• Ermenistan’ı kendi etki alanı içinde tutmaya çalışan Rusya, Erivan’a yönelik ticari ve diplomatik baskısını arttırıyor. Moskova, deniz ve tarım ürünleri ithalatını yasakladı ve elçisini çekti.

  • Putin’in AB ile yakınlaşan Başbakan Nikol Paşinyan’ın seçimlerde kaybetmesi için Rusya’da yaşayan 10 bin seçmeni Ermenistan’a taşıyacağı iddia ediliyor. AB ise Ermenistan’a destek mesajı verdi.

 

Rusya, bir zamanlar yakın müttefiki olan Ermenistan’ın Avrupa Birliği (AB) ve ABD ile yakınlaşması üzerine, 7 Haziran seçimleri öncesi Erivan’a yönelik baskısını artırıyor. Batı’ya yönelmeye çalışan Başbakan Nikol Paşinyan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’eeleştiriler yaparken, Rusya, diplomatik ve ekonomik hamlelerle bir süredir gergin olan ikili ilişkileri kriz noktasına taşıdı. Gerginlik 28-29 Mayıs’ta Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) zirvesinde de yükseldi. Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan ortak bir bildiri yayımlayarak, Ermenistan'ın AB üyeliği için attığı adımların AEB'nin ekonomik güvenliğine risk oluşturduğunu ileri sürdü. Dört ülkenin liderleri Ermenistan'ı "en kısa sürede" AEB'de kalmak ya da AB'ye üye olmak için bir referandum yapmaya çağırdı.

Paşinyan ise, "Erivan resmi olarak AB üyeliğine başvurmadığı ya da adaylık statüsü almaya yaklaşmadığı sürece Ermenistan'ın bir AB referandumu yapması için bir neden yok" sözleriyle uyarıya yanıt verdi.

Erivan’a Ukrayna benzetmesi

Zirvenin ardından açıklama yapan Putin, Ermenistan’ı AB'yi seçmesi durumunda AEB'nin ayrıcalıklarından faydalanamamakla tehdit etti. Putin, Erivan'ın hamlesini "Ukrayna'nın geçmişine" benzeterek "Ukrayna'daki kriz bir zamanlar bu ülkenin AB'ye katılım girişimleriyle başlamıştı. Biz buna karşı değildik ancak süreç darbe ve çatışmaya evrildi" dedi.

Moskova elçisini çekti

Tansiyonun yükselmesinin ardından 30 Mayıs'ta Moskova, Ermenistan Büyükelçisi Sergei Kopyrkin'i "istişareler için" Moskova'ya geri çağırdı. Açıklamada "Kopyrkin, Ermenistan yönetiminin AB'ye yakınlaşmak için attığı ve Avrasya Ekonomik Birliği içindeki işbirliğine zarar veren adımlarla ilgili istişareler için Moskova'ya çağrıldı" ifadelerine yer verildi. Bu hamlenin ardından 1 Haziran'da Putin ve Paşinyan telefonda görüştü.

Moskova, Putin'in Paşinyan'ın doğum gününü kutladığını ve iki liderin AEB zirvesinin sonuçlarını değerlendirme fırsatı bulduğunu söyledi. Ancak hemen ardından Rusya'nın tarım otoritesi, 2 Haziran’da Ermenistan'dan yapılan deniz ürünleri ithalatına neredeyse tamamen yasak getirildiğini duyurdu. Moskova ayrıca son haftalarda Ermenistan'dan gelen meyve, sebze ve bazı ürünlerin ithalatını kademeli olarak yasakladı ve 2 Haziran’da ek kısıtlamalar getirdi. Bunun yanı sıra Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zakharova geçtiğimiz hafta Ermenistan'ın AB'ye yönelmeye devam etmesi durumunda Rusya'nın Ermenistan'a kilit enerji arzını kesebileceğini söylemişti.

AB’den Rusya’ya sert tepki

AB, Rusya'nın Ermenistan'a yönelik hamlelerine sert tepki gösterdi. AB Sözcüsü El Anouni, "Ermenistan, egemen, demokratik ve bağımsız bir ülke olarak kendi yolunu seçme hakkına sahiptir. Rusya, Ermenistan ekonomisine zarar vermeyi ve 7 Haziran'da yapılacak parlamento seçimlerinin sonuçlarını etkilemeyi amaçlamaktadır. Bu tür baskı girişimlerine karşı Ermenistan'ı desteklemeyi sürdüreceğiz" dedi.

‘10 bin seçmeni Ermenistan'a taşıyacak!’

