ZABEL MİRKAN / İSTANBUL

Todos lo Saben (Herkes Biliyor), senaristliğini ve yönetmenliğini Asghar Farhadi’nin üstlendiği 2018 yapımı film. Başrollerinde Javier Bardem ve Penélope Cruz’un yer aldığı film, alışılagelmiş Farhadi filmlerinin aksine İran’da değil, İspanya’da geçiyor. Filmin ilk gösterimi 2018 Cannes Film Festivali kapsamında açılış filmi olarak gerçekleştirildi ve film Altın Palmiye’ye aday gösterildi.

Fransa’da çektiği The Past’ın (Geçmiş) ardından sarsıcı bir dram olan The Salesman’la (Satıcı) İran’a dönen yönetmen, şimdi İspanya’da. Hatırlayalım, Farhadi bir röportajında İran ve İspanya arasındaki benzerliğe değiniyor ve pek çok açıdan İran’a benzettiği bu ülkede film çekmek istediğini söylüyordu. Ashgar Farhadi, ahlâki açılımlarıyla, her seferinde insan davranışlarının dehlizlerine inmeyi başarsa da “Herkes Biliyor”da bu hissi yakalamak mümkün değil. Zaten genel olarak Herkes Biliyor’da bir his yakalamak mümkün değil. Javier Bardem mi? O bile kurtaramıyor filmi…

Dünyanın en çok tanınan ve hayranlık duyulan isimlerinden olan Javier Bardem ve Penélope Cruz’u filminde oynatmak istemesi bir tercihten öte bir anlam taşıyor aslında. Hatırlayalım, Farhadi’nin 2016 yapımı “Satıcı” filmi, 2016 Cannes Film Festivali yarışma bölümünde yer almış ve film Farhadi’ye En İyi Senaryo ödülünü kazandırmıştı. Ardından da 89. Akademi Ödülleri’nin Yabancı Dilde En İyi Film bölümü için İran’ın aday adayı olmuş ve Farhadi’yi Oscar’ı kazandırdığı “Bir Ayrılık” günlerindeki popülerliğine yeniden taşımıştı.

Peki, Farhadi sahiden “popüler” bir yönetmen mi? Bana kalırsa beş yüz Oscar kazansa bile değil. Çünkü her şeyden önce sanki sektörde daha kendini koruyan bir yerde-ydi- Farhadi, kendine has bir tarzı ve zekâsı var. Modernizm eleştirisini hakkıyla yapan, muhafazakâr bir toplumdan kararlılıkla çıkmış, tepeden inme devrimlerin ne’liğine ve içselleştirilemeyen ne varsa bir gün, gün yüzüne çıkacağına dair öngörüsüyle, yarattığı sessiz kaosla herkesi kendisine hayran bırakan; oyuncuların bile sayesinde daha iyi oynadığını düşündüğümüz sayılı yönetmenlerden biri Farhadi.

Her iki filmin de çok gerisinde

Yönetmenin önceki filmlerinden About Elly (Elly Hakkında) ve özellikle de The Past’e (Geçmiş) daha yakın olsa da nitelik olarak her iki filmin de çok gerisinde “Herkes Biliyor”. Evlendikten sonra Madrid’i arkasında bırakarak Buenos Aires’e yerleşen Laura (Penélope Cruz), kardeşinin düğünü için iki çocuğuyla birlikte yeniden Madrid’e dönüyor. Oldukça keyifli bir şekilde ve hatta düğün sahnesiyle başlayan bu ziyaret, beklenmedik bir olayla birlikte dramatik bir hâl alıyor. Bu olay ise sadece Laura ve Paco’yu (Javier Bardem) değil, tüm aileyi ve hatta kasabayı etkiliyor. Dayanışma, birbirini kollama etiketiyle kotarılan ilişkiler yine büyük krizlere gebe ve insan yine geçmişten getirdiği, bastırılmış arzularının esiri…

Evet, buraya dek gerçek bir Farhadi filmi. Yeşilçam filmlerinde bile gördüğümüz sıradan gerilimleri ustalıkla sunduğu sineması nasıl çekiyorsa ilgimizi pür dikkat izliyoruz bu filmini de. Ancak bir yere kadar. Bir yerden sonra önceki filmlerinde hissettiğiniz tedirginliği, karakterlerden duyduğunuz kuşkuyu hiçbir şekilde duymuyorsunuz. Zaten bir müddet sonra konu ve konularla ilgili işaret edilen herkes ve her şeyden bir sorun çıkıyor ki, bu da sizi filmin bütününden neredeyse çekip alıyor. Tek bir karaktere odaklanmanız ise imkânsız, çünkü burada da bir denge gözetilmemiş ne yazık ki. Bir anda sarsıcı olduğu düşünülen başka bir hikâyeyle, sahneye hop diğer karakterler çıkıyor. Filmde, Farhadi sinemasına sadık kalınmayan bir diğer etken ise karakter seçimi. Hiçbir karakter size o hissi ya da kararlılığı vermiyor, geçiremiyor. Kimsenin sesini duymuyorsunuz aslında film boyunca ama bir şekilde herkes bağırıyor.

Filmin adına inat, kimse bilmiyor ne olduğunu. Merak da etmiyor aslında, izleyici dahil. Herkesin bildiği Farhadi’nin kıymetli bir yönetmen olduğu, bilmediğimiz ise neden böyle bir yapıma imza attığı. Umalım bundan sonraki filmi, bu filmi unutturacak cinsten olsun.

Herkes Biliyor

Asghar Farhadi

Fransa, İspanya, İtalya / 2018