İş arama umudunu yitirenlerin dahil edilmediği işsizlik rakamlarında patlama yaşanıyor. Resmi rakamlara göre, gençlerde işsizlik yüzde 23’e ulaştı. Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2016 yılı Kasım döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 590 bin kişi artarak 3 milyon 715 bin kişi oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) iş arama umudunu yitirmiş ve iş aramaktan vazgeçmiş yığınları dahil etmediği işsizlik raporunu açıkladı.
600 bin kişi eklendi
TÜİK verilerine göre; Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2016 yılı Kasım döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 590 bin kişi artarak 3 milyon 715 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 1,6 puanlık artış ile yüzde 12,1 seviyesinde gerçekleşti.
Aynı dönemde; tarım dışı işsizlik oranı 1,9 puanlık artış ile yüzde 14,3 olarak tahmin edildi. Genç nüfusta (15-24 yaş) işsizlik oranı 3,5 puanlık artış ile yüzde 22,6 olurken, 15-64 yaş grubunda bu oran 1,6 puanlık artış ile yüzde 12,3 olarak gerçekleşti.
İstihdam oranı değişmedi
İstihdam edilenlerin sayısı 2016 yılı Kasım döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre sadece 391 bin kişi artarak 27 milyon 67 bin kişi, istihdam oranı ise değişim göstermeyerek yüzde 45,8 oldu. Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 101 bin kişi azalırken, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 491 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin yüzde 18,7’si tarım, yüzde 19,6’sı sanayi, yüzde 7,4’ü inşaat, yüzde 54,2’si ise hizmetler sektöründe yer aldı. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında tarım sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 0,6 puan, sanayi sektörünün payı 0,5 puan, inşaat sektörünün payı 0,1 puan azalırken, hizmet sektörünün payı ise 1,1 puan arttı.
Kayıt dışı çalıştırma arttı
Kasım 2016 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,7 puan artarak yüzde 33,3 olarak gerçekleşti.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) ise, TÜİK veriliri üzerinden yaptığı değerlendirmelerde, işsizlikte gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu kaydediyor. DİSK’in geniş tanımlı işsizlik rakamlarına göre, işsiz sayısı en az 6 milyon, işsizlik oranı ise yüzde 20 civarında gösteriyor. DİSK-AR’ye göre, özelikle kadın ve genç nüfustaki işsizlik artış gösteriyor.
Artmaya devam edecek
İşsizlik rakamlarını değerlendiren HDP’ye göre; işsizlik artmaya devam edecek ve bu artış salt iktisadi tedbirlerle artık durdurulamayacak. Referandum ve ona bağlı yeni rejimin var edilmesi için ülkenin tüm kaynaklarını ve müdahale araçlarını hızla tüketen, deforme eden siyasi iktidar, işsizlik başta olmak üzere birçok alanda ciddi krizlerin ortaya çıkmasına neden oldu. Krizleri bugün için yarattığı yapay fonlama mekanizmaları ve giderek artan şiddet uygulamalarıyla geçiştirmeye çalışsa da işsizlik rakamları işsizliğin artışı kadar öfkenin de artışını gösteriyor.
Küçülen ekonomide cari açık
Merkez Bankası verilerine göre, cari denge 2016’da 32,61 milyar dolar açık verdi. Cari açık 2015’te 32,1 milyar dolar düzeyindeydi. Cari açık Aralık’ta 4,27 milyar dolar olarak gerçekleşti. Cari açık 2015 Aralık’a göre 784 milyon dolar azalırken, Kasım 2016’ya göre 2 milyar dolar artış kaydetti.
HDP’ye göre; cari açığın kurların artışına bağlı ve ihracattaki gelişmeler dayalı olarak gerilemesi beklenirken artmış olması turizm gelirlerinin düşüşü ve son dönem petrol fiyatlarındaki yükselişe bağlı olarak açıklanabilir. Bu gelişmelerin de hükümetin izlediği yanlış dış politika ve enerji yatırımları konusundaki hatalı kararlarının etkisine bağlı ortaya çıktığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Bu konjonktürde iç maliyetlere katlanmanın bir tek olumlu yansıması cari açığın gerilemesi olabilirdi. Oysa o alanda da bir olumlu gelişmenin yaşanmamış olması, küçülen ekonomide artan cari açık sorunu gibi bir ciddi kriz dinamiğini ortaya çıkardı.
