To çêverê çeyî peyê xo de da ca, vecîya teber. Zere de xanima to ameye verê pencera, bi çimanê pawedar û hêvîdaran to de nîyada. Tawo ke to tayê sereyê xo kerd berz, cor de nîyada, to çimanê aye de dî. Înan to ra vatêne, “Mi rê ey bîya. Ez lavakara to ya, mi rê ey bîya.” Ti verê xo de milmilîya, to va, “înşalah.” Ti ginaya kuçe ro, kuçeyo ke ver bi garajî şîyêne. To gamê xo tayê kerdî çapik a. Zereyê to qisawetin bî. Teyna qisawet? Ters û xof. Omîd û keyfweşîye. Hîsê têmîyanekî…
Ti ameya resaya meydano ke di qumrîyan vileyê xo pilosnaybî yewbîn ra. Ti uca tayê vineta. To înan de nîyada. Qey to ê newe ferq kerdêne? Ey bi serran bî ke nê bajarî de bî. Nê bajarê to de. Ma ti verê, çend rey uca ra vîyartîbî ra? Çira ewro ê qumrî to rê hende cîya ameybî? Ma hînî nêbî ewro her çî to rê cîya ameyêne. Bajarê to yo qickek û tozin kî ewro to rê zaf cîya ameyêne. Seke rindekîyade cîyaye ewro ey ser o estbîye. Rindekîya ke to heta a roje qet nêdîbî.
Wext wextê ‘şoreşê şarî’ bî
To demêk qumrîyan de nîyada, ti kewta mîyanê xeyalan. Bibî di serrî. Gereke rew ra biameyêne la “wisarê şaran” dest pêkerdîbî. Wext wextê “şoreşê şarî” bî. Dewleta Baasî kam ke eskerîye de bo, eskerîya înan biqedîyo kî nêverdayêne. Xanima to her roje sereyê to werdbî, “Ti çi camêrd a? Ti kî xo ra vana camêrd. Lacê mi destê înan de esîr mendo, ti nêşona lacê mi nîyana.” Şima her roje tayê xeberî heşnayêne. Ameyêne vatene “lacê filan kesî eskerîye ra remayo. Bêvan kes şîyo pere dayo lacê xo ardo.” Her ke şima nê qiseyî heşnayêne, derdê maya lacê to bîyêne têra, bîyêne adir verdîyêne to. Ma qey to kî nêwaştêne ke lacê to bixelesîyo ra? Se kena, a maye bîye. Peynîye de to pêroyê çîyê xo kerdî na raye û to qerar da ke “Se beno wa bibo, bedelê xo çi beno wa bibo ez do bidêrî û lacê xo bixelesnî ra.”
Cendekê însanan benê werdê kutikan.
Tawo ke ti reseya garaj, şenik mendbî ke ereba bikuyo raye. To hama vîsta peyêne de xo resna ci û xo çêverê aye ra eşt zere. Bê kursîyêk pêro kursî pirr bî. Nê halî omîdê zereyê to kerd girs. Ti teyna nêbîya. “Ma derdê înan çik bî, nê axirşerî de kewtêne nê rayanê xeterinan?” Aqilê to ra nîya vîyara ra la ti zaf ser o nêvineta. Ti zerrîweş şîya serê kursîyê vengî de nîşta ro. To sereyê xo azna camê ereba, bajarê xo yê tozinî de nîyada. Ereba kewte raya Helebî. Ti her ke bajarê xo ra kewta dûrî herinda cengî hînî zîyade bîyêne dîyar. Ceng hîna nêkewtbî bajarê to. Şima heşnaybî vatêne “Kuçanê Helebî de cendekê însanan meydan de manenê benê werdê kutikan. Aye ra kî vatêne kutikî zaf bîyê goştin.” Şima hîkmetê nê vateyan mendêne la şima nêşikîyêne tam xeyal bikerê. Tawo ke mordem bi çimanê xo bivîno cîya yo. Pêro rayî guretîbî. Bajarê kurdan destê kurdan de bî. Ti înan ra bi keyfweşîye derbaz bîya. Reya yewine bîye ke kurdî bajaranê xo de bîyênê serwer û înan nasnameyî kontrol kerdênê. Raya yewine bîye ke to bi zerrîrehetîye nasnameyê xo dergê kurdêk kerdêne. Ey kî bi rîyode huyaye nasnameyê to dergê to kerdêne û vatenê, “Qusur de nîyamederê”. Şima heme zerrîweş tayêna biveng tayêna zerreyê xo de vatêne, “Qusurê çi? Şikir ma nê rojî kî dî.”
