Norman PAECH - hukukçu, Uluslararası Jüri Üyesi
Türk Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan, Gazze Şeridi’nde Filistinli eylemcilere keskin nişancılarıyla saldıran ve orayı kan gölüne çeviren İsrail ordusunu kınama hakkını kendinde görebilecek son kişidir. Aynı zamanda keskin konuşmasıyla Tel Aviv’deki elçisini geri çağırdı ve ılımlı tepki veren NATO partnerini de eleştirdi. Bunu söylemek, hukuk tanımayan, Kürt halkına karşı vahşice saldıran ve Netanyahu’dan geri kalmayan Erdoğan’a düştü. İkisi de savaş suçlusu; ancak herhangi bir cezai sorumlulukta da dokunulmazlıkları var. Tıpkı diğer devletlerin başındaki savaş suçluları gibi.
Vietnam’daki savaş suçları karşısındaki çaresizliği aşmak için ilk Tribunal, filozof ve matematikçi Bertrand Russel ve siyasetçi/yazar Ken Coates tarafından gerçekleştirildi. 50 yılı aşkın süre önce Amerikalılar tarafından sürdürülen savaşı, 1945 Nürnberg Prensipleri’nin ceza hukukuyla yargılamak içindi. 1966 ve 1967’de Londra, Roskilde ve Stockholm’de aralarında Günther Anders, Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre ve Peter Weiss’ın da bulunduğu yazar ve entelektüeller, savaşı tüm yönleriyle mahkum etmek için toplandı. Tribunal’in yaptırım gücü olmadığı için yargılama sonuçsuz kaldı ve suçlu hükümet bu durumdan hiç etkilenmedi. Maalesef sonrasında Barcelona, Londra, Cape Town ve New York’takilerde de Filistin meselesi görülmesine rağmen yaptırımsız kaldı, devam eden diğer savaşları da hiçbir şekilde etkileyemedi.
Erdoğan’ın Kürtlere karşı açtığı savaşın yargılandığı son Tribunal’in sonucu 24 Mayıs’ta Brüksel’de açıklandı. 15 ve 16 Mart’ta Paris’te gerçekleşen Tribunal, daha öncekilerin formatındaydı. Terk farkı, 1998 Roma Statüsü temelinde kodlanmış uluslararası ceza hukuku çerçevesinde olmasıdır. 7 kişilik uluslararası jürinin yönetiminde gerçekleşen Tribunal’de Belçikalı avukat Jan Fermon, Erdoğan ve dönemin 2. Ordu Komutanı Orgeneral Adem Huduti hakkında Temmuz 2015-Aralık 2017 arasındaki ağır savaş suçundan ve 2003’ten beri devam eden devlet suçundan iddianame hazırladı. Kürt kentlerine ve sivillere yapılan askeri saldırılar, MİT ve devlet güçleri tarafından hedef alınan Kürt aktivistlerin yargısızca infaz edilmesi ve kaybettirilmesinden Abdullah Öcalan’ın 1999’da Kenya’dan kaçırılmasına kadar yer aldı. Tüm bunlar, şahitlerin ve uzmanların ifadesi, fotoğraf, video ve belgelerle kanıtlanmaya çalışıldı. Türkiye’den savunma için bir temsilcinin gönderilmesi talep edilmişti, ancak bu talep gözardı edildi. İki gün boyunca yıllarca süren savaşın kurbanların yaşadığını gösteren şok edici belge ve raporlar, fotoğraflar ve videolar gösterildi. Basında da yer alan bu görseller, gazetecilerin tutuklanmaları kadar kamuoyu oluşturamadı.
Jüri, verdiği kararda, yıllarca kimliği inkar edilen Kürtlerin kendi kaderlerini tayin edemeyişlerini çatışmanın ana kaynağı olarak gördü. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1923’ten bu yana ara ara ayaklanmalar ve askeri çatışmalar yaşandı; 2012’de başlatılan barış süreci de hükümet tarafından sonlandırıldı. Jüri, kendi kaderini tayin hakkını tanımlıyor; bu hak Kürt halkına mutlak bir şekilde otonomi ve öz yönetim olarak tanınmasını savunuyor. PKK’nin ‘terör örgütü’ olduğu iddiasını reddediyor ve ‘Türk ordusuyla savaş’ olarak tanımlıyor. Türk ordusunun uluslararası normlara bağlı kalması gerektiği gibi PKK’nin de Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde kalmasını benimsiyor. Türk ordusunun Sur, Cizre, Silopi ve Nusaybin kentlerine; sivillere ve yerleşim yerlerine saldırarak, çok sayıda insanı katletmesi ve ağır tahribatlar yaratması savaş suçu olarak görüldü.
Jüri, son sözünde cezalandırma yerine Türk hükümetine tavsiyelerde bulundu: Tüm askeri saldırıların durdurulması, yargılamaların başlatılması ve sorumlu kişilerin cezalandırılması, hukuk devletinin gereklerinin yerine getirilmesi ve tutsaklara af getirilmesi gibi…
Vietnam gündemli Tribunal’de konuşan Jean-Paul Sartre’nin söylediği gibi: “Bizlerin ne mahkum etme ne de birilerini beraat etme gücümüz var, ancak hakimler her yerdedir ve aslolan halklardır. Bizler de bunun için çalışıyoruz.”
Çeviri: Dilan Biçer
Kaynak: Junge Welt