Hakkari Valiliğinin talimatıyla merkeze bağlı civar köylerin muhtarları karakollara çağrılarak 15 Haziran tarihine kadar yayla ve mezraları boşaltmaları istendi. Zap Karakol Komutanlığı'na çağırılan Dêzê (Kırıkdağ) Köyü Muhtarı Musa Adıyaman'dan Dêzê bölgesinde bulunan, Kursînê(Gümüşlü), Kêrîserejorî û Kêrîsera jêrî(Aşağı ve Yukarı Kırbaş), Matê(Dikmen), Şeşame(Derecik), Pîzala(Harput), Rezi(Rez) ve Makîtana(Makitan) köylülerinin çıktığı Kire, Sipîxane, Bala, Gezre, Soyê, Warê latê, Seyranê, Sos û Aqos, Şemaşe, Olediryê, Kahniya Qeşe, Warê File ve Cennet Cehennem vadisindeki yaylaların boşaltılması istendi. Kararın geri alınmasını isteyen 350-400 haneye sahip olan Dêzê köylüleri 2 bini aşkın nüfuslarıyla tek geçim kaynaklarının hayvancılık olduğunu belirterek, mağduriyetlerinin çok büyük olacağını söyledi.
1980'li yılların başında Dêzê Köyü'nde işsizlik diye bir sorun olmazken, köyde 5-6 bin civarında küçükbaş hayvan bulunuyordu. Cennet ve Cehennem Vadileri ile Hakkari Buzulları da bölgenin turistik merkezleri arasında yer alıyor. Ancak çatışmalı süreç nedeniyle 1990'lı yıllarda köylerin boşaltılması sonrasında yaşanan yoğun göç sonucunda köylerin yüzde 90'ı boşaltıldı. 2000'li yılların ortalarında başlatılan 'Köye Dönüş Projesi' kapsamında köylerine geri dönen yurttaşlardan şimdi yine devlet güvenliği gerekçe gösterilerek yaylaları boşaltmaları isteniyor.
Tek geçim kaynağı hayvancılık
10 bin küçük baş hayvanın bulunduğu köyde işsizlik oranı ise bugün itibariyle yüzde 80. Tek geçim kaynağı hayvancılık olan köylülere bir yandan da koruculuk yapmaları yönünde baskı yapılıyor. Kendisine tebliğ edilen "Yaylaları Boşaltın" yazısına resmi makamlarda itirazda bulunduğunu belirten Dêzê Muhtarı Musa Adıyaman, devletin bu kararı alırken köylüyü düşünmediğini ve bunun kabul edilemez bir karar olduğunu belirtti. Adıyaman, "Geçtiğimiz hafta Zap Karakol Komutanı bizim 15 Haziran'a kadar yaylalarımızın boşaltılmasını isteyen Valilik kararını tebliğ etti. Ben de buna resmi yoldan itirazımı sundum. Bu bölgede yapılan hayvancılığın tek yolu bu yaylalardan geçiyor. Eğer biz 16 sürüdeki hayvanlarımızı Zap Vadisi'ne getirirsek bu hayvanlar bir aya varmaz hastalıktan ve 43 dereceye varan sıcaklardan heba olur gider. Kaldı ki vadide otlatacağımız bir yer de yok. Ya devlet bize bir alternatif yer gösterecek, ya kararını geri alacak, ya da bir tüccar getirip bütün hayvanlarımızı satın alacak. Bunun başka yolu yok. Bizler zor durumdayız. Çaresizlikten muhtarlara sesleniyorum. Bizim 16 sürü hayvanımız var. Önümüzdeki günlerde bu hayvanları satışa çıkarabiliriz" dedi.
'İkinci Roboskî yaşanabilir'
Bölge semalarında heron, helikopter ve savaş uçaklarının eksik olmadığını belirten ve yapılan top atışları nedeniyle ölümden dönen çoban Çetin Yiğit de, "Daha iki gün önce Yüksekova'dan bulunduğumuz yerin hemen yukarısına iki top atışı yapıldı. Koyunlarımızı ve canımızı zor kurtardık. Korkudan geceleri ısınmak için ateş bile yakamıyoruz" dedi.
Yaylada bulunan hayvanları sağmak için her gün onlarca kilometreyi arabayla gidip gelen köylülerden Hazal Yiğit de, yaylalarını boşaltmayacaklarını belirterek, "Eskiden bu yaylalarda kimseye muhtaç olmadan yaşayabiliyorduk. Ama şu anda her evde 20 çocuk var ve hiç gelirimiz yok. Her gün buralar bombalanıyor. Korkarım ki ikinci Roboskî olayı burada yaşanabilir" diye konuştu.
PKK her yerde
Köyün ileri gelenlerinden Mehmet Adıyaman ise, yetkililer tarafından alınan kararın yerinde olmadığını ve uygulanır tarafının bulunmadığını belirtti. Adıyaman, şunları söyledi: "Bizim hayvanlarımız nerede yaşama imkanı bulursa bizler oraya gideceğiz. Bizim bu bölgede ne arazi ne tarla, ne sanayi ne de başka bir iş imkanımız var. Hiçbir gelirimiz yok. Biz bu hayvanları o yaylarla götürmesek nasıl yaşayacağız? Bu bölgede 30 yıldır herhangi bir çatışma ya da ölümle sonuçlanan bir olay olmadı. Devlet buralarda PKK var diyor. Sadece PKK buralarda mı? PKK Karadeniz'de, PKK Ege'de, PKK Kayseri'de. Eğer sorun sadece bu bölgedeyse gelin koyunları birlikte imha edelim. Bu kararla PKK bitmez. Yetkililere çağrımız bu yasağı kaldırın, millet perişan. Bu yaylalardaki koyunlardan ne devlet ne de PKK zarar görmeyecek. Bu kararla hayvancılık yok olur."
HAMZA GÜNDÜZ / DİHA/HAKKARİ