SELMA AKKAYA / PARİS
“Yaşam belki
Uzun bir caddedir her gün filesiyle bir kadının geçtiği,
Yaşam belki,
Bir urgandır, bir adamın daldan kendini astığı”
Füruğ Ferruhzad, Yeniden Doğuş
İran’ın en önemli kadın şairlerinden Füruğ Ferruhzad’ın yaşam öyküsü, ölümünden 52 yıl sonra daha önce yayımlanmamış mektuplarla birlikte ilk defa Farsça olarak online olarak yayımlandı.
İran’ın yasaklı şairinin tabulara sığmayan hayatı, Profesör Farzaneh Milani’nin yeni çıkan ”Füruğ Ferruhzad: Yayımlanmamış Mektuplar Eşliğinde Edebi bir Biyografi” adlı kitapta hayat buldu.
Yazar Milani, “İran’ın rock yıldızı” haline gelen Füruğ dünyanın en zengin şiir geleneklerinden birine ait bir şair olduğunu söylerken, Farsça yazılan kitap sansüre takılmamak için online olarak internetten ücretsiz olarak yayınlandı.
Füruğ Ferruhzad, 1935 doğumlu İranlı şair, 32 yıllık kısacık ömrüne ressam, yazar, oyuncu, yönetmen olarak bir yaşam sığdırdı. İsmi Farsça “Işık” anlamındaki Füruğ, orta sınıf bir ailenin yedi çocuğundan üçüncüsü olarak 5 Ocak 1935’te dünyaya geldi. Kız sanat okulunda resim, el sanatları ve dikiş-nakış okudu. Ailede, erkeklerin değer gördüğü bir ortamda büyüyen Füruğ tüm bunlara isyanını şiirine yansıtırken, 16 yaşındayken, kendinden yaşça büyük, aileden tanıdığı Perviz Şapur ile evlendi. Aydın ve sanat çevrelerinde tanınan entelektüel Şapur ile evlenen Füruğ, küçük bir yer olan Ahvaz’da yaşamaya başladı. Füruğ, aykırı kimliği ile dikkatleri üzerinde toplamış ve bu evliliğinden bir erkek çocuğu olmuştu.
Hep çok cesur oldu
İki yıl süren evliliği, 1954 yılında bittiğinde, Şeriat yasalarına göre, boşanma sonrası çocuğun velayeti babaya verildi. Oğluna hasreti ve bütün yaşadıklarını şiirlerine yansıtan Füruğ‘un cümleleri hep çok cesur ve kadınlığı görünür oldu. Yazdıklarıyla erkeklerin öfkesine uğrayan Füruğ, bir süre psikiyatri kliniğinde kaldı. Çünkü bu kadar özgür konuşan bir kadın ancak deli olabilirdi. Bütün bu süreç onun şiirden vazgeçirmedi. Boşanmış ve özgürce yaşayan, aynı özgürlükte yazan bir kadın olarak, 1962 yılında cüzamlılar hakkında çektiği “Kara Ev” filmi ile Almanya Oberhausen Film Festivali’nde ödül kazandı. 1963 yılında UNESCO, daha sonra Bernardo Bertolucci, Füruğ hakkında belgesel film yaptı ve yayınladı.
Son kitabı yarım kaldı
1967 yılının Şubat ayında, geçirdiği kaza sonucu yaşamını yitirirken son kitabı “İnanalım Soğuk Mevsimin Başlangıcına” yarım kaldı. Mollalar cenaze namazını kılmak istemediği için, cenazesi iki gün bekledi. Daha sonra cenaze namazı bir yazar tarafından kılınan Füruğ’a ilişkin kitabın yazarı Prof. Milani, hayatı boyunca birçok sınırı aşmış olan Füruğ’un bu kitap ile ”Batı dünyasındaki Ortadoğulu kadın tasvirini rahatsız edeceğini; mücadeleci ve var olmaya çalışan direngen kadın portresini yeniden hayata kazandıracağını” vurguluyor.