Rex Tillerson, ABD Dışişleri Bakanı olarak ilk kez gittiği Moskova’da Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile bir araya geldi. Tillerson’ın dünkü ziyareti, Amerikan saldırılarından hemen sonra gerçekleşmesi nedeniyle kritik önemde görüldü. Donald Trump yönetiminin Rusya’yla ilişkileri ve Moskova’nın Amerikan başkanlık seçimlerine müdahale ettiği iddiaları nedeniyle de ziyaret Amerikan kamuoyu tarafından yakından izlendi.
Soğuk Savaş’tan sonraki en zor dönem
Moskova’ya göre Rusya-ABD ilişkilerinin soğuk savaştan sonraki en zor dönemden geçiyor. Tillerson ile Lavrov’un görüşmede ikili ilişkilerin düzeltilmesi, Suriye, Ukrayna, Libya, Afganistan, Kuzey Kore konularını ele aldığı belirtildi. İki bakanın görüşmede Suriye’de uçuşa yasak bölge oluşturulmasını da ele alacakları daha önce açıklanmıştı.
İki bakanın gerginliği gözden kaçmadı
Görüşme başında basının karşısına çıkan iki bakanın da gergin olduğu gözlerden kaçmadı. Ancak Rex Tillerson da Sergey Lavrov da basın önündeki açıklamalarında olabildiğince işbirliğinden yana profil çizmeye dikkat etti. Lavrov, Tillerson'la görüşmesinin basına açık olan kısmında, ABD'nin 7 Nisan'da Suriye rejimine ait Şayrat Hava Üssü'nü vurmasını "hukuk ihlali" olarak tanımladı. Lavrov, böyle bir saldırıya bir daha izin verilmemesinin önemli olduğunu vurguladı.
Lavrov: Eşit ve yapıcı bir dialog istiyoruz
Lavrov ayrıca, DAİŞ başta olmak üzere terörizme karşı geniş bir koalisyon kurulmasını konusunu Tillerson'la açık ve dürüst bir biçimde tartışmak istediğini belirtti. ABD'yle taraflardan her birinin eşit olacağı biçimde yapıcı bir diyalog kurmak istediklerini defalarca söylediklerini kaydeden Lavrov, terörizme karşı kolektif adımlar atılmasından yana olduklarını ifade etti.
Beyaz Saray’ın gerçek niyetini bilmek istiyoruz
ABD ile karşılıklı çıkarlara saygı temelinde yapıcı işbirliğine hazır olduklarını vurgulayan Lavrov, Tillerson'la yapacağı görüşmede Beyaz Saray'ın gerçek niyetlerinin ne olduğunu öğrenmek istediğinin de altını çizdi.
Tillerson: Farklılıkları gidermek istiyoruz
Bu görüşmenin kendileri için oldukça önemli bir zamanda gerçekleştiğine dikkati çeken Tillerson ise Moskova ziyaretini Rusya ve ABD arasındaki keskin farklılıklar olmasının sebeplerini anlamak ve bu farklılıkları gidermenin bir yolunu bulmak için kullanmak istediğini söyledi.
Trump yönetiminden Moskova'yı ziyaret eden ilk üst düzey yetkili olan Tillerson Lavrov'la ikili ilişkilerin nereye gideceğini belirlemek için "açık, samimi ve dürüst" bir görüşme yapmayı umduğunu da kaydetti. Tillerson, Washington'ın Moskova ile arasındaki iletişim hatlarının her zaman açık kalacağını belirtti.
Tillerson gitmeden ‘Rusya tercihini yapmalı’ demişti
Tillerson, Moskova'ya gitmeden bir gün önce İtalya'da katıldığı G7 dışişleri bakanları toplantısında yaptığı açıklamada Esad ailesinin sonu gelmekte olduğunu savunmuş ve "Rusya, ya ABD'yi ya da Suriye'yi seçmeli" demişti.
Putin: Trump geldikten sonra ABD-Rusya ilişkileri kötüleşti
ABD Dışişleri Bakanı’nın Moskova ziyareti devam ederken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den ise yeni açıklamalar geldi. Putin, Rus Mir 24 TV televizyonunda yayımlanan mülakatında ABD ile ilişkileri değerlendirirken Donald Trump'ın yönetime gelmesinden sonra "İşbirliğinde güven düzeyi, özellikle de askeri düzeyde gelişmedi, daha ziyade kötüleşti" diye konuştu.
Putin, Suriye rejiminin kimyasal silah kullandığı iddialarını da bir kez daha reddetti. Putin "Suriye ordusunun kimyasal silah kullandığının kanıtı nerede? Yok..." dedikten sonra ABD'nin misilleme niteliğindeki füze saldırısı hakkında ise "Fakat uluslararası hukukun ihlal edildiği ortada olan bir gerçek" diye konuştu.
‘İki ihtimal var'
Putin, İdlib'de meydana gelen ve ABD başta olmak üzere birçok batı ülkesinin Suriye rejiminin suçladığı saldırıyla ilgili iki ihtimal olabileceğini kaydetti.
Putin’e göre birinci ihtimal Suriye rejimine ait uçaklardan yapılan bombardımanda El Nusra’ya ait bir kimyasal silah stokunun vurulmuş olması ve buradan zehirli gazların çevreye yayılması. Putin ikinci ihtimalin ise, bunun Suriye rejimini karalamak için tasarlanmış sahte bir kimyasal saldırı senaryosu olması olduğunu kaydetti. Rusya İdlib’te olanların soruşturulmasını talep ediyor.
İki ülke arasındaki ilişkiler, Suriye’deki kimyasal gaz sebepli ölümlerin ardından gerildi. ABD, 4 Nisan'daki saldırıdan sorumlu tuttuğu rejime ait Şayrat Hava Üssü'ne füze saldırısı düzenlemişti.
Moskova’da üçlü görüşme yapılacak
İran, Suriye ve Rusya’nın dışişleri bakanlarının yarın Moskova’da bir araya geleceği açıklandı. Üçlü görüşmenin ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’ın Rusya ziyaretinden iki gün sonraya getirilmesi dikkat çekti.
Ana gündem: Suriye
Konuyla ilgili açıklama yapan İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, "Üçlü görüşmede Suriye ana gündem maddesi olacak. Son gelişmeleri görüşecek ve fikir paylaşımı yapacağız" dedi.
Görüşmeye Zarif dışında Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim de katılacak. Suriye’de aynı cephede yer alan üç ülkenin dışişleri bakanlarının ABD’nin Esad rejimine yönelik saldırısının ardından nasıl pozisyon alacaklarını masaya yatıracakları belirtiliyor. Toplantıda Lavrov’un müttefiklerini Tillerson ile yaptığı görüşmeye dair bilgilendireceği de ifade ediliyor.
İran ABD’yi tehdit etmişti
İran, ABD’nin Suriye’ye tekrar saldırması halinde "karşılıksız kalmayacağını" daha önce açıklamıştı. İran Savunma Bakanı Hüseyin Dehkan, "Amerikalılar Suriye’ye tekrar saldırmaları durumunda bunun bedelini ağır ödeyecekler. Bilmelidirler ki, saldırıları karşılıksız kalmayacaktır" demişti.
MOSKOVA