- Ukrayna savaşından dolayı petrol üretimi durdurulan Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Rusya'dan uzaklaşıyor.
Ukrayna savaşı, Rusya’yı giderek yalnızlaştırıyor. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev, hafta sonunda Sibirya’nın Omsk şehrinde Putin’le yaptığı görüşmede, Ukrayna ile yaşanan çatışmanın mevcut cephe hattı boyunca bir ateşkesle dondurulması çağrısında bulundu. Tokayev, “Bunun bir sonu olmalı” dedi. Putin, Tokayev’in bu talebine doğrudan bir yanıt vermedi.
Kazakistan Cumhurbaşkanı’nın bu açıklaması, öncelikle ülkenin ulusal çıkarları tarafından şekilleniyor. Kazakistan petrolünün yüzde 80’ini, Rusya üzerinden ihraç ediyor ve bu durum, Ukrayna’nın ulaşım yollarına yönelik İHA saldırılarına karşı dolaylı bir kırılganlık yaratıyor. Ukrayna bu kırılganlığı hedef alıyor ve son olarak, Kazakistan petrolünün dünya piyasasına ulaştığı Novorossiysk’teki Rus Karadeniz kıyısındaki petrol terminallerini hasar verdi. Bunun üzerine, ABD’nin de katılımıyla kurulan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu, birkaç gün önce ülkenin batısındaki en büyük petrol sahası Tengiz’deki Kazakistan petrolü üretimini geçici olarak durdurdu. Bu durum, Kazakistan’ın önemli gümrük ve vergi gelirlerini kaybetmesine yol açıyor.
Siyasi hayatını Putin’e borçlu
Tokayev, yıllardır Kazakistan’ı Rusya’ya olan sıkı bağlardan uzaklaştırmayı hedefleyen bir siyasi çizgi izliyor. Buna rağmen siyasi hayatta kalmasını Putin’e borçlu. Ukrayna savaşı başlamadan hemen önce, Ocak 2022’de Rus askerleri, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’nün mandasıyla Tokayev’e karşı düzenlenen darbe girişimini bastırmada rol oynamıştı. Buna rağmen Tokayev, Kazakistan’ı siyasal olarak Türkiye’ye yaklaştırarak ve kültürel olarak Kazak dilini Latin alfabesine geçirerek Rusya’dan uzaklaştırmaya çalışıyor.
Öte yandan ülke, Batı Avrupa’dan gelen yaptırımlı malların ara ticaretinden önemli gelir elde ediyor. 2023’te Kazakistan’ın AB’den yaptığı elektronik ev aletleri ithalatının uzun vadeli ortalamaya göre dört kattan fazla arttığı ortaya çıkmıştı. Büyük olasılıkla bu cihazlar daha sonra Rusya’ya aktarılıyor, orada elektronik parçaları sökülerek askeri amaçlarla kullanılıyordu. Kazakistan resmi makamları ise bu tür ticareti reddediyor.
Komşuları ateşkes istiyor
Ancak Kazakistan, Rusya’nın komşuları arasında acil ateşkes isteyen tek ülke değil. Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko yıllardır ülkesini Ukrayna savaşına doğrudan katılmaktan uzak tutmaya çalışıyor; Belarus toprakları Rus birliklerinin yığınak alanı olarak da kullanılmıyor. Çin Halk Cumhuriyeti ise başından beri diplomatik bir çözüme ilgi duyduğunu açıklamıştı.
Savaşın seyri ise giderek daha çok İHA ve füze saldırılarıyla rakip cephe gerisine kayıyor. Ukrayna, Pazartesi günü Rostov-on-Don’daki tren istasyonu ve havalimanına yönelik saldırılar düzenlediğini bildirdi. Rusya, Odessa ve Mikolayiv limanlarında bazı gemileri batırdı. Ukrayna Tarım Bakanı ise hafta sonunda, Odessa ve çevresindeki limanların şu anda faaliyet göstermediğini kabul etti.
Cumartesi günü ise Kiev yakınlarında bir İHA fuarına düzenlenen Rus füze saldırısı özel dikkat çekti. Kiev’in resmi açıklamasına göre, yaklaşık 300 kişinin katıldığı etkinlik alanına isabet eden füze saldırısında 10 kişi öldü, 100 kişi yaralandı. MOSKOVA
