Na rojan haştîye ser o qesey kerdene karo de qolay nîyo. Hema ney bizanîme ke ewro her waxt ra jêde haştîye rê îtac esto. Teyna Rojhelato Mîyanên de nê, pêro dîna de no îtac o. Pîleserê Lîkya Krezus, di hazar û ponc sey serre ra raver na hal ser o vato: “Haştîye de lacek pîyanê xo, ceng de pîyî lacekanê xo danê we.”
Ewro her ca cayê dîna de vîjdanê însanîye dirvetino. Çar hetê dîna de bowa barut û meyîtan darîna we. Dîna de zirçayisê haştîye, na sevevan ra wo ke hetê însanîye ra kar û wazîfe ya verin a. Na wazîfe, guman çîn o ke welatê ma de kî îtaco verên a. Haştîye waştene qe(qet) mana taxalet(radest) de kî(zî) nîya. Haştîye ortê qoman de têdûştîye û anor ser o nanîna ro. Çike haştîye hete ra kî edalet waştêna. Tirkîya de fekê tayîne de têdûştên û birayên jû(yew) mana de vajînê ke na raştîye nîya. Oxro(naqor) ke birayên de têdûştên muhîm nîya, çike birawo pîl zafêna(jêdêr) birawo qiz ser o tahakkum nana ro. Na sevev(semed) ra wo ke têdûştên ortê qomanî de tayêna çekuyo raşt o. Çike têdûştên de ne reng, ne nîjad, ne zon, ne dîn û mezhep ferq keno. Yanê polîtîqawa têdûştên de kes kesî ra xo pîl nêcêno û berz nêvêneno.
Ma, zonê me ke zirçayisê haştîye ra, ez ceng nêwazen vatene ra, haştîye nîna. Haştîye, serva haştîye mucadele kerdene û jûbîyayîş ra yena. Haştîye kes rê lutif nêbîya û nêkenê. Haştîye ronayene poştjûbîndayîşê qoman ra yena. Bernard RUSSEL; “Ceng; kam heqo ey rê nê, kam bêqeweto ey rê qerar dano”,vato. Ma ke haştîye ser o vengê xo berz nêkerd, bêqewete maneme û bextê xo kî dame destê cengperestan.
Kirmancî kî jê(sey) zafê qoman, ewro hetê ra zerê adiri der ê, hema hetê ra kî heserê haştîye der ê. Guman çîn o ke ewro Kirmancîye ke na hal der a bara pîle î ye kolonyalîstan a. Nê û ardimkarê nînan, dîna û Rojhelatê Mîyanênî de jê sewsewukê goneweran, omidê qoman simenê. Wazene ke qomanê bêguna, çîqayisê domananê xo rê û hêsîrê dayikanê xo rê nîyadox bimanê.
Ewro kirmancî çiqaşê ke haştîye wazenê, tayê kî hondê ceng wazenê, hema haştîye oncîya kî omidê qoman a. Ewro kam ke wayîrê vîjdanî yo û ya kî xo tayê çîyan ra mesul vêneno, gereke vengê qomanî rê veng bidayo. Çike vatena Benjamîn FRANKLÎN ra; “Cengo rind, haştîya xiravine çîn a.”
Hata ke her ca de demoqrasî, têdûştîye, xoserîye û haştîye amê gereke her kes bigurîyo û poştjûbîn bidayo. Wazeme ke munzir ra gorgeçîna ke perr-perrîna, çar çengê welatî de ebe xoserîye biperro. Endî ma û pîyê na welatî kî dejê ewladanê xo mevênê.