Avrupa’daki Kürt gazeteciler, Belçika’nın başkenti Brüksel’deki Flaman Parlamentosu’nda 18 Mayıs'ta düzenlenen konferansta biraraya katıldı. Konferansa, aralarında Nuçe TV, Stêrk TV, Newroz TV, KNN, ANF, Yeni Özgür Politika, Rûdaw, Radyo Aşitî ve Dengê Kurdistan’ın da olduğu çok sayıda gazeteci katıldı. Hazırlık komitesi adına konferansın açılış konuşmasını yapan Gazeteci Meral Çiçek, konferansın temel amacının Avrupa’da çalışan gazetecilerin örgütlenmesi olduğunu söyledi. Ardından Belçika NVA üyesi Kürt Milletvekili Zuhal Demir bir konuşma yaptı.
Konuşmalar ardından, Gazeteci Günay Aslan, ''Avrupa’da Kürt Meydası” konulu sunum yaptı. Avrupa’daki Kürt medyasının geçmişinin Kürdistan gazetesine dayandığını anımsatan Aslan, 1995’te kurulan ilk Kürt televizyonu MED TV ile Kürt basınında yeni bir dönem başladığını vurguladı. Aslan, MED TV'nin kapatılmasına her geçen gün artan basın kurumlarıyla yanıt verildiğini söyledi.
Kadın temsili
Gazeteci Necibe Qeredaxi ise ‘Medya ve Kadın’ konulu sunum yaptı. Medya'da kadın gazeteciliği ve kadın rengine dikkat çeken Qeredaxi, ''Çok rahat bir şeklide kadın üzerinden kültür, kimlik kırımı yaşanıyor, toplum parçalanıyor. Egemen dil kullanılıyor ve toplum yok edilmek isteniyor'' diyerek, Kürt basınının eşitlikçi, demokratik ve özgür bir yayın yapmasının önemini vurguladı. Qeredaxi basın kurumlarında çok sayıda kadın çalışanın yer aldığına da işaret ederek, daha güçlü örgütlenme ile kadın emeğinin korunması ve yayına yansıması gerektiğini belirtti. Qeredaxi, "Kürdistan’da kadın gazeteciler için bir örgütlenmeye gidilmesi gerekiyor” dedi.
'Kürt medyası taraftır'
Gazeteci Ferda Çetin ise “Özgür basın geleneğinin rolü ve önemi” konulu sunum yaptı. “Basın-yayın ve gazetecilik, egemenlerin ve güç sahiplerinin iktidarını topum adına sınırlayan ve denetleyen temel kurumların başında geliyor” diyen Çetin, Kürt basınının son kırk yıllık mücadelesinin kendi gerçeğinde ısrar temelinde yol aldığını belirterek, ''Bugün onlarca Kürt gazetecinin hapse atılması, cezalandırılması bu tarihsel hesaplaşmanın sonucudur'' dedi. Özgür basının tek ve yegane amacının bilgiyi, gerçekleri ve hakikati topluma ulaştırmak olduğunu kaydeden Çetin, medyanın tarafsızlığı konusunda ise şunları ifade etti: ''Tarafsız basın ve ‘tarafsız gazetecilik’ tanımlamaları gerçek hayatta karşılığı olmayan tanımlamalardır. Tarafsızlıktan söz edebilmek için haksızlığın hukuksuzluğun, adaletsizliğin, zorbalığın, şiddetin erkek egemenliğinin tamamen ortadan kalkmış olması gerekir. Günün birinde demokratik, eşit, özgür, cinsiyet özgürlükçü, politik, ahlaki bir toplum kurulduğunda o zaman taraf olmaya gerek kalmayacak, dolayasıyla tarafsız kalmak da mümkün olabilecektir. Ama bugün değil. Kürt medyası açısından özgürlük tüm bu zorluklara ve güçlüklere karşı durabilme, bunun için taraf olma, bunlara karşı mücadele iradesi ve kararlığında olmak demektir.''
Lehçeler için model arayışı
Hasan Qazi de 'Kürt dili ve basında lehçe sorunları' konulu sunum yaptı. Tarihten günümüze Kürtlerin dil talebinin en temel talep olduğunu vurgulayan Qazi, Kürtçe'deki lehçe zenginliğine dikkat çekerek, her lehçenin farklılığını koruyarak gelişmesi için imkan tanınması gerektiğini belirtti. Kürt basınında bu lehçelere yer verildiğini belirten Qazi, ''MED TV ve ardından kurulan bütün televizyonlarda Kürtçenin bütün lehçeleri kullanıldı. Kurmanci, Sorani, Dimilki, Hewrami, Feyli, Kelhori kullanılıyor. Bütün lehçelerde programlar yapılıyor. Bu lehçeler nüfus sayısı üzerinden önem kazanmıyor, demokratik yaklaşım ve eşitlik temelinde önem kazanıyor. Kürtçenin lehçeleri konusunda model arayışımız olmalı'' dedi. Kürtçe lehçeler için standartlaşma çalışmasının önemine değinen Qazi, bu konuda basın çalışanları ve dil bilimcilerinin ortak çalışma yürütmesi gerektiğini belirtti.
