Tokyo Üniversitesi’nde önümüzdeki Pazartesi gününden itibaren Kürtçe’nin Kurmanci lehçesinde dersler verilecek. Dersler üniversite öğrencilerine seçmeli ders olarak, dil akademisi aracılığıyla Japon halkına yönelik olacak. Öğrenciler için ayrılan 21 kişilik sınıf kontenjanı şimdiden doldu.
MURAT MANG
Tokyo Üniversitesi’nde Kürtçe seçmeli yabancı dil dersi olarak okutulmaya başlanıyor. Dersler önümüzdeki Pazartesi günü start alacak. Kürtçe öğretmeni ve aynı zamanda Japonya Kürt Kültür Derneği Sekreteri Vakkas Çolak, ”Tarihte ilk kez Japonya’da Kürtçe dersler veriliyor. Japonlar Kürtçe öğreniyor“ diye konuştu. Vakkas Çolak ile Japonya’daki dil çalışmalarına ilişkin konuştuk.
Tokya’da Kürtçe kurslar ne zaman başladı? Ne tür çalışmalar yürütüyorsunuz?
Ben ve birkaç akademisyen arkadaş Japonya Kürt Kültür Derneği olarak çalışma yürütüyoruz. Doğu Kürdistan’dan Sahrob Ahmadian, Kobanê’den Mahmud Bekas, Nagazaki Üniversitesi’nden Prof. Dr. Abdurrahman Gülbeyaz ve Japon dostlarımızdan Namiki Namo bize yardım eden arkadaşlardır.
2007’den beri Kürtçe ve Japonca dili üzerine çalışmalarımız var. Önce Kürt Kültür Derneği’nde Kürtçe kurslara başladık. Ardından Japonya-Kürdistan Dostluk Derneği’nde Japonlar için Kürtçe kurslar açtık. Aralarında üniversite öğrencileri, çevirmen, yazar, gazeteci ve akademisyen olan 20 Japon kurslara katılmıştı. Şimdi derneğimizde Japonlara yönelik kurs verilmemekte. Artık üniversitede Kürtçe dersler verilecek. Katılmak isteyenler üniversitedeki derslere katılacak. Derneğimizde ise halkımıza yönelik Japonca kurslar devam etmektedir. Her hafta cumartesi günleri verilmektedir.
Kürtçe dil dersinin Tokyo Üniversitesinde resmi olarak başlamasına giden süreci biraz anlatır mısınız?
Uzun yıllardır bu projeyi hayata geçirmek istiyorduk. Fakat fırsatını bulamadık. Geçen yıl Kobanê Radyosu filmi burada gösterildiği zaman verilen sempozyuma ben de katılmıştım. Bu sempozyumda Tokyo Üniversitesi görevlilerinden Prof. Dr. Matsunaga Yasuyuki Ortadoğu uzmanı olarak İran üzerine araştırma yapmak üzere Doğu Kürdistan’a gitmek istediğini söyleyerek yardım istemişti. Bu arada Japonca-Kürtçe sözlük hazırlamıştım. Kendisine bu sözlüğü de vermiştim. İşte o zaman bu projeyi kendisiyle paylaştım. Kendisi üniversite yönetimiyle görüştükten sonra bir karar vereceklerini söyledi. Kabul yönünde karara verdiler. Sonuç olarak 2019 Nisan ayında dersler başlıyor. Dersler üniversite öğrencilerine seçmeli ders olarak, dil akademisi aracılığıyla Japon halkına yönelik olacak. Öğrenciler için ayrılan 21 kişilik sınıf kontenjanı şimdiden doldu. Üniversite yönetimi ikinci bir sınıf açmak için çalışma yürütüyor. Akademide verilecek dersler pazartesi günleri haftada iki saat olacak. Öğrenciler için ise cumartesi günleri yine iki saattir. Üniversitemizin adı Tokyo Yabancı Araştırmalar Üniversitesi (Tokyo University of Foreign Studies)’dir.
