Reformcular tek adayla
Reformcu ve ılımlı kanat, ülkenin eski nükleer başmüzakerecisi Hasan Ruhani etrafında birleşirken, muhafazakarları ise Tahran Belediye Başkanı Muhammed Bagir Galibaf, Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi Sekreteri ve Nükleer Başmüzakereci Said Celili ve eski Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti temsil ediyor. İki aday ise bağımsız olarak seçimlere katılıyor.
Hasan Ruhani favori
Reformcuların adayı Ruhani, anketlerde öndeydi Bunda Ruhani’nin dünyaya açılmak isteyen ve yaptırımlardan bıkan İranlılara verdiği, “Batı’yla yeniden ilişkiye girmeliyiz” mesajının etkili olduğu aşikar. Ruhani’nin taraftarları ‘mor’ rengini kendilerine sembol seçmiş ve kampanya boyunca özellikle kadınlar bu renkleri taşıyarak ülke siyasetinde ve hayatında kendilerine daha fazla yer verilmesini talep etmişti. Reformcuların manevi önderi olarak tanımlanan eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi ve adaylığı ret edilen ılımlı eski cumhurbaşkanlarından Haşimi Rafsancani de halkı Ruhani’ye oy vermeye çağırmıştı. Reformcu kanadın adaylarından Muhammed Rıza Arif de Ruhani lehine seçimden çekilmişti. Tek bir aday üzerinde anlaşan reformcuların bu kez daha güçlü oldukları belirtiliyor.
Ahmedinejad’ın adayı yok
İki dönem üst üste cumhurbaşkanı seçilen Ahmedinejad ise ülke yasaları gereğince bu seçimde aday olamadı. Desteklediği aday İsfendiyar Rahim Meşai de adaylığı seçiçi kurul tarafından veto edildi.
Hamaney sandığa çağırdı
Ülkede söz sahibi olan dini lider Ayetullah Ali Hamaney, sandıklar açılır açılmaz oy kullandı ve halkı da sandığa çağırdı. Ancak seçimlere katılımın 2009’daki gibi yüzde 80’leri bulması beklenmiyor. Ahmedinejad’ın ikinci kez seçildiği 2009’dan beri ilk kez seçime gidilen ülkede, halk, eskiye oranla daha bezgin ve karamsar bir tablo çiziyor. Bunda Ahmedinejad’ın ülkeyi içe kapatan yönetim tarzının etkisi ile Hamaney’in siyasetteki baskın hakimiyetinin etkisi çok yüksek. Zira Ahmedinejad’ın sekiz yıllık iktidarı, ekonomik çalkantılar ve İran’ın nükleer programı nedeniyle Batı’nın uyguladığı yaptırımların gölgesinde geçti. Halkın yarısının yoksulluk sınırının altında yaşadığı enflasyonun rekor düzeyde artış gösterdiği İran’da adaylardan hiçbiri yüzde 50 oranında oy alamazsa, cumhurbaşkanlığı seçimi için 21 Haziran’da ikinci tura gidilecek.
Ülke ‘yabancılara’ kapatıldı
Dört yıl önce yapılan seçimlerde Ahmedinejad’ın yeniden seçilmesiyle ilgili şaibeler yüzünden halk sokaklara dökülmüş ve bugün “Yeşil Devrim” denilen protesto gösterileri düzenlenmişti. İran yönetimi 2009’daki olayların tekrarlanmaması için sıkı güvenlik önlemleri aldı. Seçim günü 7 bin devrim muhafızı ve besiç milisi görev yaptı. Bu çerçevede medyaya da kısıtlama getirildi. Cumhurbaşkanlığı seçimini izlemek isteyen pek çok uluslararası basın kuruluşu ile yabancı gözlemcilere izin verilmedi. Sansür, seçim kampanyası döneminde başlatılmış ve reform yanlısı gazeteler kapatılarak, internete ve yabancı basın kuruluşlarına erişim engellenmişti.
Tek hakim Hamaney
1980 ve 81 yıllarında beş ay süreyle cumhurbaşkanlığı yaptıktan sonra Ayetullah Humeyni tarafından görevden alınan ve o tarihten beri de Fransa’da sürgün hayatı yaşayan Ebul Hasan Beni Sadr, “İran’da tek hakim Hamaney” dedi. Deutsche Welle’ye demeç veren Sadr, “Hamaney kendini izole edilmiş gibi görmüyor. Rusya, Suriye, Irak’taki yandaşları ve Hizbullah ile karşı ittifak oluşturduklarına inanıyor. Ama zaman Hamaney rejiminin aleyhine işliyor ve İran sürekli güç kaybediyor. Suriye, İran’ın sırtındaki kambura döndü. Artık ortak değil, sadece yük. Aynı şey, İran’ın ekonomik sıkıntılarına rağmen yoğun destek verdiği Hizbullah için de söylenebilir. Buna bir de uluslararası yaptırımlar eklenince, Hamaney’in manevra alanının iyice daraldığı görülecektir”dedi. Eski cumhurbaşkanı, “İran’daki seçimlerin önemi var mı, iktidar gerçekten seçilmiş başkana mı geçiyor?’ sorusuna ise “Hayır, böyle olmadığı aşikar. Bunu herkes de biliyor. Seçilmiş başkan, Hamaney’in sözünden çıkamayacağını bilir. İran toplumu da hiçbir söz hakkı olmadığının farkında” diye yanıtladı.
TAHRAN