‘Ez to rê cîgera to ana’
Şima ke kewtî bajaranê ereban, ters kî kewt zereyê şima. Reyna ê roje pirrî xof û tersî çerexîyayî ameyî. Serê sereyê şima de hewrê sîyayî arêdîyayî. Omîd mîyan ra darîya we. Peyê koyan de mend. Şima kurd bî, gereke şima tersê xo meeştênê teber. Wa se bîyêne bibîyêne gereke şima hewl biaseyêne.
Ê rayan de ruhê to çend rey oncîya û ame û ti resaya bajarê Şamî. Ti reşta cayê lacê xo. Ti bi şans bîya, to hîna herinda lacê xo nêkerbî vîndî. Lacê to hîna cayê xo de bî. Û to dewleta bertîlwere rind nas kerdbî. Ti bi tedarîk şîbî. To înan ra yew dî, hîrê sey hezar kerd cêba ey û to lacê xo guret. To kêfan ra fir da. Ti bîya mîlçike to fir da. Ti qet pêbawer nêbîbî ke nîya asan biresê lacê xo û lacê xo destê înan ra bixelesnê ra. To senî ke o dî şima bi hesreta di serran û bi keyfweşîya xelasîye yewbînî virar kerd. Zerrîya to de germinîyade henêne virazîya ke çimê xanima to ameyî vîra to. Ê çimê lavekarî. Ê çimê bihesretî. To va, “Delala mi, de paweyê ma be ez to rê lacê to ana. Ez to rê cîgera to ana. Ez cîgera to êdî nalîne ra xelesnena ra.”
Zerrîya to bêtebat bîye. Verê ke kes pêbihesîyo to waşt şima uca ra dûrî kuyê. Şima ca de xo resna erebaya ke reyna çerexîyêne bajarê to. Çerexîyêne welatê şima. Hardê pîrik û kalikanê şima. Şima têkîşte de nîştî ro. Na rey sereyê lacê to aznayeyê camî bî. Şima xeylê rayê xeterî qedênayî. Hêzan rayî parsel kerdbî. Se, panc sey metreyan de hêzî vurîyayêne. Aqilê to nêguret înan nê rayî goreyê çi nîya pare kerdîbî. Eke hacizêk de dewlete bîyêne, to dî ke hacizê bînî de Ceyşul Hur esto. Her ke şima nêzdîyê hacizêk bîyêne zerrîya şima ameyêne fekê şima. Ters û xofî pêro leşa şima guretêne. Derdê to na rey zîyadêr bî. Ti na rey zîyadêr seba lacê xo tersayêne. Ma eke înan o to ra biguretêne? O reyna biberdêne? Na rey her çî hîna xirab bibîyêne. To cad kerdêne ke nê fikran sereyê xo ra dûrî fîyê la înan her tim galimê to kerdêne. Eke şima hacizan ra xelesîyayî ra şima cîfode xorîn ontêne.
‘Bi serebirnayene name daybî’
Heta o hacizo ke herdîşderg û cilkilman guretîbî, şima xelesîyaybî ra. Şima heme daybî vinetene. Kewtîbî zereyê ereba, bi çimanê tersdaran şima de nîyadabî la çîyê nêkerdîbî. Raye daybî şima, şima raya xo ra dewam kerdbî. To verê derheqê înan de zaf çî heşnaybî. Înan ra vatêne “Selefî.” Goreyo ke qal kerdêne, vatenê, ê Sûrîye ra nîyê. Teber ra ameyê. Vatêne, Efxanîstan, Pakîstan, Suûdî û sewbîna cayan ra ameyê. Înan bi serebirnayena însanan name daybî. Her roje xeberêk vecîyêne, vatêne, “Filan ca de selefîyan xortêk serebirnayo. Bêvan ca de selefîyan tecawuzê cinîyêk kerdo û kîşta. Seba ke cinîyek serqot bîya, selefîyan a cinîke kişta.” Vateyî zaf bî…Şeş-hewt kesî bî. Her yewê înan de kilêş û şimşîr estbî. Serê cadeyî de nata bota ameyêne şîyêne. Senî ke erebaya şima daye vinetene, pêro dormeyê erebaya şima de ameyî pêser. Bi hengameyêko girs çêverê erebaya şima kerd ya, û bi erebî şima ra va:
-Ereba ra peya bê. Lez bikerê, ereba ra peya bê. Şima neçar peya bî. Destê şima hemîne cor de, şima aznayî ereba, ser û kincê şima sehnayî. Nasnameyê şima guretî, berdî leyê amirî. Mîyan ra zaf wext nêşî nasnameyê şima ardî. La ê lacê to û yê hîrê xortanê bînan nêardî. Şima ra va, şima binîşê ereba la xortan ra va, şima vinderê.
