• Kürdistan Kadınlar Birliği kuruluşunda yer alan Direxşan Şêx Celal Hefîd, örgütlü kadın mücadelesi ve tarih araştırmacılığıyla  Kürt kadınlarının toplumsal ve kültürel alandaki varlığının güçlenmesine katkı sundu.

 

Silêmanî’li öğretmen, tarihçi ve kadın hakları savunucusu Direxşan Şêx Celal Hefîd, yaşamını Kürt kadınlarının eğitimine ve örgütlü kadın mücadelesine adadı.

Direxşan Şêx Celal Şêx Ehmed Şêx Seîd, bilinen adıyla Direxşan Şêx Celal Hefîd, 26 Aralık 1934’te Silêmanî’nin Kanî Askan Mahallesi’nde, tanınmış ve aydın bir ailede dünyaya geldi. Kadınların eğitim almasının toplumsal engellerle karşılaştığı bir dönemde yaşayan Direxşan, ailesinin desteğiyle ilköğretim, ortaöğretim ve lise eğitimini Silêmanî’de tamamladı.1956’da Bağdat’a giden Direxşan, Yüksek Öğretmen Okulu’na kabul edildi. 1960’da tarih bölümünden mezun olan Direxşan, edindiği akademik birikimi öğretmenlik mesleğine ve Kürt toplumunun kültürel gelişimine aktardı.

40 yıllık eğitim mücadelesi
Mezuniyetinin ardından Kerkük Kız Öğretmen Okulu’nda göreve başlayan Direxşan, daha sonra Silêmanî Kız Öğretmen Okulu’nda çalıştı. Mesleki deneyimi ve yöneticilik becerileri sayesinde bir süre sonra aynı okulun yöneticiliğine getirildi. Ardından Bağdat’a giderek Talîe Kız Öğretmen Okulu’nda öğretmenlik görevini sürdürdü.

1987’de emekli olana kadar yaklaşık 40 yıl eğitim alanında hizmet veren Direxşan, yüzlerce Kürt kadınının yetişmesine katkıda bulundu. Direxşan öğretmenlik yaşamı, kadınların eğitim yoluyla toplumsal yaşamda daha fazla yer almasının önünü açan önemli bir deneyim olarak değerlendiriliyor.

Kürdistan Kadınlar Birliği’ni kurdular
Direxşan’ın mücadelesi yalnızca eğitim alanıyla sınırlı kalmadı. Irak’ta monarşi yönetiminin hüküm sürdüğü bir dönemde, kadınların örgütlü mücadelesinin gelişmesi için çalıştı. 11 Aralık 1952’de Direxşan Hefîd, Behye Marûf, Naciye Mîrza Xefûr, Sureya Melayê Gewre ve Naciye Mistefa Fendî’nin de aralarında bulunduğu kadın aktivistler, Silêmanî’de Mîrza Xefûr’un evinde gizlice bir araya geldi ve Kürdistan Kadınlar Birliği kuruldu.

Direxşan’ın kuruluşunda yer aldığı birlik, Başûr Kürdistan’da kadınların örgütlü mücadelesinin gelişmesi açısından önemli bir adım oldu. Kadınların toplumsal yaşama katılımı ve hak arayışı için yürütülen çalışmalar, onun yaşamındaki temel mücadele alanlarından birini oluşturdu.

Kadın hareketinin tarihini kayıt altına aldı

Direxşan, kadınların örgütlenmesi ve eğitiminin yanı sıra tarih alanında da çalışmalar yürüttü. Başûr Kürdistan’daki kadın mücadelesinin tarihini ele alan bir kitap kaleme aldı.

1997’de Kürdistan Ulusal Arşiv Komitesi üyeliğine atanan Direxşan, tarihsel hafızanın korunması ve geçmişte yürütülen mücadelelerin kayıt altına alınması çalışmalarında da yer aldı.

Yaşamını eğitime, kadın mücadelesine ve tarih çalışmalarına adayan Direxşan Hefîd, 4 Kasım 2010’da bir hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. BERFÎN NUSRET / ROJNEWS