AB’nin Rusya’nın seçimlere müdahale ettiği iddiası üzerine Reuters, Putin’in 7 Haziran seçimlerinde Paşinyan’ın seçilmemesi için “gizli operasyonlar” yürüttüğünü ileri sürdü. Reuters'in ele geçirdiği belgeler ve görüştüğü beş Batılı istihbarat görevlisinin verdiği bilgilere göre, Rusya'nın planları arasında Rusya yanlısı adayları destekleyen dezenformasyon kampanyaları ve Rusya'da yaşayan on binlerce Ermeni seçmenin ülkeye uçaklarla taşınması da bulunuyor.

Ermenistan seçimlerinde yurtdışından oy kullanılmadığı için Rusya'da yaşayan iki milyondan fazla Ermeni seçmenin oyunun kritik önemde olduğu belirtiliyor. Üç kaynağa göre, Rus makamları 100 bin seçmenin taşınması için yaklaşık 50 milyon dolar bütçe hesapladı. Carnegie Europe uzmanı Thomas de Waal, Paşinyan'ın politikalarının Rusya açısından "tehdit" olarak görüldüğünü belirterek, Ermenistan'ın Batı'ya açılımının "Moskova'nın ülkedeki fiili tekelini kaybetmesi" anlamına geldiğini söyledi.

Ticari ve ekonomik baskı

Öte yandan Rusya’nın son iki ay içinde Erivan’a uyguladığı ticari baskılar ise şöyle: Ermenistan, 2025 yılında gaz ihtiyacının yüzde 82'sini Rusya'dan karşıladı. Putin, 1 Nisan'da Paşinyan'a, Avrupa'da 600 doların üzerinde bir fiyata satılan gazın bin metreküpü için 177,5 dolar ödediğini söyledi.  27 Mayıs'ta Rusya Dışişleri Bakanlığı, Erivan'ın AB’ye katılma girişimini sürdürmesi halinde ucuz petrol, gaz ve işlenmemiş elmas tedarikini askıya alacağı veya sonlandıracağı uyarısını yaptı.

Rusya, Ermenistan'ın taze tarım ürünleri için açık ara en büyük pazardır. Ticari baskının sürmesinin, ülkede büyük ekonomik sarsıntılara neden olacağı belirtiliyor. Ermeni basınının aktardığı hükümet istatistiklerine göre, 2025 yılında Ermenistan’ın dış ticaretinin yaklaşık yüzde 35’ini Rusya oluştururken, AB’nin payı ise yaklaşık yüzde 11 idi.

Adaylar kimler, Rusya kimi destekliyor?

Bu, Başbakan Nikol Paşinyan'ın 2018'de iktidara gelmesinden beri düzenlenen üçüncü seçim olacak, 17 siyasi parti ve iki ittifak yarışacak. Seçimlere sayılı günler kalırken Rusya’nın milyarder aday Samvel Karapetyan’ı desteklediği ifade ediliyor. Güçlü Ermenistan İttifakı'nın liderliğini yürüten Karapetyan hakkında “hükümeti devirmeye teşebbüs, vergi kaçakçılığı, dolandırıcılık ve kara para aklama” gibi suçlamalar bulunuyor. Ayrıca ittifakın bazı üyeleri de oy satın alma ve miting katılımcılarına maddi çıkar sağlama suçlamalarıyla yargılanıyor. Karapetyan cephesi ise tüm suçlamaların siyasi amaçlarla yöneltildiğini savunuyor ve Rus destekçiliğini reddediyor. Karapetyan’ın en büyük rakibi ise Sivil Sözleşme Partisi lideri Paşinyan.

Seçimlerde öne çıkan bir diğer isim ise eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan. Koçaryan, Ermeni Devrimci Federasyonu (Taşnaksutyun) ile İleri Partisi'nin oluşturduğu Hayastan İttifakı'nın başında bulunuyor.

Batı ile yakınlaşma

Dağlık Karabağ savaşında Azerbaycan'a karşı yenilgiye uğrayan ve Rusya'yı destek vermemekle suçlayan Paşinyan, son yıllarda Avrupa ve NATO ile yakınlaşma politikası izliyor. Paşinyan ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'a yakın bir isim olarak değerlendiriliyor ve Trump yönetimi yeniden seçilmesini destekliyor.

Seçimlere iki haftadan az bir süre kala ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Erivan'da yürüttüğü temaslar da bu desteğin açık bir ifadesi. Rubio, Paşinyan yönetimine tam destek açıkladığı ziyarette çeşitli anlaşmalara da imza attı. Paşinyan'ın bu ay başında Avrupa Siyasi Topluluğu'nun 8. Zirvesi'ne ev sahipliği yapması ve zirveye Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin de katılması Rusya'nın tepkisine neden olmuştu. HABER MERKEZİ