Türkiye'nin uluslararası sözleşmelere koyduğu çekincelerin kaldırılması, Siyasi Partiler Yasası, Seçim Kanunu gibi kanunlarda değişiklikler yapılmasını isteyen HDP, teklifin kabul edilmesinin anayasa yazımında yol temizliği ve çözüm sürecine ivme kazandıracağını vurguladı.
HDP Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü, Meclis Başkanlığı'na "Demokrasinin güçlendirilmesi için uluslararası sözleşmelerin tanınması ve bazı temel kanunlarda değişiklik yapılmasına dair" bir Kanun Teklifi sundu. "Kürt sorununun demokratik ve adil çözümü" hedefiyle yürüyen 'çözüm süreci'ne işaret edilen teklifte, "Sonunda varılacak çözümün yeni bir yaşamı, yeni toplumsal, kültürel ve siyasal ilişkileri ve buradan doğacak olan ortak yaşamı güvence altına alacak yeni bir yasal ve anayasal düzeni gerektireceği kuşkusuzdur. Bu tasarı bambaşka bir yasama süreci gerektirecek olan bu ihtiyacı ikameyi değil, 'çatışma çözümü' için gerekli siyasal ve hukuki iklimin inşası bakımından elzem olduğu halde on yıllardır birbirini izleyen hükümetlerce ötelenen bazı temel düzenlemelerin gerçekleştirilmesini hedeflemektedir" ifadelerine yer verildi.
16 Temmuz 2014'te yürürlüğe giren 6551 sayılı 'Çözüm Yasası'nın hükümeti bu doğrultudaki önlemleri almakla yükümlü kıldığına dikkat çeken HDP, "Buna karşın, hükümetin yasanın çıkışını izleyen aylardaki yürütme ve yasama pratiği özgürlük-güvenlik dengesini güvenlik yönünde çökertmiş, geçtiğimiz ay TBMM'ye dayatılan 'iç güvenlik' paketiyle toplum bir polis devletinin inşası ihtimaliyle yüz yüze bırakılmıştır" denildi.
İki bölümden oluşuyor
HDP'nin hazırladığı iki temel bölümden oluşan Kanun Teklifi'nin birinci bölümü, Türkiye'nin çekince koyduğu uluslararası sözleşmelerdeki çekinceleri kaldırması; ikinci bölümü ise "siyasal örgütlenme özgürlüğü, toplantı ve gösteri özgürlüğü, ifade özgürlüğü önündeki yasal engellerin kaldırılmasıyla" ilgili. HDP, bu demokratikleşme paketini, "Yeni Anayasa'nın toplumsal mutabakat zeminlerinin güçlendirilmesi için elzem olan reformlar yönünden bir başlangıç. Bu başlangıcı ise barış ve çözüm sürecinin ilerletilmesi açısından güven inşasını sağlayıcı ilk adımlardan birisi" olarak görüyor. Söz konusu kanunun Yeni Anayasa'ya ulaşmak gerekli "alan temizliği"nin önemli bir bölümünü gerçekleştirmeye de katkıda bulunacağını kaydediyor.
Çekinceleri kaldırın
HDP'nin gerekçelerini de ayrıntılarıyla dile getirdiği Kanun Teklifi şöyle:
Madde 1) Daha önce diğer maddeleri onaylanmış olan uluslararası sözleşmelerden, çekince konmuş olan;
Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme’nin 27’inci maddesi (azınlıkların korunması),
Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin 13’üncü maddesi (inanca ugun eğitim serbestliği), Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin 17’nci, 29’uncu ve 30’uncu maddesi (anadilde eğitim),
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 1 nolu Ek Protokol’ünün 2’inci maddesi (eğitim hakkı),
Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın 4’üncü, 6’ıncı, 7’nci, 8’inci, 9’uncu, 10’uncu ve 11’inci maddeleri,
üzerindeki çekinceler dahil sözleşmeler bir bütün olarak onaylanarak çekince bulunan maddelerin de yayınlanması için Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Kyoto Sözleşmesi
Madde 2) Kyoto Sözleşmesi ile Cochobamba Doğa Ana ve Yerli Haklar Bildirgesi bir bütün olarak onaylanarak çekince bulunan maddelerin de yayınlanması için Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Roma Statüsü'ne taraf olunması
Madde 3) Birleşmiş Milletler nezdinde imzaya açılan Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin kurulmasına ve yargı yetkisine ilişkin Roma Statüsü bir bütün olarak onaylanarak yayınlanması için Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Siyasi Partiler Kanunu
Madde 4) 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Madde 5'de siyasi partiler hakkında genel esaslara yer verilmiştir.
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri
Madde 6) 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkında genel esaslar
Madde 7)
1. Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
2. Herkes, kamu düzenini ağır şekilde tehlikeye maruz bırakmamak koşulu ile toplantı ve gösterilerini serbestçe belirleyecekleri yer ve mekânlarda gerçekleştirebilir.
3. Mülki amirler, kamu düzenine yönelik açık tehdit bulunması halinde, hakkın özüne dokunmamak koşulu ile toplantı ya da gösterinin güvenlik içinde gerçekleştirilebileceği alternatif açık alanı, bu mümkün değil ise stadyum benzeri yarı açık alanı toplantı ve gösterinin 24 saat öncesinden düzenleyicilere bildirmek ve göstericilerin güvenliğini sağlayacak önlemleri almak zorundadırlar.
4. Hiç kimse, eylemi başka bir suç oluşturmadıkça, sadece herhangi bir toplantı ya da gösteriye katıldığı için suçlanamaz. Bir toplantı ve gösteriye katılmak başka bir suçun unsuru sayılamaz.
Madde 8) 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Seçim barajının kaldırılması
Madde 9) 2839 sayılı Kanun’un 33. Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Madde 33 - Yüksek Seçim Kurulu, bütün illerden alınan bilgilere göre, Türkiye genelinde geçerli oyların toplamını yapar ve her siyasi partinin aldığı geçerli oy toplamını genel geçerli oy toplamına bölerek, siyasi partilerin ülke genelinde aldığı oy yüzdesini hesaplar ve siyasi partilerin ülke genelindeki oy oranlarını ilan eder. Bu ilandan sonra, bir veya bir kaç seçim çevresinde, seçimin iptaline karar verilmesi ülke genelinde alınan oy yüzdesinin yeniden tespitini gerektirmez.
İbadethane statüsü
10-11 ve 12. maddelerde ise 5244 sayılı İller İdaresi Kanunu, 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve 5393 Sayılı Belediye Kanunu'nda değişiklik yapılması talep edilerek, "Valiliklere yapılan başvuru ile açılan ibadet yerleri vergi ve imar kanunlarının uygulanmasında ibadethane sayılır. Cemevleri, Diyanet İşleri Başkanlığı gözetim ve denetimi dışında ibadet yeridir" ifadesi eklenmiştir.
ANKARA