NATO üyesi 28 ülkenin lideri iki gün boyunca Galler'in Newport kentinde önemli görüşmeler yaparak, İttifakın önümüzdeki dönem için stratejisini belirledi. Dün sonuçlanan NATO zirvesinin en önemli gündem maddelerinden biri, Irak Şam İslam Devleti-IŞİD'in Irak'taki ilerleyişiydi. Birkaç haftadır hava operasyonları ile Irak ordusu ve peşmerge güçlerine destek veren ABD, Irak'a NATO desteğini somutlaştırmak için bir adım daha attı. ABD Dışişleri Bakanı Kerry, Irak'ta IŞİD'e karşı NATO üyesi 10 ülkeyle 'çekirdek koalisyon' kurmaya çalıştıklarını söyledi. Kerry, "IŞİD'in toprak almasını engellemek için saldırmalı ve Irak ordusunu ve IŞİD'e karşı mücadele eden diğerlerini desteklemeliyiz" dedi.
Koalisyonda 10 ülke olacak
Ancak Kerry, NATO birliklerin Irak'ta karaya ayak basmayacaklarının altını çizdi. Üye ülkeler bu konuda görüş birliği içinde bulunuyor. Bölgede IŞİD'e karşı ABD'nin kurmak istediği uluslararası koalisyonda ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Danimarka, Türkiye, Polonya, Kanada ve Avustralya var. Bu ülkelerin savunma ve dışişleri bakanları, Irak ve Suriye'de IŞİD'e karşı bir strateji belirlemek üzere görüşme yaptı. Kerry NATO üyelerine bu ay içinde yapılacak Birleşmiş Milletler Genel Kurul toplantısına yetişmek üzere, IŞİD’e karşı bir plan yapılması çağrısında bulundu. Kerry ayrıca, "IŞİD'i önümüzdeki günlerde yok edeceğimize eminiz. Bu bir yıl da sürebilir, üç yıl da. Fakat bunu başarmaya kararlıyız" diye ekledi.
Toplantıya katılan ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel de koalisyon için adı geçen ülkeleri kastederek, "Buradaki çekirdek grup, ileride daha geniş ve kapsamlı bir grubun oluşturulmasını sağlayacak" dedi. NATO’nun bölgede kuracağı merkezlerle Irak ordusuna askeri mühimmat ve havadan taşıma desteği vermesi planlanıyor. ABD haftalardır Irak'ta hava saldırıları düzenliyor. Operasyonun genişletilip, Suriye'ye de kaydırılması üzerine tartışmalar yürütülüyor.
Erdoğan'a IŞİD uyarısı
Zirvede ayrıca Türkiye'nin IŞİD'e verdiği desteği kesme gerektiği konusu da gündeme geldi. Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la birebir görüşen liderler, IŞİD'in Irak ve Suriye'deki ilerleyişinin ve güç kazanmasının sadece Ortadoğu'yu değil hem Türkiye'yi hem de Avrupa ile ABD'yi de tehdit ettiğini söyledi. Erdoğan'dan IŞİD unsurlarının komşu ülkelere geçişini önlemek için sınır güvenliğini arttırmasını isteyen liderler, bunun yapılmaması halinde bölgede ortaya çıkan kaos ortamından yararlanan çete örgütlerin daha da tehlikeli hale gelebileceği uyarısında bulundu.
Bekle ve gör politikası
ABD ile müttefikleri Suriye politikası nedeniyle ayrıştıkları Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığı dönemine karşı temkinliler. Erdoğan'ın 'Yeni Türkiye'sine karşı bekle ve gör politikası izleyecekleri görülen ABD ile AB liderleri, Ankara'dan Suriye’de son iki yıldır uyguladığı politikaların yanlışlığını kabul etmesini ve NATO müttefiği olarak belirlenen ortak politikayı uygulamasını bekliyor. IŞİD'in güçlenmesinin müsebbibi görülen Erdoğan'a karşı mesafeli ve temkinli davranan Obama, Cameron ve Merkel başta olmak üzere Batı liderleri, buna rağmen Ortadoğu'da askeri varlığıyla önemli bir güç olan NATO müttefiğine de çok da sert yönelme taraftarı değil. Zira olası operasyonlarda hem Türkiye'nin askeri varlığını hem de lojistik destek için ülkedeki üsleri kullanabilmeleri için Türkiye'ye ihtiyaç duyacaklarını hesaplıyorlar. Şu an gözden çıkarılamayacak bir müttefik olarak görülen Türkiye, aynı zamanda ABD ile Almanya'nın önemli bir silah alıcısı. Milyon dolarlık silah ticareti anlaşmalarının önünü kapatmak ne Washington'un ne Berlin'in ne de Londra'nın işine geliyor.
Doğu Avrupa'ya askeri güç
Zirvenin bir diğer önemli gündemi ise Ukrayna krizi nedeniyle Rusya'ya karşı alınacak önlemlerdi. NATO üyeleri Rusya'ya karşı Doğu Avrupa'da askeri varlığını arttırmaya karar verdi. 3 ila 5 bin askerden oluşacak mukabele gücü 2-3 gün içinde çatışma merkezine intikal edebilme niteliğine sahip olacak. Askeri anlamda ilk adım ise Kiev yönetiminin önemli bir müttefiği olan Almanya'dan geldi. Almanya, Polonya'nın Szczecin kentinde konuşlu NATO gücüne ek asker yolluyor. Szczecin'deki Kuzeydoğu Çok Uluslu Kolordusu'nda halen Almanya, Danimarka ve Polonya'dan 208 asker bulunuyor. Burada görevli askerler, operasyon ve manevraların planlanmasından sorumlu.
Almanya’dan Polonya'ya asker
NATO zirvesinde bir araya gelen 3 ülkenin lideri, Ukrayna krizinde Rusya'nın tavrına tepki olarak Szczecin'deki asker sayısını artırma kararı aldı. Personel sayısı 400'e çıkarılarak muharip birliklerin çatışma noktalarına intikali hızlandırılacak. Şu anda 180 gün olan bu sürenin 30 ila 90 gün arasına indirilmesi öngörülüyor. Almanya Savunma Bakanlığı, artan personel sayısının Kuzeydoğu Çok Uluslu Kolordusu'nun gelecekteki muhtemel tehdit ve saldırılara daha iyi tepki vermesini sağlayacağını savundu. Bir saldırı halinde NATO güçlerinin koordinasyonu, Szczecin karargahından yürütülecek. Kuzeydoğu Çok Uluslu Kolordusu'nun, kurulması öngörülen yeni acil mukabele gücüyle birleştirilmesinin de gündemde olduğu bildirildi.
NEWPORT