HÜLYA EMEÇ / BERN

Sendikalar, siyasi partiler ve destekleyici örgütlerin katılımıyla on binlerce kadın, İsviçre’nin başkenti Bern’de ‘Eşit işe eşit ücret’ talebiyle yürüyüş düzenledi. 24-25 Eylül tarihlerinde Federal Parlamento’da ücretlerde kadınlara yönelik ayrımcılığın ele alınacağı görüşmeler öncesi yapılan yürüyüşte, 37 yıl önce anayasada eşitlik sağlanmasına ve yasaların 22 yıldır yürürlükte olmasına rağmen, bugün bile güç ve paranın kadın ve erkekler arasında farklı şekilde dağıtıldığını söyledi.

İsviçre’nin bütün kentlerinden gelen kadınlar sabah saatlerinde başkent Bern’in Schützenmatte Meydanı’nda toplandı. Aralarında Sosyalist Parti, Yeşiller, İşçi Partisi, Basın ve Medya Sendikası (Syndicom), UNİA ile 40 aşkın kadın kurumu, siyasi parti ve sendika tarafından organize edilen eyleme, organizatörlere göre 20 bin kişi katıldı. Erkeklerin de destek verdiği eylemde kadınlar, federal hükümet ve işverenleri renkli kıyafetlerle protesto etti.

Kadınlar beşte bir az ücret alıyor

Üzerinde ‘Eşit işe eşit ücret’, ‘Yeter’, ‘İşyerlerinde kadına yönelik tacize son’, ‘Eşitlik hemen şimdi’, ‘Kadına yönelik ayrımcılığa son’ yazılı pankart ve dövizler taşıyan on binler, Federal Parlamento önüne doğru yürüyüşe geçti. Yürüyüş esnasında ‘Hemen şimdi eşitlik’, ‘Kadın ayrımcılığına son’, ‘Öfkemizi sınamayın’, ‘Dünya kadınları birleşin’, ’Eşit ücret istiyoruz” sloganları atıldı.

Siyasi parti temsilcileri, sendikalar ve kadın kurumları adına yapılan konuşmalarda, erkeklerle aynı işi yapan kadınların erkeklerden beşte bir oranında daha az ücret aldığı, siyaset ve iş alanında yeterince temsil edilmediği, yaşamın her alanında kadına yönelik ayrımcılığın devam ettiği ifade edilerek, hükümetin ayrımcı politikalarının erkek zihniyeti cesaretlendirdiğine vurgu yapıldı.

 Haziran’da grev

24 ve 25 Eylül tarihlerinde Federal Parlamento’da yapılacak görüşmelerde ücretlerin de ele alınacağına dikkat çekilen konuşmalarda, Federal Parlamento’nun bu ayrımcılığı göz ardı etmemesi ve kadınlara yönelik ayrımcılığa son vermesi çağrısı yapıldı. Tertip Komitesi, taleplerinin yerine getirilmemesi durumunda, Unia ve diğer pek çok kuruluşla birlikte 14 Haziran 2019 tarihinde grev düzenleyeceklerini açıkladı.

Mülteci kadınlardan destek

Mitingde çeşitli müzik gruplarının yanı sıra LGBTİ bireyleri de sahne aldı. LGBT bireyleri kendilerine yönelik çifte ayrımcılığa dikkat çeken bir stand-up gösterisi düzenledi. Sahne kenarında ise farklı siyasi parti ve kadın gruplarından katılımcılar, açık tartışma platformu düzenledi.

Mitinge Türkiye Sol Hareketleri, Kürt kadınlarının yanı sıra çeşitli ülkelerden gelen binlerce mülteci kadın da destek verdi. Mülteci kadınlar taşıdıkları pankartlarda hem kadın ve hem de mülteci olmaları nedeniyle iki kez ayrımcılığa maruz kaldıklarına dikkat çekti. Eylemde kadınlar yaşadıkları cinsel ve sınıfsal sömürüyü de protesto etti.

Eylem hep bir ağızdan söylenen ezgiler eşliğinde yapılan dansla son buldu.

Ne olmuştu?

İsviçre’de işverenler ve işçi temsilcileri arasında 37 yıl önce yapılan görüşmelerde, patronlar kadınlara eşit ise eşit ücret politikasını kabul etmemiştir. Buna rağmen İsviçre’de kadınlar aynı işte çalışan erkeklere göre %20 daha az maaş almaktadır. İsviçrede uzun yıllardır verilen mücadeleyi daha da yükselten kadınlar, daha etkili eylem planlarını hayata geçirmişlerdir. 14 Haziran 1991 yılında yarım milyona yakın kadın greve gitmiştir. Greve işyerlerinde çalışan ve ev emekçisi kadınlar da dahil olmuş ve hakları için sokağa çıkmışlardır. Bu tepki sonrası 1995 yıllında kadın ve erkek arasındaki eşitlik federal mahkeme tarafından yasal olarak kabul edilmiştir. Fakat 17 yıldır bu yasa uygulamaya geçmemiştir. Sadece 100’un üzerinde çalışanı olan şirketler bu konuda kadın ve erkeklerde ücret eşitliğine gitmiştir. Fakat bu da kadınlar için bir ödül gibi gösterilmektedir, ancak kadınlar bunun bir ödül değil, kazanılmış bir hak olduğunu belirterek mücadelelerine devam etmektedir.

Asgari ücretin olmadığı İsviçre’de çalışanlar Avrupa ortalamasına göre en yüksek maaşı alsalar da kadınlar erkeklere göre daha az ücret alıyor. Dünyanın en pahalı ülkelerinden biri olan İsviçre’de kadınlar, diğer birçok ülkeye nazaran daha kısa süreli doğum iznine sahip. İsviçre’nin bazı kantonlarında kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1990’lı yılların sonunda tanındı.

BERN