Kars’ın Arpaçay ilçesinin Ermenistan sınırında yer alan ve 9. yüzyılda Ermeniler tarafından inşa edilen Horosmos Manastırı, Jamatun ve Aziz Yahya Kiliseleri, Türkiye’nin tarihi-kültürel zenginliğini oluşturan yapılardan bazıları. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ‘Güvenlik Bölgesi’ ilan edilerek, etrafı mayınlarla çevrilen bu tarihi eserler, halen askeri denetiminde.
Önemli bir tarihi miras olmasına rağmen günümüze kadar hiçbir restorasyon çalışması yapılmayarak adeta kaderine terk edilen yapıların, ilgisizliğin yanısıra en büyük düşmanı ise defineciler. Kazılmadık yer bırakmayan defineciler, tarihi yapılarda onarılması zor tahribatlar yaratmış durumda.
Ziyaretçilere yasak definecilere serbest!
Önemli bir turizm potansiyel taşıyan manastır ve kiliseler, askeri alanda olduğu için özel izin dışında ziyaretlere kapalı.
Her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret etmek istemesine rağmen askeri alan olduğu gerekçesi ile izin verilmezken, defineciler çok rahatlıkla girip alanda kazı yapabiliyor. Yine çevre köylerdeki yurttaşlara ait hayvanlar içinde bu tarihi barınak haline gelmiş halde.
Birçok yeri tahrip edilen kiliseler ve manastırda çirkin yazılamalar da mevcut. Kaderine terk edilmiş olan tarihi eserlerin birçok yerinde bulunan haç işaretlerinin de yine üzerleri çizilmiş.
Bu tarihi eserlerin bulunduğu bölgenin, mayınlı arazi olduğunu gösteren bir tabelaların bulunması da yine dikkat çekici.
KARS