Dersim’in Pertek ilçesine bağlı Bulgurtepe (Celedûr) köyünde yaşayan dengbêj Ayşê Şewaxî (Ayşe Erel), sistemi karşısına alarak bağlama eşliğinde söylediği kilamlarla tarihi olaylara ışık tutuyor. Sünni bir aileden gelen Şewaxî, çevresinin baskısına rağmen 12 yaşındayken babasının aldığı bağlamayı hiç bırakmamış.
Munzur dağlarında yüzyıllardır hayvancılık yaparak yaşamlarını sürdüren Şavak Aşireti’nden olduğunu söyleyen Şewaxî, küçük yaşta boşaltılan köylerinde, köylülerin yaylalara çıkmasıyla birlikte yalnız kaldığını ve bağlama çalmayı çok istediğini söyledi. 12-13 yaşlarındayken bağlama çalma hayalinin olduğunu söyleyen Şewaxî, köylerinin Sünni olmasından dolayı kadınların saz çalmasının horlandığını, aşağılandığını anlattı: “Bizim oğlaklar vardı, onları otlatmaya ben götürürdüm. Sürekli bir çubuk alıp bağlama olarak kullanır, yapraktan ise mızrap yapardım. Kendi kendime şarkılar söylerdim. Köyümüzde sürekli bağlama çalan erkekler vardı. Onları izleyerek parmaklarını nasıl yaparlar diye bakardım. Babama bir gün ‘Ben de bağlama çalmak istiyorum. Ya bana bağlama getirirsin ya da oğlaklara bakmam’ dedim. Bir gün babam Elazığ’a gitti geldi fakat bana bağlama almamıştı. Öteki gün ben oğlaklara bakmaya gidecektim, gitmedim. Sonra babam dayanamadı, gitti Elazığ’dan bana bağlama aldı.”
İlk albüm heyecanı
O bağlamanın halen kırık bir şekilde evde durduğunu belirten Şewaxî, ilkin bağlamadan ses çıkaramadığını, daha sonra köylerine gelen Alevi bir gencin öğrettiğini anlattı. Ailesiyle birlikte çıktığı yaylalarda hem bağlama çaldığını hem de kendi bestelerini yaptığını ifade eden Şewaxî, “Yaylalara giderken o bağlama benim tek dostum, her şeyimdi. Onunla yatıp kalkardım yaylada. Gözümün nuru gibi bakardım” dedi.
Ayşê Şewaxî, bugünlerde çıkacak albümünün heyecanını yaşıyor. KOM Müzik etiketiyle çıkacak albüm için hazırlıklar tamamlanmış.
MÜJDAT CAN / DİHABER / DERSİM