HDP, Demirtaş’ın vizyonu ve kendi programı doğrultusundaki seçim bildirgesiyle uyumlu ekonomi perspektifini, kaynakları ve hedefleriyle birlikte somut verilere dayanarak açıkladı.
HDP Eşbaşkanı Sezai Temelli, önce iki yıllık geçiş programı, ardından da 5 yıllık iktisadi programı uygulayarak, sağ iktidarların batırdığı ekonomiyi rahatlatacaklarını söyledi.
Halkların Demokratik Partisi (HDP), 24 Haziran baskın seçimlerine ilişkin ekonomi programını Taksim’de bulunan Elite Word Otel’de gerçekleştirdiği basın toplantısıyla duyurdu. “Hakça Dağıtım Programı” adı verilen ekonomi bildirgesini HDP Eşbaşkanı Sezai Temelli açıkladı. HDP İstanbul adaylarının da katıldığı toplantıda konuşan Temelli, “Bizim ekonomiye yaklaşımımız sadece büyümek değil, insanca olan sosyal bir programdan geçiyor” dedi.
Kırılgan ekonomiyi kırdılar
AKP’nin 16 yıllık yanlış politikalarının tüm bedelini bütün toplumun ödemek zorunda kaldığını belirten Temelli, almış oldukları kırılgan ekonomiyi kırdıklarını söyledi. Temelli, neden böyle olduğunu şöyle izah etti: "En büyük sorun demokrasi krizidir. Her alanda olduğu gibi iktisadi alanda da büyük bir uçuruma sürüklendi. Sadece OHAL’in oluşturmuş olduğu olumsuzluk ötesinde AKP’ninki yolsuzluk ekonomisidir. Bütçe hakkı halktan, Meclis’ten bile kaçırılmakta. Meclis Saray’ın noteri haline gelmiştir. Demokrasi yoksa iktisadi sorunları aşmak mümkün değildir. İktisadi sorunları çözmek istiyorsak demokrasi sorunun çözmek zorundayız.”
Kronik sorunlar büyüyor
Bütün makro ekonomik göstergelerin olumsuz olduğunun dile getiren Temelli, “Her ne kadar TÜİK rakamları şişirse de Türkiye’nin uzun, kronik sorunları devam etmektedir. İşsizlik yükselerek devam etmektedir. Herkes borçlu. Her gün büyüyen bir borç krizi altındayız” dedi.
Silaha, yandaşa ve şatafata
Temelli, AKP’nin 16 yıllık iktidarı boyunca emeği, doğayı sömürdüğünü ve yalnızca yandaşlarını büyüten bir rant ekonomisi yarattığını ifade ederek, şöyle devam etti: “Bu dönemde işçiler, memurlar, emekliler, çiftçiler, esnaflar değil, yandaş müteahhitler, AVM’ler, zincir marketler büyüdü. Hükümet, yurtdışından borçlanarak elde edilen kaynakları, betona, silaha, şatafata harcayarak israf etti. 2002’de ekonomik bir kriz sonucunda iktidar olan AKP, 16 yıllık iktidarının son günlerinde, ağır bir ekonomik krize sürükleyerek panik bir seçime gitmek durumunda kaldı. Tek adam rejimi ihtirası, güvenlikçi politikalar ve baskı uygulamalarının ekonomik sonuçlarını tüm toplum kesimleri hissetmeye başladı. HDP olarak ekonomik krizin temelinde, son yıllarda derinleşen demokrasi krizini görüyoruz."
HDP’nin ekonomi bildirgesi
AKP-MHP koalisyonu ile tek adam rejimi ihtirası ile OHAL ile toplumsal barışı tarumar ederek, Meclis’i Saray’ın noterine dönüştürerek, yargıyı Saray’ın sopası yaparak, basını baskı altına alarak, yanlış dış politikalar nedeniyle Türkiye’yi yalnızlaştırarak, üniversitelerde özgürlük alanının daraltarak, Türkiye’yi demokratik bir ülke olma iddiasından uzaklaştırdı. Demokrasi krizi, ekonomik krizi tetikledi.