Ulusal birlik vurgusu
Sunumlar ardından Kürt basınının sorunları, Avrupa’da basın örgütlenmesi konularında tartışmalar yürütüldü. Kürdistan'ın sömürge olmasından kaynaklı sorunların basın alanına da yansıdığı belirtilirken, basın çalışmalarının Kürt ulusal birliği, kürt dili ve kültürünün geliştirilmesi ekseninde yürütülmesi gerektiğine işaret edildi. Bu çerçevede yıkıcı ve zarar verici dil yerine, yapıcı yaklaşım ve barış dilinin kullanılması gerektiği vurgulandı. Tartışmalarda, Kürt medyasının nitelik sorunu olduğu tespiti de yapılarak, bunun aşılması için mesleki eğitimler ve ortak çalışmaların yapılması istenildi. Konferans tartışmalarında ayrıca gençlik, çocuk ve kadınlara, Avrupa'daki Kürtlere, Kürdistan'ın dört parçasına yönelik programların yapılmasının önemi de dile getirildi. Kürt medyasının, Kürt dili ve kimliğinin oluşumunda önemli bir rol oynadığı tespitinin yapıldığı tartışmalarda, Avrupa'da, çok sayıda Kürt gazetecinin yaşıyor olmasına rağmen buna denk bir örgütlenmenin oluşturulamadığı eleştirisi yapıldı.
Tartışmalar ardından Avrupa’daki gazetecilerin Kürdistanlı Gazeteciler Birliği çerçevesinde örgütlenmesini kararlaştırıldı.
Sonuç bildirgesi yayınlandı
Sonuç bildirgesine göre, konferansta alınan kararlar şöyle:
- Kürdistanlı Gazeteciler Birliği‘nin kurulması kararı alındı,
- Önümüzdeki dönemde Kürdistan'da yapılacak olan Kürt Ulusal Medya Konferansı'na katılım sağlanarak, tüm Kürt medyasını temsil edecek ortak örgütlenmeye dahil olunmalı,
- Basın çalışmalarında Kürt ulusal birliği esas alınmalı,
- Çalışmalarda ve yönetimde eşit kadın temsili olmalı,
- Kürt gazeteciler ortak mesleki kurumlar etrafında birleşmeli,
- Tutuklu olan ve çeşitli baskılara maruz kalan gazetecilerle aktif dayanışma içinde olunmalı,
- Dünya medyasıyla ilişkiler kurulmalı, ortak mesleki eğitim ve çalıştaylar düzenlenmeli,
- Birliğin yasal mevzuatı ve tüzüğü, yönetim üyelerinin gerçekleştirecekleri çalışma ile hazırlanacak,
- Kürt Gazeteciler Birliği'nin 7 kişilik yönetimi için Necibe Qeredaxi, Haval Arslan, Meral Çiçek, Hesen Qazi, Diler Akrei, Günay Aslan ve Amed Dicle seçildi.
Önemli bir adım
Necibe Qeredaxi: Kürt basını açısından oldukça önemli. Kürt basını için en önemli konunun Kürt ulusal birliğinde oynayacağı rol olduğunu düşünüyorum. Kürt basın kurumları ortak bir çalışmayı esas almalı, Kürdistanı, halkımızı ilgilendiren tüm konulara yer vermeli.
Hasan Qazi: Bütün basın çalışanlarının Kürdistan Gazeteciler Birliği'ne üye olması ve üye çalışmalarının yapılmasını önemli görüyorum. Güney Kürdistan Basın Sendikası'na da destek sunulmasını bekliyorum.
Haci Kardoxi: Konferansın başarılı olması, önümüzdeki sürece ilişkin alınan kararların uygulanması ile mümkün. Çok sayıda Kürt basın kurumu olsa da benzer yayınlar ve programlar yapılıyor. Toplumun tüm kesimlerine yönelik programlar olmalı. Var olan sorunlarımızı aşmamız için bu konferans olumlu.
Jalan Hawraman: Kürt basınında karşılaştığımız sorunlar ve çözüm yöntemleri tartışıldı, bu nedenle önemli görüyorum. Benim için bu konferansın barış çağrısı ardından gerçekleşmesi de anlamlı. Bu süreçte Kürt basın kurumları olarak da daha güçlü bir birliği oluşturmamız ve barış sürecine çalışmalarımızla katkı sağlamamız gerekiyor. Kürtler arası birliğin sağlanması ve Kürt toplumuna yönelik baskı, zulüm ve inkarın deşifre edilmesinde en büyük görev basına düşüyor.
Aydın Dere: Parçalanmış bir halk bir ulus olarak Kürtler her alanda örgütlenmeye gidiyor. Bu konferansı da bu örgütlenme adımlarından biri olarak değerlendiriyorum. Kürt halkının demokratik kurtuluşu ve özgürlüğü için kurumlarını oluşturması şart. Medya topluma yön veren en önemli güçlerden biri ve bu anlamda Kürt medyasının de güçlü örgütlenmesi lazım.
Muhamed Handirin Faraj: Gerçekleştirdiğimiz konferans Kürt basını için küçümsenmeyecek bir adım. Basın çalışmaları, lehçe sorunları ve Kürt basın örgütlenmesinin tartışılması açısından önem taşıyor. Çok sayıda Kürt basın kurumu olmasına rağmen Avrupa'da tüm kurumların temsilcilerinin katılmamasını bir eksiklik olarak görüyorum.
Sidar Zanabilir: Kürt basını için önemli ve geç kalınmış bir adım. Avrupa'da yaşamak zorunda bırakılan basın emekçileri eksikliklerine rağmen olumlu bir çalışma yürütüyorlar. Mesleki eğitimin yetersiz olduğunu düşünüyorum. Bu konferansta basın alanında ortak çalışma, birliğin ne kadar önemli olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
Y.Ö. POLİTİKA/BRÜKSEL