Ekonomik ve diplomatik ablukaya maruz kalan İran, ABD’nin olası bir askeri müdahalesini önlemek veya bu müdahaleyi en az zararla atlatmak amacıyla Körfez ülkeleri ve diğer çevre ülkelerine ‘saldırmazlık paktı’ öneriyor.
ABD’nin yoğun ekonomik ambargolarına maruz kalan ve bu ülkeyle olası bir savaş riskiyle karşı karşıya bulunan İran, Körfez ülkelerine ‘saldırmazlık paktı’ önerdi. İran, askeri hazırlıkların yanı sıra, ABD ile gelişecek bir savaşın önünü almayı amaçlayan bir diplomasiye de ağırlık vererek bir nebze de olsa rahat nefes almaya çalışıyor.
İran hükümetinden yapılan açıklamada, Iraklı mevkidaşı Muhammed el Hekim’le bir araya gelen Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in, bölgede tırmanan gerilim karşısında Körfez ülkelerine saldırmazlık paktı imzalama önerisinde bulunduğu belirtildi.
‘Öneri masada’
İran hükümetinin Telegram kanalı üzerinden sözleri yayınlanan Zarif, “İran’ın Körfez ülkeleriyle saldırmazlık paktı imzalama önerisi masada” ifadelerini kullandı.
Zarif ayrıca “Tahran’ın Körfez’deki komşularıyla çok iyi ilişkiler kurmak arzusunda olduğunu ve bu konuda diyalog ve gerilimi düşürmeye yönelik her türlü öneriyi memnuniyetle karşılayacağını” kaydetti.
Irak arabulucuğa soyunuyor
Önceki gün Zarif ile görüşen Irak Dışişleri Bakanı Muhammed el Hekim görüşme sonrası ortak basın açıklamasında “Irak, mevcut sorunun çözülmesi için ABD ve İran arasında arabulucu rolü oynayacak” dedi.
Hekim, İran’a yönelik ekonomik yaptırımlara ilişkin ise bu yaptırımların bir faydasının olmayacağını söyledi ve şunu ekledi: “Irak, ABD’nin İran’a uyguladığı tek taraflı yaptırımlara karşıdır, komşu ülke olarak İran’ın yanında yer almaktadır.”
Zarif sadece Hekim ile değil, önceki gün sürpriz şekilde geldiği Bağdat’ta, Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, Başbakan Adil Abdulmehdi ve Irak Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi ile bir araya gelmişti.
Bu arada İran tarafı ‘saldırmazlık paktı’ içerikli açıklama yaparken, Körfez ülkelerinden Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri İran karşıtı tutumunu her fırsatta ortaya koyuyor. İsrail ile birlikte ABD’nin bu ülkeye yapacağı askeri müdahaleye de sıcak bakan Körfez ülkelerinden özellikle Suudi Arabistan, İran ile Yemen, Suriye ve Ortadoğu’nun diğer bölgelerinde ciddi bir nüfuz savaşı veriyor. İran ve Suudi Arabistan arasındaki çelişki kendisini Sunni ve Şii mezhebi çatışmasında dışa vuruyor. İran, Ortadoğu’da Şiilerin doğal hamisi olarak kendini takdim edip, Yemen, Körfez, Irak, Suriye ve Lübnan’a kadar geniş alanda Şiileri örgütlerken, Suudi Arabistan ise Sünni İslam’a dayanıyor.
Körfez ülkelerinden Katar’ın İran ile geliştirdiği ilişkiler olsa da Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkeler, Katar’a ekonomik ve diplomatik ambargo uygularak bu ülkeyi kendi çizgisine gitirmeyi hedefledi.
Öte yandan ABD-İran çatışmalarından pozisyonu en fazla merak edilen ülke ise Irak.
Irak, İran ve ABD’nin üzerinde en fazla karşılıklı en fazla hamle geliştirdiği ülkelerden biri. İran, bu ülkede yönetimdeki Şii faktörüne dayalı olarak bu ülkeyi denetimine almak istiyor. ABD’nin Irak’a müdahalesinden sonra İran’da denetimini bu ülkede kökleştirmeye çalıştı.
Ekonomik, sosyal, siyasal, diplomatik ilişkileri yoğunlaştırdı. Kendisine bağlı oluşturduğu Haşdi Şabi Şii milis örgütlenmesiyle DAİŞ’e karşı oldukça etkili bir mücadele yürüttü. Her fırsatta bu ülkedeki yönetimi etkilemek ve onu ABD ile karşı karşıya getirmek istiyor.
ABD ise, İran ile ilişkilerini sınırlandırması konusunda Irak hükümetine baskı yapıyor. ABD’nin askeri müdahalesi, müdahaleden sonra DAİŞ başta olmak üzere çete gruplarının işgal ve saldırıları, Sünni-Şia çelişkisi, Güney Kürdistan Yönetimi ile olan sorunlarla oldukça güçten düşmüş bir pozisyonda olan Irak ise İran ve ABD arasında kalmış bir durumda.
Gerilim artıyor
Washington ve Tahran yönetimleri arasında bölgede artan gerginlikten sonra ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu’ya yaklaşık bin 500 ilave asker gönderilmesini onayladığını açıklamıştı.
Washington yönetimi, iki hafta önce de İran’dan gelebilecek tehditlere karşı tedbir amacıyla USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Taarruz Grubu ile nükleer kapasiteli dört B-52 bombardıman uçağından oluşan Bombardıman Görev Gücü’nü Basra Körfezi’ne sevk etmişti.
TAHRAN
İran’da Meclis Başkanlığı seçimleri sonuçlandı
İran Meclisi Başkanlığı’na yeniden Kum kenti milletvekili Ali Laricani seçildi.
İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre, İran Meclis Genel Kurulu’nda yapılan 10’uncu dönem 4’üncü yıl Meclis Başkanlığı seçimine muhafazakarlara yakınlığıyla bilinen Laricani, Tahran milletvekili reformist Muhammed Rıza Arif ve Humeynişehr milletvekili Muhammed Cevad Ebtehi aday oldu.
Meclisin dünkü oturumunda düzenlenen başkanlık seçimini toplamda 274 oyun 155’ini alan Laricani aldı.
Başkan yardımcılığı seçimlerinde de Tebriz milletvekili Mesud Pizişkiyan yeniden 1’inci başkan yardımcısı olurken, Kirmanşah milletvekili Abdurrıza Mısri de 2’nci başkan yardımcısı seçildi.
İran’da milletvekilli seçimleri 4 yılda yapılırken, Meclis Başkanlığı seçimleri ise yılda bir gerçekleştiriliyor.