Mezopotamya’nın en eski enstrümanlarından biri olan erbane, uzun yıllardır ruhu okşayan tınısıyla insanları büyülüyor. Birçok ülkede farklı isimle kullanılan erbanenin ortak özelliği ise doğanının sesiyle özdeşleştirilmesi ve insanların bu sesle büyülenmesi. Erbane İbranice de “tef”, Sümerlilerin dilinde “dup” Arami dilinde ise “Doff, daff”, Şirnex ve Serhat bölgelerinde “Def” Xerzan ve Amed bölgesinde ise “erbane” ismiyle biliniyor. İlk çağlarda kadınların icadı olduğu söylenen erbanenin, insanları etkileyen özelliklerini Nûda Kültür ve Sanat Merkezi erbane eğitmeni Dilan Alkan anlattı. Erbane çalmaya nasıl karar verdiğini, kendisini etkileyen nedeni anlatan Alkan, “Heval Delîla sesiyle, erbane çalışıyla beni büyülemişti. Ondan çok etkilendim ve bir gün onun yürüttüğü bu mirası yürütmek istedim” dedi.
Enstrüman eksikliği var
Kültür merkezinde kadın eğitmenlerin fazla olmasının, kız çocuklarının başvuru yapmalarında olumlu etkisinin olduğuna dikkat çeken Alkan, “Sanat kadının rengiyle çok daha farklıdır. Kadının sanatı daha iyi yarattığına ve bununla birlikte kendini de yeniden yaratabileceğine inanıyorum” dedi. İlk başlarda bin 500 başvurunun yapıldığını söyleyen Alkan, “Mahallemizde ailelerin durumu çok iyi değil. Birçok çocuk buraya gelemiyor. Bizim de bütün çocuklara enstrüman alacak bütçemiz yok. Bu durum bizi biraz zorluyor” diye belirtti. Çocuklara enstrüman alabilecek kişilerden yardım beklediklerini belirten Alkan, “Belki bir çocuğa alınacak enstrüman o çocuğun gelecekte çok iyi bir müzisyen olmasını sağlayacaktır” vurgusunu yaptı. Hiçbir sanatı anadilinden bağımsız düşünmediklerini dile getiren Alkan, bütün sanat eğitimlerini Kürtçe verdiklerini de ifade etti.
Çalarken Delîla’yı hissediyor
Kursun Kürtçe öğrenme açısından da önemli bir yer olduğuna dikkat çeken kurs öğrencisi Kader Balık, “Erbane çalan kadınları gördüğümde ben de çalabilirim dedim” diye belirtti. Kız çocuklarının kursa gitmesine bazen çevredeki insanların olumlu bakmadığına değinen Kader, “Bu algı artık kırılmalıdır. Bütün ailelere sesleniyorum; kimse dışarıdaki sözlere kulak asmasın. Burası çok güzel, dilimizi öğreniyoruz, kendimizi tanıyoruz” ifadesinde bulundu. Kader, erbaneyi her eline alışında Delîla’yı hissettiğini belirtti.
Kadın disiplin ve estetik
Kürt kültüründe erbanenin önemli bir yere sahip olduğunu söyleyen kurs öğrencisi Kemal Erdem, “Kadın ya da erkek benim için önemli değil. Kadın arkadaşlarımla zamanımız güzel geçiyor. Öğretmenimiz de kadın. Aslında kadın olması bizim için daha iyidir. Çünkü kadınlar çok daha estetik ve disiplinlidir” diye belirtti.
HİCRET ÇİFTÇİ /JINHA / WAN