Borçlanma tüm hızıyla sürüyor
Hazine, düzenlediği tahvil ihalesinde piyasaya 946,2 milyon lira borçlandı. Hazine Müsteşarlığı, 14 ay (434 gün) vadeli, kuponsuz devlet tahvilinin ilk ihracını yaptı. İhalede faiz yüzde 11,48 oldu. Borçlanma tüm hızıyla sürüyor. Borçlanma gereksinimine bağlı olarak da faizlerin yükselmesi kaçınılmaz. Referandum sürecinde kazanmak için daha fazla harcama yapmaya hazırlanan iktidar, harcamalarını da borçlanmayı artırarak karşılama peşinde. Hazine de Merkez Bankası gibi disiplinden uzak ve iktidarın emrinde bir politika sürdürüyor. Borçlanmanın yaratacağı maliyetler ise uzun süreli olacaktır.
Pozisyon açığı 208 milyar
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kasım 2016 dönemine ilişkin finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri verilerini açıkladı. Buna göre, Kasım döneminde varlıklar 1 milyar 580 milyon dolar artarken, yükümlülükler ise 2 milyar 849 milyon dolar azaldı. Net Döviz pozisyonu ise eksi 208 milyar 19 milyon dolar olarak gerçekleşti.
İşsizlik Fonu yağmalanıyor
Maliye Bakanı Naci Ağbal, istihdam teşvikleri için ayrılan 12,3 milyar liralık kaynağın 11 milyar lirasını İşsizlik Fonu’nun üstlendiğini açıkladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından başlatılan “istihdam seferberliğinin” altından İşsizlik Fonu’nun yağması çıktı. Yeni KHK ile bu yılsonuna kadar işe alınacak her kişi için, İşsizlik Fonu’ndan şirketlere günlük 22 lira ödeme yapılması kararlaştırıldı. Emekçilerin katkısıyla oluşturulan İşsizlik Sigortası Fonu iktidar tarafından bugüne kadar işsizler dışında her amaç için kullanıldı. Bugün de istihdam teşviki ve istihdam seferberliği adına ucuz kredi anlayışı içinde bu kaynak kullanılmak istenmekte. Sadece bu kaynak ile de sınırlı kalmayan bu tür uygulamalar zorunlu BES gibi yeni uygulamalarla emekçilerin haklarına yönelik gaspı büyütüyorlar.
Kredi kartları nüfusun 2 katı
Kredi kartlarıyla yapılan ödemeler 2016 yılında bir önceki yıla göre yüzde 12 büyüyerek 587 milyar liraya ulaştı. Bankalar Arası Kart Merkezinin (BKM) verilerine göre Türkiye’de banka ve kredi kartlarının toplam 176 milyon adete çıktığı belirlendi. Bu rakam Türkiye nüfusunun iki katından fazla ve her bir kişide en az iki kart olduğunun bir göstergesi sayıldı.
Türk Telekom’da kur zararı
Yılın ilk 9 aylık döneminde 664 milyon lira net kâr açıklayan Türk Telekom, son çeyrekteki yüksek zararın ardından 2016 yılını ise 724 milyon lira zararla tamamlamış oldu. HDP’ye göre; son birkaç ayda gerçekleşen kur hareketlenmeleri sonucunda firmaların büyük çoğunluğunda kur zararı ortaya çıkacaktır. Kur zararlarının ortaya çıkmasının ilk etkisi, firmaların küçülmeye gitmesi ve işçi çıkarmaları olacaktır. İkinci etki vergi kaybının yaşanması ve son olarak da firmalar zararı tüketicilere yansıtması şeklinde karşımıza çıkacaktır. Tüm bu gelişmeler birlikte düşünüldüğünde, işsizliğin artışı, enflasyonist baskı ve bütçe açığı sorunlarının nasıl bir mekanizma içinde çalıştığı daha iyi anlaşılabilir.
Liseliler ‘ucuz iş gücü’ olacak!
