Dersim, hardê Derwês, warê qedîm, meskenê Sey Riza, Besê û Sakîneyan. Verra zilmê dismenanê xo de ti wext çokê xo nimiz nîkerd û sereyê xo tim û tim berz girewt. Na sûka dirbetin de, domanê dirbetîn kî qe nêbî pîl. Zey dapîra Fatma Yildiz ya ke şahîdiya qetlîam kerd. 


Cenîyan xo kistî 

Yildiz wextê Tertelê de 22 serrî bî û dewa Kilîs yê Xozad de weşî kerd. Bi girotena xebera ameyisê eskeran eve 4-5 malbatan ra pîya remayî teberê dewî û xo xelesnay.  Fatma Yildiz dana zonayen ke, yê ke qirkerden ra xelesîyayî rûsîyayî sirgûn û vist vîrî ke, wextê remayis de tayî cenîyan seweta ke raştê tecawizî nîrê xo merekan de eve kindiran aliqnay.  Kokim a 100 serrî ard zon ke, eve 25 kesan îye remayî birrî û bi rozan vêsan mendî, teyna mêve werdî, her roj cayê cîya de mendî, bado ke eskerî peyser sî, xeber amê vatî ‘yê ke qir bî qir bî, yê ke mendî mendî, herkes wa ageyro’ ma kî ageyray dewa xo. 


Day ver adir û kistî 

Fatma Yildiz bi nê vatenan şahîdîya xo ana zon: “Payiz be, xêlê kesî kistî, pêrokîn axayî qirkerdî. Xêlê kesî çormeyê simerî de têlewe kerdî û day ver adir.Xêlê kesan hina qirkerdî. Jû cenîya gird ya ke dewa ma de bî bi singûyan ay kistî. Jû çêneka ke xo mavêna cenazeyan de nimite xelesîya.”

Yildiz badê ageyrayisê dewe de manzeraya ke dî kî eve nê vatenan ard ser zon: “Bado ke qirkerden qedîya ma amey. Cenîyan serva ke eskerî dest dergê ci nîkerê xo merekan de aliqnaybî. Jû hetî de qitlix, heta bîn de veysanî estbi. Badê ’38 darî de pelg nêverday bî. Ma endî hewl da ke xo îdare bikerime. Wa heq domananê ma ra reyna îye rozan nêdo.” 

Şahîda qirkerden Yildiz ana zon ke ’38 meseleyekê zor û zehmet bî û vist vîrî ke, nika kî jû bombe erzenê û 100 kesan kisenê û hina va: “Nika kî kurdan qirkenê. Ewro kî zaf şibeno vizêrî. Wextê zaf giranî yê. Zerreyê mi veseno. Ez dûa kena, wa gencî nêkisê. Ez endî nîwazon dej û janî bivîna.” Dapîr a 100 serrî wazena ke endî kurdî hona jêde dejî nêvînê. 


Bi seyan cenazeyî eştî pêser

Jew şahîdo bîn yê Tertelê kî Mûsa Kurt o 90 serrî yo. Wextê qirkerden de 12 serre bi û heywanan rê şîwantî kerd. Kurt’î bi çimandê xo dî ke dewa Yenîkoy de eskeran bi seyan cenazeyî eştî pêser û bi kemeran girotî û hina va: “Wexto ke qirkerden destpa kerd suwarî amey Dersim. Ver qereqolî de cenî, camêrdan are kerdî û qirkerdî.”  


Pitikî singû kerdbî

Kurt ke jû roj şahîdîya wehşetekê bîn keno, çiyê ke dî hina ano ser zon: “Însanan jû çalek de qirkerdî. Kemer eştbî ser. Wexto ke mi înan dî mi qîr kerd û ez remaya. Reyna mi dî ke ser zinarî de pitikî kerdbî  singû. Ez bermaya û ewja ra remaya.”

 Mûsa Kurt senî ke reseno keye, çiyê ke dîyî pî û apê xo ra vano, pîyê ci kî ey rûseno dew, vano hala so nîyade çi qewimeno? Kurt ke sono hetê tabloyo ke ray de vîneno hina ano zon: “Ez rûsnaya dew. Raya kilmek ra şîya. Mi dî ke sûwarî sonê la vernî û peynîya ci nêaysena. Fermandar ame ser mi û persa ‘ti kamê, kata sonê’ kerd. Jew kaxit da mi û ez ebi o kaxitî ver eskeran ra şîya. Bado ke ez resaya dewe, mi dî ke dew tol bîya. Tayê şîbî hetê Gare Prî, yê bînî kî remaybî zinaran.  


 DÎHA/DERSIM