Xoser WELAT Ferasetê dewleta Tirke û bi pêroyî zî Rojhelato Mîyanên de îqtîdar çîyêko pîroz o. No îqtîdar bi nameyê Homayî, riyê erdî de yeno rayîr berdene. Dewletanê herême bi nêy ferasetî ke binkeya xo, qûlîtîye ra geno, seserrêka bi êş û jan derbas kerde. Seserrêka newîye êdî bi ney ferasetî nêşina û gere vûrîyayîşê pîlî pêk bêrê. La terz û bikarardişê îqtîdarî yê ferasetê Rochelatê Mîyanênî, destûr nêdanê naye. Na rewşe seba hêzê dîzanykeran zî fersendêko baş û kêrameye vecena orte. Mudaxeleyî pêk yenê û şarî bedêlê giranan danê. Peymana Lozanî ke belgeya estbîyîşê Komara Tirkîya ya, serra 2024î de seserrîya xo qedênena. Reyna yeno zanayîş, dîzaynê Şerê Cîhanî yê 1. seba seserre amebi ronayîş. Dinya bi nameyê Pakta Varşova û Pakta NATO bibî di perrî. Hemsengîyê polîtîkî yê dinya, na pergale ser o ameyê rayîrberdiş û domnayîş. Bi polîtîkayanê Glasnost, prestroyka yê Gorbaçovî ke waşt newe ra dîzaynêk pêk bîyaro, serra 1991î de bi awayêko fermî, peynî ro Pergala Sovyetî arde. Dinyaya ke bi Şerê Cîhanî yê Yewînî amebî dîzaynkerdiş, mîyadê xo temam kerd. Dîzaynê seserra ravêrtîye, seba ke seserra ameyî de pêk bîyarê, tay nakokîyan ser o amebî ronayîş. Tirkîya zî tede heme dewletê Rochelatê Mîyanênî, encamê na plansazîye yê. Şert û mercê ewroyî yê sermîyan û bazirganîya dinya, êdî bi goreyê pergala verîne nêşikenê xo bidî domnayîş. Nika zî nêy nakokîyanê ke seserre verê ra ameyê verdayîşî ser o plansazîyêka newîye yena kerdene. Nakokîya tewr pile ya dîzaynê verênî, mîyanê 4 dewletanê Rochelatî de parçekerdişê Şarê Kurdî û Kurdistanî, bî. Di sere de Tirkîya her çar dewletan zî seba ke Şarê Kurdî bihelênê û çinê bikerê, polîtîkayê hov û nîjadperestî bi kar ardîy. Bi nêy polîtîkayan vernî ro demokratîkbîyîşê civatî girote û nêverda tu wareyî de averşîyîşêko civatî di Rochelato Mîyanên de pêk bêro. Seserra ravêrteyî de rixmê heme zengînîya herême şarî di mîyanê feqîrî û belengazîye, mîyanê şer, qetil û qîtalî de ameyî verdayîş. Dewletê ke sînorê înan bi raştantokan amebî kifşkerdiş, rixmkoke zengînîyanê xo yê binerdî di seba averşîyîş û rihetîya şaranê xo bi kar bîyarê, seba îqtîdar û polîtîkayanê xo yê qilêrinan, bi kar ardî. Coka ewro, bi sebebê çinêbîyişê civatêkê demokratîke û averkewteyî, bîyê goga lingan êy hêzê hegemonîkan. Gama ke merdim ewnîyeno Rochelato Mîyanên ra, dewletê tewr bipersgirayî, dewletê zengînî yê wayîr neftî û çar dewletê ke wayîr persgiraya kurde yê, yê. Rewşa Îraqî û Sûrîya eşkera ya. Mendê dewleta Îranî û Tirkîya. Dewleta Tirke di na plansazîye de rolo sereke kaye kerd. Seserra ravêrteyî bi înkar, îmha û çinêkerdişê Şarê Kurdî û civat û îtîqadê cîyayan, derbas kerde. Pergalêka demokratîke zê dewletê bînan terso tewr pîl yê dewleta Tirke bi zî. Tu wareyêkê civatî û merdimayîye de averşîyişêke nîşan nêda. Bi pergala newîye ya siltanîya Erdoganî, dewleta Tirke kewte ravêreyîyêka newîye. Persgiraya Kurde û hewesê îqtîdarî, na ra dime zî di no ware de hîvîye nêdana. Tirkîya ver bi rewşa Îraqê Saddamî û Sûrîyaya Esadî şina. Çimgirotişê hêzanê hegemonîkan diktatorîya Erdoganî rê, nêy îstîqametî nîşan dano. Heke herême de dewletêka wayir ravêreyîyêka 2 hezar û panç sey serre Îran çinêbayêne, nika dewleta Tirke di na pêvajoye de bî. La Îran bi goreyê hêz û muhîmîya xo vernîya Tirkîya de yo. Di dîzayno newe de, plana lezîne Îran o. Badê Îranî zî dewleta Tirke. Heta ke Kudî di Rochelato Mîyanên de azad nêbê do rewşe, bi no tewir dewam bikero. Na zî yena no mehne ke, rayîrêka derge û dûrî vernîya kurdan de est a.