Hefteya Heqê Mordeman Tirkîye de emserr bi bîlançoyeke giran yena pêşwazey kerdiş.
Goreyê dayîyanê (îstatîstîkanê) HDP bi destpa kerdişê herbî ra pîya 9 sûk û 35 qezayan de 113 reynî "qedexeyê vejyayişê teber” ame îlankerdiş û no zî teqabulê hezar û 953 rojan keno. Cizîr, Silopîya, Hezex, Gever, Nisêbîn û Sûr ke hona zî ablûqeya dewlet ramena de, aşma Tîrmeha 2015î ra na het 863 kesan weşîya xo kerd vinî. Wextê pirodayişan de 137ê ci doman, 113ê ci cenî pêro pîya hezar û 614 kesan weşîya xo kerd vinî.
Milyoneke kesan rê goç ferz kerdî
Herzewbîn goreyê dayîyanê fermî yê hikûmet zî, serrekê de herem de 355 hezar mordeman rê goçberî amê ferzkerdiş. La goreyê dayîyanê GOÇ-DER zî serra peynî de nezdîye mîlyoneke mordemî bi zorî cayê xo ra bî.
Çîyo ke hayr anceno no yo ke, qereqol û qaleqolê ke wextê Dema Çarekerdişê Demokratîk de amey viraşten ê. Sûkê ke qedexeya vejyayişê teber dewam kerd de banê cemawerî (yê şarî) de quwetê operasyonelî amey bica kerdiş. Mekteban ra pîya bi desan banê cemawerî açarnîyay qereqolî. Sûkê ke pirodayişî çinêbî de zî, dibistan, ocaxê weşîye amey rijnayiş û nê cayan de qereqol û qeleqolî amey ronayen.
Çapemenîya azad rê kilît
Cemîyetê Rojnamegerê Azad (CRA) zî dayîyanê ke aşkere kerd de bare kerd de 24ê Tîrmeha 2015î ra heta 20ê Mijdara 2016î, bi destpa kerdişê şerî, bi îlanê OHALî ra hûmara binçim girewtiş û tepiştişan zaf bîya jêde. O wext ra heta nika 142 rojnamegerî amey tepiştiş, nînan ra 113ê ci wextê OHALî de amey girotiş. Bi Qerarnameyê Hukmê Qanûnî (KHK) ke bi OHALî ra pîya amey vetiş, 33 radyo, 58 rojname, 5 ajansê xeberan, 28 TV, 18 kovar û 30 weşanxaneyî amey padayiş.
2 hezar û 863 sîyasetmedarî tepişte yê
Serra peynî de 7 hezar û 250 sîyasetmedarê kurd amey binçim girewtiş. Hemserokê Pêroyî yê HDP Selahattîn Demîrtaş û Fîgen Yuksekdag û 10 parlementerê HDP, Hemseroka DBP Sebahat Tûncel zî zerreyê nê tepişteyan de yê. Qeyûm tayînê 41 şaredarîyanê DBP amey kerdiş. 14 şaredarî zî bi hewayeko fiîlî raştê qeyûmî amey û 53 hemşaredarê DBP tepişte yê. 3 endamê Desteya Rayverîn û 3 endamê Meclîsa Partî yê HDP û DBP, 21 hemserokê sûkan ê HDP, 43 hemserokê qeza yê HDP, 17 hemserokê sûkan ê DBP, 42 hemserokê qezayan ê DBP zî mîyan de, pêro pîya 2 hezar û 863 kes tepişte yê.
84 cinî bi şîdet amey kiştiş
Goreyê dayîyanê Komîsyona Cenîyan ê Komeleya Heqê Mordeman; 94 cenî netîceyê şideta leşker, polîs û malbatan de weşîya xo kerd vinî, 39 cenî zî bî dirbetin. Binçiman, girotxane û cayanê bîn de tewr şênik 26 cinî raştê kerdenanê qilêrîn ameyê.
Serranê ’90î ravêrnay
Serokê Şaxa ÎHD ê Amedî Racî Bîlîcî ke derheqê binlinkerdişê heqanê serra peynî de qisey kerd da zonayen ke Demê Çarekerdişê Demokratîk de îxlalkerdişê heqan bîbî şênik, la 24ê Tîrmeha 2015'î ra tepya serranê ’90î ra jêde binlingkerdişê heqan qewimyenê. Bîlîcî vist vîrî ke sûkê ke pirodayişî qewimyay de binlingkerdişê heqan, îşkence û muameleyê xirab vêşêr (jêde) bîye. Racî Bîlîcî dîyar kerd ke heqê ramitişê weşîye destê mordeman ra ame girotiş û va, ‘heqê weşî û perwerde ame manîkerdiş, xêlê cayan de înfazê bê muhakemekerdişî virazîyay, binçimgirewtiş û tepiştişî destpa kerdî.’ Bîlîcî hayr ant xaleke muhîm ser û aşkere kerd ke Tirkîye de heqê muhakemekerdişî destê îxtîdara sîyasî de yo.
DÎHABER / AMED