İnsan Hakları Faaliyet Merkezi (Human Rights Action Centre), İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Right Watch) ve Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) ile Türkiye’deki insan hakları ihlalleri üzerine çalışan aktivistler, otopsi ve uzman raporlarının ellerine geçmesi durumunda Türkiye’ye karşı yasal süreci başlatacaklarını açıkladı.
Türk devletinin HPG gerillası karşısında düştüğü aczi kimyasal silahlar da kullanarak katliama girişmesi üzerine görüştüğümüz birçok uluslararası kuruluştan kısa sürede yanıtlar geldi.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (Hollanda)
Hollanda’daki Uluslararası Ceza Mahkemesi, bilgi ve belgelerin ellerine geçmesi durumunda gerekli girişimlerde bulunacaklarını açıkladı. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin sorumuza verdiği yanıt şöyle: „Gerekli bilgi ve belgeler İngilizce ve Fransızca olarak elimize geçmesi durumunda mahkemimiz gereğinin yapılması üzerine girişimlerde bulunacaktır. Bize ulaşan kimyasal saldırı sonucu ölümlerin gerçekleşmesi başvurusu, Roma Statüsü’nün soykırım, insanlık suçu, ve savaş suçu gibi ciddi suçlar içeren 6. ve 8. maddeleri dahilinde incelemeye alınacaktır.“
Liberty (İngiltere)
Liberty adlı kuruluş, kimyasal silah kullanımının ciddi bir suç olduğunu belirtti. Liberty’nin açıklamasında, „Uluslararası düzeyde hizmet veren insan hakları örgütleri bu konuda hemen harekete geçmeliler. Biz sadece Birleşik Krallık sınırlarındaki insan hakları ihlallerini inceleyebiliyoruz. Ancak Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi uluslararası insan hakları kuruluşlarının mağdurlara gereken desteği vereceğine inanıyoruz“ denildi.
Soykırım Karşıtı İnsan Hakları Örgütü (İsveç)
Örgüt, Türkiye’nin HPG gerillalarına karşı kimyasal silah kullanımına ulaslararası hukuk ölçüleri ile yaklaşmak gerektiğine vurgu yaptı: „Bu tarz ve benzeri durumlarda Uluslararası Ceza Mahkemesi devreye girer. Mahkeme, ‘Roma Statüsü’nün 1998’de kabulü ile birlikte kurumlaşan ve 1 Temmuz 2002 tarihinden sonraki olayları ele alan, gerektiğinde ve ülke mahkemeleri kararının uygulamada yeterli görülmediği takdirde, ülke yönetiminden sorumlu olan yöneticileri bile yargılamaya sahiptir. Bilindiği üzere mahkeme, soykırım, insanlığa karşı işlenen suçlar, savaş suçu ve saldırı suçu ile ilgili yargılamaları yapan dünyadaki en yetkin mahkemedir. Kimyasal silahların kullanımı sonucu yaşamını yitiren gerillalara ilişin davalar da savaş suçu kapsamına girmektedir. Savaş suçu da mahkemenin 8. maddenin B bendine, yani uluslararası hukukun mevcut sistemi çerçevesinde silahlı çatışmalarda uygulanabilir yasa ve geleneklerin dışına taşıma fiili ile alakalıdı. Mahkemenin ayrıca, kimyasal ve zehirli gazların kullanılmasıyla ilgili 17., 18 ve 19. maddeleri kullanacak. Raporların hazırlanması, yetkin kişi veya örgütler tarafından hazırlanan raporlarla soruşturmanın başlatılması hayati bir önem taşıyor. Bu konuda hukukçuların destek vermesi gerekir.“
Amerika’da faaliyetlerini sürdüren American Friends Service Committee’nin cevabı ise şöyle: „Huffington Post ve Common Dreams gibi çeşitli uzmanların bulunduğu bloglardan yaşanan bu trajik olayı takip etmeleri ve incelemeleri için destek istenmelidir.“
Savaş Suçlarını İzleme Örgütü (War Criminals Watch ABD)
Kimyasal silahlarla insan katletmeyi korkunç bir olay olarak niteleyen Savaş Suçlarını İzleme Örgütü, Türk ordusunun kimyasal silah kullanımının uluslararası bir izlemeyi gerektirdiğini belirtti. Kurum açıklamasında şunları kaydetti: „Kimyasal saldırıyla insanları katletmek korkunç bir olaydır. Biz ABD’deki hükümetin özellikle George Bush’un yönetimiyle başlayan insan hakları ihlallerini ve savaş suçlarını inceleme altına alıyoruz. Türk ordusunun yaptığı silahlı saldırı uluslararası bir odak gerektiriyor. Bu durumu, örgüt olarak Af Örgütü’ne bildiriyoruz. Ayrıca bu tarz suçların olabildiğince çok internet sitelerinde yayınlanması gerektiğini düşünüyoruz.“
ÖZLEM GALİP - LONDRA