Irak’ta Sünniler ile Şiiler arasında bir türlü çözüme kavuşturulamayan gerginlikler, Suriye’deki iç savaşla birlikte daha da kanlı bir sürece evrildi. Sünniler ile Şii etkinliğindeki hükümet arasında yılların birikimi olan gerginliklerden faydalanan Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) adlı Suriye’nin bir bölümünü kontrol eden örgüt, Ramadi ve Felluce kentlerini ele geçirerek Irak ve Suriye üzerinden Lübnan ve Filistin bölgelerine kadar uzanacak bir Halife devleti kurma planlarını uygulamaya çalışıyor.
Enbar’da kaos hakim
Şii Başbakan Nuri El Maliki, Enbar eyaletine kısmen Sünni aşiret milisleri ile işbirliği içinde askeri birlik göndererek IŞİD’i Ramadi’den çıkarmış olsa da, örgüt Felluce’den çıkmamakta ısrar ediyor. Maliki’nin kara harekatı tehdidine rağmen geri adım atmayan IŞİD’in Irak devlet güçlerine yönelik saldırıları devam ediyor. Yaklaşık 50 kişilik silahlı grup, dün Felluce’ye bağlı El-Mehamde bölgesini ablukaya aldıktan sonra 20 polisi kaçırdı.
Çatışmalar sivilleri vuruyor
Yaklaşık iki aydır şiddetli çatışmalara sahne olan Felluce’de şimdiye kadar aralarında çocuk ve kadınların da olduğu en az 100 sivil hayatını yitirdi. Yaklaşık 300 bin kişi de yerinden edildi. Kendi ülkelerinde mülteci durumuna düşen Iraklıların çoğunluğu daha güvenli buldukları Güney Kürdistan’a sığındı. Ancak orada da yeterli imkanlar sunulmadığı için çoğunluğunu kadınlar ile çocukların oluşturduğu mülteciler kışın ortasında dışarıda aç bitap halde yaşam mücadelesi veriyor.
Siyasi atmosfer güven vermiyor
ABD işgali sonrası bir türlü istikrarın sağlanamadığı Irak’ta şiddetin gün geçtikçe artması dört ay sonra seçime gidecek olan ülkenin geleceğini de tehlikeye sokuyor. Ülke bu gerginlik ve istikrarsızlık atmosferinde milletvekillerini seçecek. Maliki, önümüzdeki Nisan ayının sonlarında yapılacak parlamento seçimlerinde galip çıkarak üçüncü kez başbakanlık koltuğuna oturma arzusunda ancak işi hiç de kolay değil. Zira Şiilerin desteğini bir kez daha alacağını düşünen Maliki’nin güvendiği dağlara kar yağabilir. Maliki kısa zaman içerisinde ülkede istikrar ortamını sağlayamazsa, Şiilerin de desteğini kaybedebilir.
Sadr grubu Meclis’ten çekiliyor
Ülkenin etkili Şii liderlerinden Mukteda Sadr’ın siyasetten çekilerek Meclis’teki grubunu da dağıtma kararı alması Maliki’yi zorlayacak cinsten. Sadr siyasetten çekileli daha üç gün oldu ama Meclis’ten istifa eden vekil sayısı 11’i buldu bile. Sadr’ın liderliğindeki El-Ahrar grubunun Meclis’te 40 milletvekili bulunuyor.
Sünniler Maliki’ye karşı
Sünniler ise zaten baştan beri Maliki’ye karşı. Osmanlı döneminden 2003 yılına kadar ülkeyi yöneten Sünniler, bugün de kendilerini Irak’ın doğal yöneticileri olarak görüyor. Şii tarafı ise nüfusun çoğunluğunu oluşturmalarına rağmen uzun bir süre siyasi baskı altında tutulduklarını ve iktidarı artık bırakmaya niyetli olmadıklarını belirtiyor. Ülke nüfusunun yüzde 20’sini oluşturan Sünniler, Maliki hükümeti tarafından dışlandıklarını ve ayrımcılığa uğradıklarını söylüyor. Enbar’daki çatışmalar sürerken, iki taraf arasındaki gerginlik ülke genelinde de bomba olarak patlıyor.
Kürtlerle de ihtilaf halinde
Maliki’nin ülkede ihtilaf yaşadığı tek kesim de Sünniler değil. Kürtlerle Maliki hükümeti arasındaki ilişkiler de uzun zamandır petrol ihracı ve bütçenin paylaşılması konuları nedeniyle gergin.
Barzani Bağdat’a gitti
Hewlêr hükümeti ile merkezi hükümet, yaşanan sorunları gidermek için temas halinde. Federal Kürdistan Hükümeti Başbakanı Neçirvan Barzani, merkezi hükümetle yaşanan bütçe ve petrol anlaşmazlığına çözüm bulmak için dün bir kez daha Bağdat’a gitti. Barzani başkanlığındaki heyet, Irak Enerji ve Petrolden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Hüseyin Şehristani’nin başkanlığındaki heyetle görüştü.
Petrol geliri nereye aktarılacak?
Kürt hükümetinin Türkiye üzerinden yapmak istediği petrol ihracatı nedeniyle Hewlêr-Bağdat ilişkileri aylardır gergin. Taraflar arasında petrol gelirinin nerede toplanacağı konusunda anlaşma sağlanamıyor. Bağdat hükümeti, Kürdistan yönetiminin günlük ihraç edeceği 400 bin varil petrolün satışından elde edilecek gelirin kendi hesabına yatırılmasını istiyor. Bağdat’taki görüşmede bu konu da masaya yatırıldı.
Bütçe sorunu da gündemde
Taraflar arasındaki diğer bir anlaşmazlık konusu da bütçe. Bütçedeki 2 madde, Kürt bölgesinden ihraç edilecek petrolden elde edilecek gelirin Bağdat hükümetine verilmesini öngörüyor. Maddelerde petrol gelirinin Bağdat’a verilmemesi durumunda Irak’ın genel bütçesinden Kürt hükümetine verilen yüzde 17’lik payın kesileceği belirtiliyor. Bütçe, Kürt milletvekillerinin boykotu nedeniyle Meclis’ten geçemiyor. Hewlêr hükümeti, iki maddenin çıkarılması durumunda bütçeye onay vereceklerini belirtiyor.
HABER MERKEZİ