OHAL’in ekonomik sonuçları:
TABLO 1:
Dış borç tek adamla sürdürülemez
Türkiye’nin dış borç stoku 453 milyar dolar olup GSYH’ın yüzde 53,3’üne yükseldi. 2001’deki ekonomik krizinden önce bu oran yüzde 45,5’ti. 2018’de bu oran yüzde 57’ye yükselecek. 2011’den beri artan bu oran OHAL’le birlikte yüzde 48,8’den yüzde 53,3’e yükseldi.
TABLO 2:
2023 hedefleri de hayal
Türkiye ekonomisi dünya sıralamasında 1950’den beri olduğu yerde, 17. sıradadır. İhracatta, üretimde ve kişi başına düşen gelirde 10 yıldır bir ilerleme yaşanmadı. İşsizlik ve enflasyon ise artmaktadır.
TABLO 3:
HDP ile toplum nefes alacak
Ekonomik krizden çıkış için öncelikle güven ortamına ihtiyaç var.
* HDP iktidarında, OHAL’i kaldırıp, özgürlükleri kısıtlayan uygulamaları sonlandıracak. Demokratik kurumları ve kuralları işler hale getirecek.
* Yargının bağımsızlığını sağlayacak.
* Ekonomik krizi aşmanın ön koşulu olan demokrasi krizini çözecek.
Ekonomi programının hedefi
Halkın iradesiyle kararların alındığı, toplumsal ihtiyaçları karşılamayı esas alan, dayanışmacı, doğayla uyumlu, emekten yana bir ekonomik perspektifle, üretenlerin ekonomik ilişkiler üzerinde denetimini artırmaktır. Yolsuzluk ekonomisine son vererek, dar gelirlilere gelir artışı sağlayacak. Bu program için gerekli parasal kaynağı, kamusal israfları önleyerek ve adaletli bir vergi politikasıyla oluşturacak. Böylece yoksulluk sınırının altında yaşayan yaklaşık 60 milyon yurttaşa aktarılacak gelirle hakça paylaşım sağlanmış olacak.Hedefler için üç program;
I - HAKÇA DAĞITIM PROGRAMI (HDP)
* Hakça Dağıtım Programı’ndan, yoksulluk sınırının altında geliri olan, 28 milyon 600 bin yurttaş yararlanacak.
* Çiftçiler, asgari ücretliler, işsizler, işçiler, memur ve emekliler HDP ile nefes alacak.
* Emekliler geçinemedikleri için çalışmak zorunda olmayacak.
TABLO 4:
II - SOSYAL HAKLAR PROGRAMI
* Sosyal Haklar Programı, yoksulluk sınırının altında geliri (6.000 TL) olan 10 milyon hanede uygulanacak.
* Tüm yurttaşlara Nitelikli ve Ücretsiz Temel Kamu Hizmetlerinin sunulmasını sağlayacak.
* Gençler ya okulda ya da istihdamda olacak.
* Her mahalleye 1 kreş açarak kadınların sosyal yaşama, istihdama katılımı sağlanacak.
• Sosyal Haklar Programı’ndan yararlanan haneler, sosyal politikalarla kademeli olarak yoksulluk sınırının üzerine çıkarılacak.
* HDP iktidarının ilk yılında 50 bin engelliyi kamuda istihdam edecek.
TABLO 5:
III- BORÇSUZ YAŞAM PROGRAMI
* 25 milyon vatandaşın, tüketici kredisi ve kredi kartı borçları her gün katlanıyor. 5 milyon vatandaş borç taksitlerini ödeyemiyor.
* Yoksulluk sınırının altında gelire sahip tüm yurttaşların, toplam 50 bin TL’ye kadar olan her türlü banka borçlarının faizleri silinecek. Anapara borçları, sıfır faizli ve uzun vadeli olarak yeniden yapılandırılacak.
* İcra takiplerini durdurulacak.
* Hakça Dağıtım Programı’yla geliri artan vatandaşların üç yıl içinde borçları bitirilerek Borçsuz Yaşama geçirilecek.
TABLO 6:
Ekonomi programının finansmanı
* HDP olarak adaletli ve etkin bir vergi sistemi kurarak, Hakça Dağıtım Programı (HDP) için kaynak yaratacakz. Kamu hizmetlerinin finansmanında vergilemeyi esas alacak.
* Toplam servetin yüzde 60’ı, nüfusun yüzde 1’inin elinde kümelenmiştir. Servete duyarlı vergilendirme ile bu haksızlık giderilecek.
* Çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alınacak.
* ÖTV ve KDV gibi vergilerin, vergi gelirlerinin içerisindeki payı düşürülecek.
* Türkiye’de kazanıp, paralarını yurtdışındaki vergi cennetlerine kaçıranlardan hesap sorulacak. Siyasetçiler cezalandırılacak.
* Kurumlar vergisi, küçük kurumlar için yüzde 15’ten başlatılarak ölçeğe göre artan oranlı hale getirilecek. Üretim ve istihdamı teşvik için yatırım indirimi istisnası yükseltilecek.
* Gelir vergisi reformu yapılacak.
* İmar artışlarıyla yaratılan kent rantları, HDP iktidarında artan oranlı bir şekilde vergilendirilecek.
* Bütçe hakkının kullanımını kısıtlayan düzenlemeler kaldırılacak, bütçe demokratikleştirilecek.
* Meclis’in bütçe yapım ve denetleme hakkı sağlanacak.
* Yerel yönetim bütçeleri yerel meclislerde oluşturulacak.
* HDP iktidarında, barışçı politikalar ile savaş harcamaları bitirilecek.
* Kamu ihaleleri şeffaflaştırılacak.
* HDP iktidarında israf önlenecek, kamu kurumlarında şatafata son verilecek.
* 2019’da 2 milyar lirayı aşması beklenen Cumhurbaşkanlığı bütçesi yüzde 90 oranında düşürülecek.
* Örtülü ödenek sonlandırılacak.
* Faiz giderleri azaltılacağız.
* Nükleer santral projeleri iptal edilecek.
* Kamu Özel Ortaklığı projeleri kapsamındaki şehir hastaneleri, köprü-otoban ödemelerini durdurulacak.
* Büyük sermayeye yönelik vergi muafiyet, istisna, indirim ve vergi aflarına son verilecek.
* Başta Cumhurbaşkanlığının uçakları, makam arabaları olmak üzere kamudaki lüks araç saltanatı bitirilecek.
* Özelleştirilen şeker fabrikaları kamulaştırılacak.
Kaynak planı da hazır
Hakça Dağıtım Programı (HDP) için kaynak planı da hazır.
TABLO 7:
HDP’nin programıyla yaratılacak istihdam
TABLO 8:
Emekçi haklarını alacak
AKP’nin ekonomik büyüme iddiasına rağmen işsizlik oranları 2002’nin üzerinde. AKP döneminde, reel ücretler azaldı, işçi cinayetleri katlandı. OHAL döneminde 192 bin işçiyi kapsayan 14 grev yasaklandı. Emeğin GSYİH’den aldığı pay AKP döneminde yüzde 50’den yüzde 30’a düştü. HDP iktidarında emekçi hakkını alacak.
TABLO 9:
* Resmi haftalık çalışma saatleri, 35 saate indirilecek.
* Güvenceli iş imkanları çoğaltılacak.
* Kiralık işçilik uygulamasına son verilecek.
* Taşeron işçiliği özel sektörde de kaldırılacak.
* Ev işçilerinin sosyal güvenlik hakları korunacak.
* Mevsimlik işçiler için kapsamlı bir düzenleme yapılacak.
* İnşaat emekçilerinin güvenliği sağlanacak.
* Madenler kamu eliyle işletilecek.
• KHK ile ihraç edilen kamu emekçileri işlerine dönecek.
• Asgari ücreti net 3 bin TL ve vergiden muaf olacak.
TABLO: 10
Kobi destek programı
* KOBİ’lere yönelik istihdam ve yatırım odaklı şeffaf bir teşvik sistemi kurulacak.
* Yerel kalkınma esas alınacak. Yerel Kalkınma Bankaları kurulacak.
* AKP’nin sadece yandaş 19 firmaya verdiği 135 milyar liralık teşvik programı gibi teşvikler iptal edilecek.
* İlave istihdam yaratılması koşuluyla istihdam teşviki verilecek.
* KOBİ’ler desteklenecek.
* Yeni bir Anti-tekel yasası çıkarılıp tekelleşme ve haksız rekabet engellenecek.
* KOBİ’lerde en az yarısı kadın olacak şekilde 5 milyon kişiye insan onuruna yaraşır yeni iş imkânı sağlanacak.
