Awanbîyayîşê dewleta tirkî ra dima înkar û asîmîlasyon dest pêkerdî. Vera înkar û asîmîlasyonî de bi desan serewedaritişî bîyî û netîceyê nînan de bi sehezaran merdimî ameyî qetilkerdene û hendêna zî ameyî surgunkerdene. Nê xoverdayîşan de bi seyan xoverdakaranê qehremanan têkoşîn dayo.
Nînan ra yew zî Hîlmî Yildirimo Mûşij o. Akademîsyen û nuştoxo kurd Sedat Uluganayî kitabê xo yê bi nameyê ‘Fedayîyo ke şîyêne hetkarîya Seyîd Rizayî, ame veşnayene: Hîlmî Yildirimo Mûşij’ de qala nê qehremanî keno. Ulugana vano ‘çi heyf ke tarîxê ma kurdan tim hetê hêzanê emperyalan ra ameyo nuştene’ û wina dewam kerd: “Nika arşîvanê ma yê mîyanneteweyîyan de tena çend destnuşteyî estî, sewbîna çîyêk çin o. Çimkî Kurdîstan tim bîyo cayê şerî. Kitabxaneyê Bidlîsî ke 1655 de ame talankerdene de xeylê eserî kirişîyayî Ewropa û ewro Kitabxaneyanê Kahîre û Vîyana de vejîyenî orte.”
Ulugana derheqê Yildirimî de wina vano: “Yildirim endamê artêşa tirkî yo û seba ke ‘Kurdçîtîye’ keno, raştê tehqîqatî yeno’ û wina domneno: “Yildirim tehqîqet ra dima remeno şono Rojawanê Kurdîstanî. Xora o wext vakurê Sûrîye ra binxete yeno vatene û zafane kesê ke polîtîkayanê îmhayî ra remenî, şonî ewja. Yildirim ewja de rayberanê kurdan reyde hereket keno û mîyanê hewldayîşê Awanbîyayîşê Kurdîstanî de bi hawayo aktîf xebetîyeno. Mîyanê rêxistina Xoybûnî de ca gêno û tîya de rêxistinekerdişî ra berpirsîyar o. Na rêxistine seba ke destek bidî xoverdayîşê Dêrsimî, dormeyê Bismilî de kewenî mîyanê dame û mîyanê hêgayê xeleyî de bi hawayo ganî yenî veşnayene. Kesê ke yenî veşnayene de Hîlmî Yildirim zî esto.”
ANF / WAN