ALİ ÖZŞERİK / ZÜRİH

Uluslararası Parlamenterler Birliği (IPU) İnsan Hakları Komitesi, Türkiye’de AKP-MHP rehin aldığı cezaevlerindeki HDP’li milletvekillere 2018’de yapmak istedikleri ziyaretlere izin verilmediğini açıkladı.

IPU kuruluş yılı olan 1976 yılından bu yana parlementerlere yönelik insan hakları ihlallerinin 2018 yılında zirveye çıktığını duyurdu.

İPU İnsan Hakları Komitesi tarafından yapılan açıklamada 2018 yılında 43 ülkeden 564 parlamentere yönelik ihlal buşvurusu aldıklarını bu oranın 5 yıl önceki ihlallerin 2 katı olduğuna dikkat çekildi. Açıklamada “IPU Komitesi, parlamenterlerin insan haklarını savunma görevini yerine getiren tek uluslararası şikayet mekanizmasıdır. Amacı, tehdit altındaki milletvekillerini desteklemek, ihlallere yönelik  lobi yapmak ve mahkemelere  gözlemcileri göndermektir” denildi.

Demokrasiye tehdittir

IPU Başkanı Gabriela Cuevas da konuyla ilgili yaptığı açıklamasında şunları söyledi:”Parlamenterlerin insan haklarının ihlali, demokrasiye açık bir tehdittir. Parlamenterler olarak, tüm insanlar için özgürlükleri ve insan haklarını savunmak zorundayız. Bu nedenle milletvekillerinin insan haklarının ihlali, demokratik bir ülkede bir şeyin çalışmadığının açık bir işaretidir. Parlamenterlerin, kendi seçimlerini, kendilerini seçen kişileri doğru şekilde temsil etmek için engelsiz olarak görevlerini yerine  getirebilmeleri gerekir.”

Meclisler üyelerini korumalıdır

Konuya ilişkin olarak bir açıklamada da IPU Genel Sekreteri Martin Chungong tarafından yapıldı. Chungong açıklamasında   “Bir milletvekili veya parlamentoya yapılan saldırı demokrasiye saldırıdır. Meclis yetkililerini, üyelerinin haklarını korumak için göreve  çağırıyoruz” dedi.

Komite yaşanan ihlalleri, parlamentonun görevini askıya alma, adil yargılanma eksikliği, ifade özgürlüğü ihlalleri, işkence, kötü muamele ya da diğer şiddet eylemleri olarak sıraladı.

Komite açıklamasında ihlallere maruz kalan parlamenterlerin  yüzde 76’sının muhalefet partilere mensup olduğunu açıklarken, 2018’de, kadın parlamenterlerle ilgili dava sayısının 114 olduğunu bunun 2017’de ise 101 olduğunu hatırlattı.

Yapılan açıklamada Parlamenterlere yönelik ihlallerin yaşandığı bölgeler ise şöyle sıralandı:

“Amerika Kıtası: Amerika kıtası en çok insan hakları ihlalleri yapan bölge. Devam eden vakaların çoğu Venezuela’yı ilgilendiriyor. IPU, ülkedeki ihlallere ilişkin misyonunu sürdürmeye devam ediyor.

Asya: 2018’de Asya’daki milletvekillerine karşı ciddi ihlaller yaşandı. Bu bölgede incelenen dava sayısı son 5 yılda iki katına çıktı.Bununla birlikte, Malezya’daki Enver İbrahim’in de dahil olmak üzere bir çok davada olumlu gelişmeler yaşandı. Gözaltına alınan birçok milletvekili geçtiğimiz günlerde Maldivler’de serbest bırakıldı.

Sahra Çölü Afrika: Demokratik Kongo Cumhuriyeti , Madagaskar ve Eritre ihlallerin en çok yaşandığı ülkeler.

Avrupa’da Türkiye-Rusya

Avrupa: Avrupa’da iddia edilen suistimaller sadece üç ülkede meydana geliyor: Türkiye, Beyaz Rusya ve Rusya Federasyonu. Bölgedeki tüm ihlaller, muhalefet milletvekillerine yönelik ve bunların yüzde 43’ünü kadın milletvekilleri oluşturuyor. Bu ülkeler aynı zamanda Avrupa’da toplanma ve örgütlenme özgürlüğü ihlallerinin en yaygın olduğu bölgelerdir.”‘

Türkiye izin vermedi

Türkiye’ye 2018 yılında Komite tarafından 3 ziyaret gerçekleştirildi. Ancak, Türk makamları, IPU’nun gözaltında milletvekillerini ziyaret etmesine onay vermedi.

HDP bugün Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu’nun 2018 Raporu’na göre Türk cezaevinde 15’i önceki dönemlerden toplam 17 milletvekili rehin tutuluyor.

Rapordaki bilgilere göre cezaevindeki vekiller şunlar:

26. dönem seçilen Figen Yüksekdağ, Selahattin Demirtaş, İdris Baluken, Çağlar Demirel, Selma Irmak, Gülser Yıldırım, Burcu Çelik Özkan, Ferhat Encü, Abdullah Zeydan, Sırrı Süreya Önder,

25. dönemde seçilen Edibe Şahin ve Şafak Özanlı,

24. dönem milletvekili ve DBP Ebaşkanı Sebahat Tuncel ve Halil Aksoy,

23. dönemde seçilen Aysel Tuğluk. CHP’nin 26. dönem milletvekili Eren Erdem ile 27. dönem milletvekili olan ve tecridin kaldırılması için açlık grevinde olan Hakkari Milletvekili Leyla Güven halen tutuklu.

5. Orta Doğu ve Kuzey Afrika

Bölgede 2018 yılında, geçen yıla göre 13 yeni vaka ile bir artış oldu. Filistin’deki 39 davadan 26’sı İsrail yetkilileri tarafından Filistin milletvekillerine karşı insan hakları ihlalleri nedeniyle gerçekleşti.

Parlamento üyeleri İnsan Hakları Komitesi

IPU Parlamento İnsan Hakları Komitesi 1976’da kuruldu. Temel amacı parlamenterlere yönelik insan hakları ihlallerini incelemek ve koruma sağlamak. Komite ihlalleri toplantılarda ele alır ve faaliyetlerine ilişkin IPU genel oturumuna rapor verir.