11ê Sibate ra na het dewleta tirk dewa Nisêbîn Xerabê Bava ke giroto bin ablûqa de zilm û wehşetekê gird ramite. Heta nika dew de 5 kesî kişîyay û 39 kesî girotîyay bin çiman. Kesê ke amey binçim girewtiş raştê îşkenceyanê giran amey. Dewijê Xerabê Bava A.E ke wextê sereştişê dewî de ame binçim girewtiş, 12 rojan raştê îşkenceyanê giran ameyo. Heto bîn ra lejkeran dewa Tilatê zî day ver adir û veşnay.
Welatijê Xerabê Bava A.E ke 4 rojî keye de bin ablûqaya lejkerî de mend û 8 rojan zî bin çiman de raştê îşkenceyanê giran ame bîyayîşan Dîhaber’î rê qisey kerd. A.E. da zanîn ke lejkeran her roj ey bi merdişî tehdît kerd. A.E. herzewbîn ard ziwan ke ey wexto ke Apê Abdî Aykût mîyanê wesayîtî de dîyo bi sebebê îşkence nêsilasnayo.
Zey ke cenazeyekê kesekî veşnay
A.E. da zonayen ke şewa ke qedexe destpa kerd ê dew de jew keye de meyman bî û qiseyanê xo wina ramit: “4 rojanê sifte yê qedexe de ez keyeyo ke meyman bîya de mehsûr menda. Rojanê ewil de lejkeran ez veta teber û bi xo ra ez geyrnîyaya. Wexto ke kêberê keyeyan şikitî sifte ez eşta zerreyê keye. Mi zey mertal şixulnay.”
A.E., dîyar kerd ke wexto ke lejkeran ey bi xo ra geyrnay dekerdê wesayî zirxî û wina dewam kerd: “Lejkeran jû cinîyeke bi çarşefî ra waştî ke çarşefa xo vejero. Wexto ke cinî nayî qebûl nêkerd lejkeran day piro. Bi zorî çarşef ser cinîk ra vetî û cigeyrayîş kerdî. Wexto ke ez wesayîta zirxî de bîya, mi bi çimanê xo dî ke keyeyê apê Abdî Aykût’î veşnenê. Lejkeran baxçeyê ey zî veşnay. Lejkerê ke baxçe de are bî çîyeke veşnay û pêrokînî serê ci de kom bî. Qaso ke mi dî no çîyo ke veşîya, zey cenazeyekê mordemekî bi.”
Mi erdî ra qaş kerdî
A.E., herzewbîn ard ziwan ke wexto ke lejkeran waşt cinîyeke bigîrê binçiman, bi sebebo ke cinîke bi tirkî nêzana seba yardimî nameyê ey da, ser nayî lejkeran veng da ey û bi nê vatenan behsê dergîya bîyayîşî kerd: “Lejkeran ez girota û berda keyeyê a cinîke het. Him cinîke girotî bin çiman him zî mi. Lejkerî ez qasê 10 deqeyan mi erdî ra qaş kerdî û day min ro. Dima ra ez eşta jû şikefta ke dewijî zey axir şixulnenî. Dima ra 5 lejkerê ke kewtî axir 20 deqe day min ro. Dima ra bi bi çuweyan day linganê mi ro. Pey coy ez berda odeyekê ya keyeyekê ke ser axir o. Wexto ke ez kewta odeyî mîyan nezdîye 20 lejkerî mîyan de bî û pêrokînan day min ro. Dima ra zî montê mi girotî û ez qasê 2 seatan ver kêberê keyeyî de, no serd û seqemî de viradaya. Bereyîyay şew de zî ez eşta odeyekê û lejkerekê nobedar day ver kêberê odeyî.”
A.E., ard ziwan ke ey dî ke lejkeran xêlê keyeyan de tiritiş kerdo; Betanîye, televîzyon û sobeyê ceyranî yê dewijan keyeyo ke mendî de kom kerdî. 4-5 lejkerî seba pirodayişî şî leyê A.E. û heta şanî îşkence dewam kerd.