Omîdî reyna peyê mijî ra xo musnaybî
To de reng nêmend. Ti bîya sey lecega sipîye. To nêzana ke ti se bikerê. Şenik mend ke hiş sereyê to ra şoro. To xo tayê ard berd. To xo bi zehmetî arê da, ti şîya leyê înan. To xo nêzdiyê yê girsê ke nasnameyê şima daybî arê berdbî û o ke her tim bi vengode berz û bi hêrs qisey kerdêne kerd û to ci ra pers kerd:
-Seba çi nê xortî manenê?
Ey cewabê to kilm da:
-Çîyê pers meke binîşe ereba.
To israr kerd:
-Birayê mi nîyade. Ma kî sey şima muslumanîme. Mi lacê xo bi çi zor û zehmetî destê dewlete ra veto ardo…
Ey qiseyê to birna, xo to ser de sey dîkî nepixna û to ra va:
-Şima kurdî estê şima. Qey ma, ma şima nêzanenîme. Şima hetê dewlete gênê. To bi nameyê Heqî, pêxamberî sond wend, to va:
-Bi nameyê Heqî û pêxamberî bo ke eleqeyê ma bi dewlete ra çin o. Ha na wo verê çiman der o, ez seba ke lacê xo bixelesnî ra, çikê mi estbî mi pêro raya ey de da. A vîsta de ame vîra to, tabî ya, se hezaro ke cêbê to de yo, beno ke lacê to bixelesno ra. Xora to leyê xo de tedarîk verdaybî. To dest eşt cêbê xo, to se hezar vet. Senî ke çimê herdîşdergê cilkilmî ginay pereyan ra, rîyê xo vurîya. O camêrdo qirase û çors şî, yewode bîn ame. Vengê xo bî nerm, didanî kerdî beş, xo tayê bîn nêzdîyê to kerd:
-Ez şikîna seba lacê to çîyê bikerî.
Ti bîya rehet. Senî ke ti zereyê bîrade xorîn ra bivecîyê, to bîhnade xorîne ante zerrî û pişika xo. Ti, sey pera leyra milçîke senî ke verê vayode honik de sivik-sivik vaydîyo hende bîya sivik. Koyê ke serê sereyê to de rijîyaybî, ti binê ê koyan ra vecîya, bîya rehet. Omîdî reyna peyê mijî ra xo musnaybî. To ca de pereyî dergê ci kerdî. Ey pereyî senî ke domanode zaf vêşan destê yewî ra nan bigêro bi o hawa destê to ra pereyî guretî. Û to ra va:
-Şodir bê lacê xo bibe.
Ti cayê xo de cemedîya. Seke tayêna awade cemedine serê sereyê to de kerde tal. Ti bîya huşk û hol. Mezgê to tevizîya. Ti reyna binê koyan de menda. Bîhna to çikîye. Mîyan ra çiqas wext vîyart to nêzana la to rê zaf derg ame. To xo arê da û to pers kerd:
-Çira şodir. Çira nika nê şodir?
Ey qet hewayê xo nêxerepna:
-Meterse ma lacê to rê çîyê nêkeme. Ma teyna tayê persan ci ra pers kenîme û verdanîme ra.
To fam kerd ke êdî destê to ra çîyê nêno. To omîdê xo hewaleyê Heqî kerd. To zereyê xo de dest bi duayan kerd. To çend duayî zanitênê to wendî. Heta şodir hewn nêkewt çimanê to. To û şewe heta şodir yewbîn ard û berd. A şewe çiqas bîye derg! To va beno ke qet meqedîyo. La qedîye. Bî şodir. Ti bi omîdode şîkiyaye reyna kewta peyê rêça lacê xo. Ti şîya ê hacizî. O çik bî? Mîyan de kes çîn o. Êyê ke vizêr şimşîr hejnayêne, na raye ra nata-bota ameyêne, şîyêne, zirçêne miletî ser de înan ra çîyêk çîn bî. 0Hîrê to şî. Ti ca de ginaya hard ro. Ti wuşta ra, to der û dorê xo de nîyada, sereyê to mîyanê destanê to de. Bî qîr û vîrîya to. Kesî vengê to nêheşna. To nata vaz da, bota vaz da. Ti bîya xêx. Ti ginaya çolan ro. Şiya a dewa nêzdîye. Ê omîdê korî hona zereyê to ca nêverdaybî. Ti şîya mîyanê dewijan. Dewijan mîyanê xo de qisey kerdêne. Vatenê, “Çar xortê kurdan serebirnayê eştê binê darade zeytûne.”
To înan ra pers kerd:
-Kamcîn dar a. A dare kotî ya?
Înan to rê cayê dare tarîf kerd. To verê xo da dara zeytûne. To uca de çar laşê bê sereyî dî. Heya to dî. De mi ra vaje, ez nika se binusnî? Ez nika çi vajî? Ez nika ê hîsanê to se îfade bikerî? Ez çi vajî tal o!
EFRÎN / ŞEYDA ASMÎN