- Sayıştay, Amed Büyükşehir Belediyesi’nde eşbaşkanlık uygulamasına son verilmesini isteyerek, uygulamayı hedef aldı. Raporda, kadınların liderlik rollerinin güçlendirilmesinin önündeki engelin eşbaşkanlık uygulaması olduğu iddia edildi.
Sayıştay Başkanlığının Amed Büyükşehir Belediyesi’ne ilişkin hazırladığı 2025 tarihli denetim raporunda, eşbaşkanlık uygulamasına yönelik hukuki değerlendirmelerin yanı sıra kadınların siyasi temsiline ilişkin görüşlere de yer verildi. Belediye ise rapora yansıyan yanıtında, uygulamanın kadınların yerel yönetimlerde temsilini güçlendirmeyi ve demokratik katılımı artırmayı amaçladığını belirtti.
Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan raporun “Diğer Bulgular” bölümünde, “Yasal Dayanaktan Yoksun Eş Başkanlık Uygulaması Bulunması” başlığı altında belediyenin internet sitesi, dijital medya hesapları, duyuru ve reklam panolarında kullanılan eşbaşkanlık unvanları ele alındı.
Yasal düzenleme yok gerekçesi
Raporda, Anayasa’nın yerel yönetimlere ilişkin hükümleri ile seçim mevzuatına atıf yapılarak, seçimle kazanılan unvanın belediye başkanlığı olduğu belirtildi. Siyasi partilerde eşgenel başkanlığa olanak sağlayan düzenlemeye değinilen bölümde, belediyelerde eşbaşkanlık için yasal düzenleme bulunmadığı dile getirildi. Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin ilçe belediye meclislerince kabul edilen “Eş Başkanlar Çalışma Yönetmeliği” kararlarına ilişkin iptal gerekçelerine de yer verilen raporda, eşbaşkanlık uygulamasının hiyerarşik yapıyı bozarak idarenin bütünlüğü ilkesini zedeleyeceği savunuldu.
Unvan paylaşmak demokratik değilmiş
Hukuki değerlendirmelerin ardından, eşbaşkanlığın toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların siyasi temsili bakımından taşıdığı anlama ilişkin yorumlara yer verildi. Raporda, seçilmiş belediye başkanının unvanını paylaşmak durumunda kalmasının demokratik olmadığı ileri sürülerek, “Kadınların liderlik rollerinde güçlendirilmesi önündeki engel, bizatihi uygulamanın kendisidir” değerlendirmesi yapıldı. Belediyenin kadınların temsilini güçlendirmeye ilişkin açıklamasına karşılık ise seçilmiş kadın belediye başkanının unvanının bir erkek meclis üyesi tarafından da kullanılmasının bu amaçla bağdaşmadığı görüşü savunuldu.
Demokratik katılımı güçlendiriyor
Amed Büyükşehir Belediyesi, raporda yer verilen yanıtında eşbaşkanlık uygulamasının kadınların yerel yönetimlerde temsilini güçlendirmeyi, dezavantajlı kesimlerin yönetime katılımını artırmayı ve demokratik katılım mekanizmalarını geliştirmeyi amaçladığını belirtti.
Eşbaşkanlık modelinin yerel seçim sürecinde kamuoyu tarafından bilindiğine dikkat çekilen belediye yanıtında, seçmen iradesinin de bu yönetim anlayışı doğrultusunda oluştuğu vurgulandı. Eşbaşkanlık nitelendirmesinin belediyenin toplumsal cinsiyet eşitliği ve katılımcı demokrasi anlayışının bir yansıması olduğu ifade edilerek, uygulamanın demokratik temsil kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Resmi mevzuata uyuluyor
Belediye, yanıtında resmi iş ve işlemlerin 5393 sayılı Belediye Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun yürütüldüğünü bildirdi. Belediye başkanlığına ilişkin yasal yetki ve sorumlulukların mevcut statüsüne uygun biçimde kullanılmaya devam edildiğini vurguladı. AMED