‘Ez îşkencekaran silasnena’
A.E., da zonayen ke ey şanî de berdî kesekê ci ra vatî ‘fermandarê mi’ û wina dewam kerd: “Wexto ke roj şi awan ez berda hetê kesekî. Pêrokînan ey rê vatî ‘fermandarê mi’. Rîyê pêrokînan girotebi, tenya yê fermandar û lejkerê ke qet ey het ra nêabiryay akerdebi. Eke ez nika hurdîyan bivîna ez a înan bisilasna. Wexto ke ez kewta odeyî fermandar mi rê va, ‘cayê înan vaje’. Wexto ke mi va ez nêzana fermandarî qirika mi girewt hu hewl da ke mi bifetisno. Dima ra bi atlet ez veta teber û qasê 2 seatan ez serdî de veradaya. Dima ra ez peyser berda axira ke îşkenceyê mi kerdî û reyna day min ro.”
‘Tifing kerdî fekê mi’
Goreyê vatenanê A.E., 17ê Sibate de seatanê dihîr de lejkeran ey berdo çormeyê dew de geyrnayo û berdo verfekê yew şikeftî. A.E dîyar kerd ke lejkeran kemerê (sî) ke şikeftî mîyan de bî yew bi yew eyî rê dayî wedarnayîş û wina dewam kerd: “3 şikeftan ra zî teba nêvejya. Dima ra ez kemmerekê 5-6 metre berz ra eşta cêr. Ez tayî ser xo ra şîya. Dima ra amey mi het û vatî ‘cayê înan vaje, ma dê to bikişê’. Mi va ez nêzana. Mi rê vatî vaz bide. La teqetê mi nêmend bi, ez tenya 5 metreyan şîya. Pey mi ra 4-5 gule rijnay ser mi. Heta şanî ez çormeyê dew de geyrnaya. Şew reyna ez berda keyeyo ke 3 rojî ez menda. Dima lejkeran fermandarê xo rê vat ‘no teba nêzano’. Fermandarî zî vato ‘temam sewq bikerê’.”
A.E., da zonayen ke wexto ke ey dekerdî wesayîta zirxî mîyan ey Abdî Aykût’î zî zerre de dîyo va: “Ez apê Abdî Aykût 7 serrî yo silasnena, la wexto ke mi ey dî bi sebebê îşkence mi ey nêsilasna. A.E., da zonayen ke apê Abdî ey rê vato “Bi sereyê M16 dayê pîzeyê ci ro. Pîzeyê ci werimya bi. Dima zî Sabrî Bayhan ardî. Rîyê ci ra aşkere bi ke ey tersnaybî. Ma hîrêyan dew de bi wesayîta zirxî geyrnay.”
Pêrokîn dewijan are kerdî
Goreyê vatenanê A.E., lejkeran pêrokîn dewijan ver keyeyê şîn yê dew de are kerdî û wina dewam kerd: “Mi qemeraya wesayîta zirxî ra dî ke pêro dewijan ver keyeyê şînî de kom kerdî. Dima kêberê wesayîtî akerdî û apê Abdî Aykût û Sabrî Bayhan berdî. Qasê 10 deqeyan ez tenya menda. Wexto ke hurdî ardî apê Abdî Aykût nêeşkîya qisey bikero û ser xo ra şi. Apê Abdî Aykût tenya va, ‘mi bibê nêweşxane’. A şew ma berdî Qereqola Cendermeyan ê Nisêbîn’î.”
‘Fek ci ra verade wa bimiro…’
A.E., ard ziwan ke wexto ke înan berdî qereqol rewşa Abdî Aykût’î zaf giran bî û wina dewam kerd: “Wexto ke mi lejkeran ra va rewşa apê Abdî giran a, ey hewadê nêweşxane cewabê ‘fek ci ra verade wa bimiro o bêşeref’ day. Dima ra ma berdî nêweşxane. Ma nêweşxane de rewşa xo doxtoran ra vate. La doxtoran va ‘tebayê şima çin o’. Dima ra ma reyna berdî qereqol.”
A.E., tewr peynî de aşkere kerd ke wexto ke înan berdî qereqol eştî jew odeyo ke 8 dewijê ci ewja de yê û bi nê vatenan qiseyanê xo qedêna: “Ez 5 rojan qereqol de menda. 3 rojê ke ez dew de bîya qe werdiş, şimitiş nêday. Qereqol de leteyekê nan day. Lejkerî ge ge amey ma het û resimê ke dew de antî damûsnay ma. Resiman mîyan de yew resimê cenazeyekê zî estbi. Serr û çimê cenaze gonî mîyan de mendbî. 22ê Sibate de zî îfade ra dima ez serbest veradaya.
AYNÛR ÎNEDÎ / NEDÎM ORUÇ / DÎHABER / MÊRDÎN