Türk Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde değişiklik yaptı. Bundan böyle özel mesleki ve teknik anadolu liselerinde okuyan öğrenciler, “ucuz iş gücü” olarak kullanılacak. Asgari ücretin 1.400 lira olduğu Türkiye’de, liseli öğrencilere katıldıkları üretim süreci için sadece bin lira ödenecek! Sermayenin finansal maliyetlerini ve kurlara bağlı gelişen zararlarını ortadan kaldıramayan hükümet, sürekli emekçilerin fonlarına ve ücretlerine yönelik yaptığı hamlelerle sermaye üzerindeki maliyetleri azaltma derdinde.
90 işçi intihar etti
Türkiye’de en az bin 970 işçinin çeşitli iş cinayetlerinde hayatını kaybettiği 2016’da, işçiler başka nedenlerle de ölmeyi sürdürdü. İşçileri bekleyen borç kıskacı, mobbing, aşırı çalışma, işsizlik tehdidi gibi faktörler nedeniyle en az 90 işçi intihar etti; 217 işçi kalp krizi ve beyin kanaması nedeniyle hayatını kaybetti. Diğer taraftan, işsizliğe bağlı gelişen intiharlar bu rakamlara dâhil değil. Kaldı ki, çalışma koşullarına bağlı ortaya çıkan erken ölüm ve hastalık vakaları hiç hesaba katılmıyor.
TL en ucuz paralardan
Deutsche Bank uzmanları, dünyada en ucuz paralarından birinin TL olduğunu belirtti.
Duetsche Bank stratejistleri Gautam Kalani ve Christian Wietoska, 14 Şubat tarihli notta, “Türk Lirası temel değerleme göstergelerine göre, dünyadaki en ucuz para birimlerinden biri” dedi.
Kalani ve Wietoska, şunları vurguladı: “Türkiye için temel göstergeler endişe verici olsa da olumsuzluğun büyük kısmının halihazırda fiyatlandığına inanıyoruz; geçtiğimiz 4 ayda Türk Lirasında yaşanan büyük negatif şok (yüzde 25 değer kaybı) göz önüne alındığında, sermaye akımı/pozisyon alma dinamikleri ve Türk varlıklarının ucuzluğunun boyutu yakın vadede muhtemelen fiyat hareketine neden olacaktır.”
Döviz kaçışı hızlandı
Ülkelerin para birimleri arasındaki farktan yararlanarak kazanç elde edilen ve uluslararası en büyük piyasa olarak ifade edilen Forex’e yönelik hükümetin son düzenlenmesi, döviz çıkışını hızlandırdı.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nde toplanan aracı kurum yetkilileri, Forex düzenlemenin yürürlüğe girdiği Cuma gününden itibaren yurtdışına para çıkışının başladığını belirttiler. TSPB toplantıda dile getirilen endişelerden biri de en son resmi rakamlara göre 121 bin 564 yatırımcının bulunduğu Forex piyasasında haftada bin 500 ile 2 bin hesabın yurtdışına çıkabileceği belirtiliyor.
İşlemler durma noktasında
BloombergHT’nin sorularını yanıtlayan InvestAZ Genel Müdürü Hakan Avdan, yurtdışında hesap açmak isteyen yatırımcı sayısında artış olduğunu söyledi. Avdan, “Piyasada bu yönde ciddi bir hareket başlamış durumda. SPK’nın kaldıraçlı işlemleri düzenlemeden önce zaten yurtdışı şirketler vasıtasıyla merdiven altı yapılıyordu. Şimdi yeniden oraya dönüyoruz. Çok hızlı bir akış görünüyor, Türkiye’den ciddi miktarda para çıkışı olacak” diye konuştu. Avdan, “Piyasada işlemleri neredeyse durma noktasına getirecek. Türkiye’deki forex piyasasını neredeyse bitirecek bir tebliğ. 1’e 10 kaldıraç, bu piyasayı tamamen bitirmek demektir” dedi.
Türkiye’de huzur yok
Ekonomi ve Barış Enstitüsü’nün raporuna göre, 2016 yılında dünyanın en huzurlu ülkesi İzlanda olurken, Türkiye 163 ülke arasında 145. sırada yer aldı. 2016 yılının değerlendirildiği raporda, dünyada herhangi bir çatışma veya savaşta yer almayan sadece 10 ülke var. Listenin sonunda iç savaşın devam ettiği Suriye yer aldı.
ANKARA