12 bin yıllık geçmişe dayanan Hasankeyf’i sular altında bırakacak Ilısu barajı, bölgedeki habitatı ve binlerce yıllık tarihi sulara gömecek. Sular altında kalacak yapıların neler olduğuna hep birlikte göz atalım...
İki yakasını Dicle Nehri’nin ayırdığı Batman’ın Hasankeyf ilçesi, yapılması planlanan Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali nedeniyle sular altında bırakılmakla yüz yüze. 1981 yılında “doğal koruma alanı” olarak tescil edilmiş olan tarihi kente baraj yapılmasıyla binlerce yıllık kültürel hazine de sular altında kalacak. Nelerin sular altında kalacağına da hep beraber göz atalım.
Kayalar kenti
Kayalara oyulmuş konutları nedeniyle Süryânice Kifo (kaya) kelimesinden türetilmiş Kifos ve Cepha/Ciphas isimleriyle bahsedilen şehre, Arapça’da “Mağaralar Şehri” ya da “Kayalar Kenti” anlamına gelen “Hısnı Keyfa” ismi verilmiş.
“Hısn-ı keyfa” adı, Osmanlılar zamanında Hısnıkeyf, halk arasında ise zamanla Hasankeyf olarak anılmaya başlanmış. Geçmişi antik döneme kadar dayanmakta olan Hasankeyf’te yapılan çalışmalarda 3 bin 500 yıldan 12 bin yıl öncesine kadar arkeolojik buluntulara rastlanılmış durumda. Yukarı Mezopotamya’dan Anadolu’ya geçiş yolu üzerinde ve Dicle Nehri’nin hemen kenarında kurulmuş olması nedeniyle stratejik bir öneme sahip olan kent, birçok medeniyete ev sahipliği yaptı.
Binlerce mağara var
Tarihi ve doğal güzelliklerle bezeli Hasankeyf’te binlerce mağara bulunuyor. Yine Roma döneminden kalma Hasankeyf kalesi, İmam Abdullah Türbesi, günümüze kadar önemli kısmı yıkılan Hasankeyf Köprüsü, Zeynel Bey Türbesi, Ulu Cami, Küçük Saray, günümüze sadece yıkıntıları kalan Büyük Saray, Mescid-i Ali Cami, Rızık Cami, Süleyman Cami, Koç Cami, Kızlar Cami ve Küçük Cami, Eyyubilerden kalma Kale Kapısı ile halk arasında “Yolgeçen Hanı” olarak adlandırılan doğal mağara, kentin önemli tarihi eserlerini oluşturuyor.
İnsanlık tarihine ihanet
Bu tarihi yapılardan Eyyubi Camisi, Zeynel Bey Türbesi ve Artuklu Hamamı gibi bazı yapılar, yeni yerleşim yeri olarak belirlenen bölgeye taşındı. Geri kalan eserler ise baraj sularının altında kalacak. Üstelik ömrü sadece 50 ile 70 yıl olacak bir baraj uğruna. Bu durum, başlı başına ‘insanlık tarihine ihanet’ olarak nitelendiriliyor.
HASANKEYF