Karar, Üniversite Başkanlığı tarafından verildi. Hiç bir engel çıkmadı. Aksine üniversite bizlere çok yardımcı oldu. Hatta başka bir üniversitede de başlatılmak istendi fakat öğretmen ve Kürtçe-Japonca ders kitaplarının olmaması nedeni ile başlatamadılar. Öte yandan Kürtlerin DAİŞ’e karşı verdiği başarılı mücadelenin de olumlu etkisi oldu. Japonların dikkatini çekti. Kürtlerin Ortadoğu’da önemli bir role sahip olduklarını anladılar. Önceden de üniversitenin isteği vardı fakat bir türlü başlayamamıştı.
Japon kurumları, kamuoyu ve özellikle Tokyo’da bu karar nasıl karşılık buldu? Ne gibi tepkiler öne çıktı?
Kamuoyu çok ilgi gösterdi. Tokyo gazetesinde iki sayfalık röportajımız yayınlandı. Yazılarında Türkiye’yi Kürtçe dilini yasaklamasından dolayı eleştiyorlardı. İlk kez bu şekilde geniş yer verildi. Sonrasında Kürt edebiyatı, dili üzerine haberler yayınlandı.
Japonların şu an Kürtçeye olan ilgileri nasıl?
Ben bir Kürtçe öğretmeni olarak japonların Kürtçe kurslara katılmasını tarihi bir durum olarak değerlendiriyorum. Çünkü tarihte ilk kez Japonya’da Kürtçe dersler veriliyor. Japonlar Kürtçe öğreniyor. Bugüne kadar Japonların Kürtlere ilişkin düşünceleri ülkemizin işgalci güçlerinin düşünceleri ile aynıydı. Japonların Kürtlere bakışları Türk, Fars, Arap bakış açısı ile aynı olduğu gibi TV, gazete ve siyasi kurumları da öyle düşünüyordu. Japonların Kürtleri tanıma fırsatı ve imkanı yoktu. Kamuoyu üzerinde Türk, Fars, Arap baskısı ağır basıyordu. Gerek derneklerimizin çalışmaları gerekse de DAİŞ’e karşı verilen mücadele Kürtleri Japonya’da gündeme oturttu. Herkes Kürtleri tanımaya ve özellikle Kürtçeyi tanımaya başladı. Bu nedenle bir çok akademisyen ve medya çalışanı işgalcilerin haberlerini ve düşüncelerini bırakarak kendileri Kürtler üzerinde araştırma yapmaya başladılar. Artık Japonlar Kürt gerçekliğini Kürtlerden, Kürtçe öğrenecekler.
Tokyo’da yaşayan Kürdistanlıların Kürtçe derslere ilgisi nasıl? Tokyo dışında başka bir şehirde çalışmalarınız var mıdır?
Tokyo dışında sadece Saitama kentinde Kürtçe kurs var. Bizim birinci projemiz çocuklar için okullarda Kürtçe derslerin verilmesidir. 2013’den beri sadece büyükler için veriliyordu. Fakat şimdi kadınlar ve çocuklar içinde kurslar verilmektedir. Bu kurslar Japon Kürt Kültür derneğinde verilmektedir. Halkımızın farklı yaklaşımları var. Çünkü farklı Kürtçe kurslarımız var. Tokyo Üniversitesi’nde verilecek Kürtçe dersler Japonlar için, derneklerimizde verilen kurslar halkımız içindir. Derneklerde verilen kursların Japonya açısından resmiyeti yoktur. Dolayısıyla dernekte ve üniversitede verilecek dersler farklıdır. Üniversitede verilecek dersler resmidir ve üniversite öğrencileri katılıyor. Üniversite’nin Dil Akademisi bölümü var, burada Japon yurttaşları için Kürtçe dersler verilecek. Kampüste de öğrenciler için dersler verilecek.
Kürtçe dili üzerine farklı çalışma ya da projeleriniz var mı?
İlk kez Kürtçe-Japonca sözlük hazırladık. Ardından üniversitede ders materyali olarak kullanmak amacı ile Kürtçe dil bilgisini Japoncaya çevirdik. Bugünlerde basılacak. Yine Kürtçe günlük konuşmalar üzerine kitapçığımız basılacak. Ayrıca Soranî lehçesi üzerine de hazırlıklarımız var. Kürt edebiyatı üzerine bir kitap yazma projemiz var. Kürtçe roman ve hikayeleri Japonca’ya çevirme projemiz de var.