Çiftçi ve tarım destek programı
* Çiftçiye mazot, gübre, ilaç ve tohum desteği iki katına çıkarılacak.
* Ürün alım garantisi verilecek.
* Tarım merkezli, doğa ile barışık, enerji tasarrufunu gözeten çiftlikler ile yoksulluğa ve işsizliğe kalıcı çözümler üretilecek.
* AKP’nin uygulamadığı, "Milli gelirin en az yüzde 1’i oranında (36 Milyar Lira) çiftçiye destek” kanunu derhal uygulanacak.
* Tarımsal Sit Alanları tesis edilecek.
* Sulama, tohumculuk, hayvan besiciliği teknolojilerinde dışa bağımlılık azaltılarak kooperatifleşme teşvik edilecek.
• Yayla yasakları derhal kaldırılacak. Köylere geri dönüşün koşulları oluşturulacak. Bu kapsamda çiftçilere canlı hayvan ve arazi desteği sağlanacak.
Esnaf destek programı
* AVM’lere yeni ruhsat verilmeyecek.
* Zincir marketleri, esnafların varlığını tehlikeye attığı bölgelerde olmayacak.
* Esnafın vergi yükü azaltılıp esnaf dayanışma sandıkları kurulacak.
* Şoför esnafına mazot desteği ve balıkçı esnafına balıkçılık desteği verilecek.
Temel kamu hizmetleri
* Eğitim kamuoyu denetiminde, nitelikli kamu okullarında gerçekleştirilecek. Sağlık sektöründe, kamu sağlığını tehdit eden piyasalaştırma ve özelleştirme uygulamaları sonlandırılacak.
* Tüm kamu çalışanları kadroya alınacak. Kamuda taşeron/geçici istihdam uygulaması bitirilecek.
• Toplu ulaşım; öğrenci, engelli, emekli, gençler ve yoksulluk sınırının altındakiler için ücretsiz yapılacak.
• Yoksulluk sınırının altındaki yurttaşlara, su, doğalgaz ve elektrik kullanımı asgari ihtiyaç miktarına kadar ücretsiz olacak.
Emekliler artık çalışmayacak
* HDP iktidarında en düşük emekli geliri 3 bin TL olacak. Geçinemediği için çalışmak zorunda kalmayacak. Bu sayede gençlere iş alanı açılacak.
* Emeklilerin sendikal örgütlenme özgürlüğü önündeki bütün engeller kaldırılacak.
* Emeklilik yaşı düşürülecek.
* Kısmi zamanlı çalışanlar için emeklilik koşulları kolaylaştırılacak.
Gençler için gerekli
* AKP döneminde ne işte ne eğitimde olan gençlerin oranı yüzde 26’ya yükseldi, genç işsiz sayısı bir milyonu aştı.
* HDP iktidarında gençlere her ay 500 TL yüklenilen genç kart sağlanacak.
* KYK bursları karşılıksız hale getirilecek. Burslar, her öğrenci için en az 750 TL’ye çıkarılacak, bu miktar yüksek lisans ve doktora için kademeli olarak artırılacak.
Kreş hakkı
* Güvenli kreş hakkı sağlanacak.
* Toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle kadınlar üzerine yüklenen bebek bakım yükü hafifletilip her mahalleye 1 kreş açılacak.
* 35 bin kreş açarak bu alanda kamusal denetimde en az 210 bin kişilik istihdam sağlanacak.
* Kadınların işgücüne ve istihdama katılımı önündeki engel kaldırılmış olacak.
Barınma hakkı
* İnsan ve doğa dostu kentler inşa edilecek. “Çılgın projeler” yerine herkese insan onuruna yakışır barınma imkânı sağlanacak.
* İmar barışında, yoksulların düşük değerli konutlarından yüzde üç değil (AKP’nin açıkladığı gibi), yüzde bir vergi alınacak.
* Kentsel yüksek rantları, artan oranlı vergilemeye tabi tutulacak. Yani AKP’nin yapmak istediği gibi, bir konutu olanla ‘yüz dairesi’ olandan aynı oranda vergi alınmayacak.
* Bu kapsamda elde edilen vergiler kurulacak olan İmar Fonu’nda toplanacak. Bu Fon, yerinde kentsel dönüşüm için kullanılacak.