MİNA ROJ/ İSTANBUL
Sanatçı Brusk çok bilinmese de uzun yıllardır Kürt danslarına yönelik çalışmaları olan biri. Kürt danslarına ilişkin araştırmalar da yapan Brusk, birçok kurs açmış, birçok kişiye eğitim vermiş bir dansçı. Govendİstanbul’u kurarak birçok çalışma yürütmüş, kiraladığı stüdyolarda dersler vermiş. Kimseden destek alamamış yıllarca ama yine de çalışmalarına devam etmiş. Ancak tüm çabaları ve maruz kaldığı ırkçı yaklaşımlar nedeniyle bu çalışmalarını İstanbul’da devam ettiremese de, çalışmalarını başka bir kıtaya, Arjantinli bir dansçının davetiyle Brezilya’ya taşımaya, Kürt danslarıyla ilgili sunumlar yapmaya hazırlanıyor. Kürt danslarına ilişkin davet aldığı Arjantinli dansçının arayışını ve kendisiyle nasıl tanıştığını ise şöyle aktarıyor:
“Dünyanın birçok yerinin danslarını öğrenmiş ve Kürt danslarını da öğrenmek istemiş. Benim burada bu konuyla ne şartlarda nasıl ilgilendiğimi görünce, o da bunu daha detaylı öğrenip öğretebilecek bir kıvama gelip bununla ilgili çalışmak istedi. Türkiye’nin mevcut sorunlarını ve burada bir şeyler yapmanın zorluğunu görünce, Arjantin’de Workshop etkinliği kurmaya karar veriyorlar. Dünyanın çeşitli yerlerinden mamosteler gelecek ve kendi danslarını sergileyecekler. Arjantin’deki siyasi ortamın dayattıklarından sonra da bu etkinliği Brezilya Rio’ya taşıyorlar. Rio’da, Sao Paulo’da ve Güney Amerika’nın diğer birkaç şehrinde iki hafta boyunca bu dansları ve danslarla bağlantılı olarak dil, kültür, ülke, toplumsal gelişmeler, gelenekler, tarihi ve güncel durumlar üzerine sunumlar yapacağım. Güney Amerika halkları ve dünyanın birçok yerinden gelen dans ve müzik mamosteleri ile Kürt dansları bir tanışma gerçekleştirmiş olacak. Tam bir halklar buluşması olacak.”
Govend, bir ses ve hareket sanatı
Halay’ın Türkçe bir kelime olduğunu belirten Brusk, esas olarak Govend’in Kürtçe ve daha doğru bir kullanım olacağını dile getirerek devamla şunları ifade etti: ”Birinin çıkıp ‘Kürt Dansları’ ve ‘Govend’ söylemini ortaya çıkarması gerekiyordu. Govend, halay değildir. Halay kelimesi ‘alaylıların oyunu’ söylemiyle ortaya çıkmış bir kelimedir. Mektepli- alaylı, yani okumuş-okumamış. Bu durumda ‘alaylı‘ okumamış, cahil anlamına geliyor. Buradaki ‘okumamış’lık da halkın kendi eğitim sisteminde değil, ‘devletin okullarında okumamış’ ve ‘onlarla aynı noktada değil’ anlamında. Kürtler hâlâ yaşadıkları devletlerin eğitimini ve dilini tam olarak benimsemiş, kabullenmiş değil ve kendi dilinde kendi eğitim görmek istiyor. Bundan ve diğer taleplerinden vazgeçmiş değiller. Halay kelimesi bir dönem Kürtlere ‘karda yürürken duyulan kart-kurt sesinden çıkmıştır, Kürt diye bir şey yoktur’ demeye benzer bir durum taşır. Halay kelimesinde durum böyle. Ama Govend, gotin û vendin demektir. Go: gotin; söylemek. Vend: vendin; hareket etmek, bir şey yapmaya girişmek, konmak, girişmek anlamlarına geliyor. Kürtçe düşününce Govend başlıbaşına bir ses ve hareket bilimi ve sanatıdır diyebiliriz. Buradan bakınca Govend kelimesi başlı başına bir dans, müzik, ritim ve hatta sahneleme literatürü barındırıyor. Hem de binlerce yıl yaşananların süzgecinden süzülerek. Yani söylemek ve dans etmek demektir. Govend dediğinizde insanların aklında şu anda halay kelimesiyle birlikte karikatür bir görüntü oluşuyor. Ama bende bambaşka bir noktada. Ben olaya buralardan bakıyorum. Benim yaptığım şey, bunu ortaya çıkarmak oldu.”