Ülkemizde komünist eğitim almaya başlayan kişilerin ilk ‘tanıştığı’ kişi Mustafa Suphi’dir genelde. O’nun 14 yoldaşıyla birlikte 28-29 Ocak 1921’de katledilişine değin geçen kısa süreli yaşam öyküsünde bir Türkiye Komünist Partisi’nin kurulması, bir de Doğu Halkları Kurultayı en çarpıcı köşe taşlarıdır.
Doğu Halkları Kurultayı, Lenin’in sosyalizmi Kafkasya ve Orta Asya’daki ülkelere taşıma isteğiyle toplanmıştı. Bu toplantıda öne çıkan simalardan biri de Mirseyid Sultangaliyev’di. Müslüman oluşuyla, daha sonraki dönemlerdeki muhalif kişiliği yüzünden -ya da öyle gösterilmesiyle- Marksist-Leninist kişilerin uzak durmaya çalıştığı biri oldu Sultangaliyev.
Türkiye’deki solcuların en önemli eksikliklerinden biri, hemen ateist hale gelip, toplumun ezici çoğunluğuna adeta savaş açmak oldu. Daha sonra yüzyıllardır ezilen Alevilere yöneldik. Solcu örgütlerimizin ana omurgasını ezilen azınlıklar ve Aleviler oluşturdu. Belki de biraz da bu yüzden Sünni toplumla bir türlü barışamadık.
Bu yanlışımızı anlayan siyasi oluşumlardan biri olarak, 20 yıl kadar önce Sultangaliyev ile ilgili bir kitap yayınladık. Daha önce Sovyet karşıtı Müslümanların sahip çıktığı Sultangaliyev ile ilgili çalışmamız, tepki görmekten çok, görmezden gelindi. Oysa Mirseyid Sultangaliyev, sol düşünce açısından 20. yüzyılın en başat isimlerinden biriydi. Esasen Müslümanlarla bir araya gelişimiz konusunda bize yol gösterebilirdi.
Çünkü Sultangaliyev, Türkçe konuşan coğrafyanın en önemli sol düşünürüdür. Antisömürgeci çıkışlı, geleceğe yönelik bir dünya devrimi kuramı geliştiren tek devrimcidir. Şoven bir milliyetçi, ırkçı, köktendinci değildi; emperyalist tortuların en ilerici ideolojileri bile saptırabildiği gerçeğini, en açık biçimde anlatan kişiydi.
Sultangaliyev’i anlamak
İmge Kitabevi Yayınları’ndan çıkan Halit Kakınç’ın Sultangaliyev çalışması, Sultangaliyev’i anlamak; 20. yüzyılı, sol düşünceyi, emperyalizmi, sömürge dünyasını ve anti-sömürgeciliği, Türkçe konuşan coğrafyanın sorunlarını anlamaya giden kapının en uygun ve yetkin anahtarı olmaya aday. Dahası Sovyetler Birliği ile ilgili değerlendirmelerinin çoğuna katılmasam da, Kakınç’ın bu eseri, ilgililere, „bir araştırma kitabı, işte böyle olmalı“ dedirten mükemmellikte...
Halit Kakınç, 1952 yılında Ankara’da doğdu. İlkokulu İzmir’de, ortaokulu Alman Ortaokulu’nda, liseyi ise Avusturya Lisesi’nde bitirdi. Siyasal Bilgiler Yüksekokulu’ndan sonra, İstanbul Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi’nde Siyaset üzerine yüksek lisans öğrenimini yapmıştı. Doktorasını ise Uluslararası İlişkiler üzerine tamamladı. Uzun bir dönem gazetecilik yapan Kakınç, kurucularından birisi olduğu Bilgi Üniversitesi’nin Mütevelli Heyeti İcra Komitesi üyesidir.



HÜSEYİN AYKOL