Peki 2015’te kadın okuru veya toplumsal cinsiyet üzerine kafa yoran, okumalarını ona göre düzenleyen, düzenlemeye çalışan okuru rahatsız etmediği gibi “iyi ki okudum” dedirten kitaplar hangileriydi? Hem haklarını vermek hem de diğer okurlarla paylaşmak adına –naçizane– böyle bir derleme yaptım.
“Benim Olağanüstü Akıllı Arkadaşım”
Elena Ferrante’nin dört ciltten oluşan "Napoli Romanları" serisinin ilk kitabı Benim Olağanüstü Akıllı Arkadaşım. İki kız arkadaşın, Lila ve Lenù’nün, Napoli’nin bir mahallesindeki olağanüstü arkadaşlığının hikâyesi. Çocukluğumuzun, sıra arkadaşımızın, ilk aşkımızın hikâyesi. Yurtdışında büyük ilgi gören ve çok satanlar arasında yer alan kitap Türkiyeli okura fazla ulaşmadı, hak ettiği ilgiyi göremedi; ama bir şekilde kadın okurların gönlünde taht kurmayı başardı. Kız kardeşliğin sadece sevgi ve dayanışma ile örülmediğini; kıskançlık, rekabet ve hırs ile de karşılaşabileceğini gösteren kitap, belki bu kadar “bizi” anlattığı, anlatabildiği için 2015 yılında yayımlanan en iyi kadın kitaplarındandı.
“Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın”
Fizikselliğin ve hayal gücünün sınırlarını, cinsiyet kutuplaşmalarını ve cinsel kimlikleri işleyen eserleriyle tanıdığımız Jeanette Winterson’ın Türkçe'ye son çevrilen kitabı Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın. Kocasız prenseslerin hikâyeleriyle sevdiğimiz Winterson, bu kitabında kendisinin ve annesinin olgunluk dönemini işliyor. Büyümenin getirdiği ağırlık, anne ile olan gerilimli ilişki; yerini bir bağışlama hikayesine bırakıyor. Bir iyileşme anlatısı olan Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın, aynı zamanda güçlü itiraflarla özgürleşen bir kadının hikâyesi.
“Merhamet”
Afro-Amerikan edebiyatında önemli bir yere sahip olan, Nobel Edebiyat ödüllü ilk siyahi kadın yazar Toni Morrison’ın ilk kez Türkçe'ye çevirilen kitabı Merhamet. Yazar, her ne kadar siyah feministlerle karşı karşıya gelse de siyah feminizmin en önemli temsilcilerinden addedilebilir. Merhamet’te kaleme aldığı öykü de sınıfsal, ırksal ilişkileri ve toplumsal cinsiyet rollerini gözler önüne seren bir öykü. Yaşadıkları güçlüklere rağmen bir şekilde yaşama tutunan ve yaşamla olan kavgasından galip çıkmak isteyen, sınıfsal konumlarına bakmaksızın yaşamın onlara aynı davrandığı kadınların hikâyesi.
“Bir Haz Markası - Beautiful You”
Cinsiyetçi üslubuyla tanıdığımız Chuck Palahniuk’un Ayrıntı Yayınları tarafından Türkçeye çevrilen son kitabı Beautiful You. Kitap, yaşamak, ihtiyaçlarını karşılamak ve haz almak için kadınların erkeklere ihtiyaç duymadığı bir dünyayı anlatıyor Palahniuk. Erkeklerin sözünün bir önemi olmadığı, yetki ve karar mercii olmadığı bir dünya. Ütopya gibi ilerleyen ve kadın okuru fazlasıyla sevindiren kitap, bir aşamadan sonra yazarın alteregosunu andıran bunaltıcı bir distopyaya –kadın okur açısından– dönüşüyor. Sonu istediğimiz gibi bitmese de her haliyle okunmaya ve ilgiye değer bir kitap.
“Yeni Soyadının Hikâyesi”
Elena Ferrante’nin dört ciltten oluşan "Napoli Romanları" serisinin ikinci kitabı Yeni Soyadının Hikâyesi. İlk kitabı okuyanların mutlaka edindiği bir devam kitabı. Lila ve Lenù’nün sürtüşmelerinin arttığı ama bir yandan da dostluklarının iyice pekiştiği kitapta artık yetişkin olan kahramanlarımızdan Lila, evlilik kurumunun sıkışmışlığıyla hareket edemezken; Lenù kendisini gerçekleştirmek için tüm bağlarından kopmaya çalışıyor. Küçük kahramanlarımızın kız kardeşlikle imtihanları aşk, sevgi, kıskançlık ve hatta annelik üzerinden güçleşirken, bir yandan da güzelleşiyor.
Ferrante, ilgiye değer bir yazar ve serinin üçüncü kitabı Terk Edenler ve Kalanlar da geçtiğimiz günler Everest Yayınları tarafından yayımlandı.
TUÐÇE YILMAZ/İSTANBUL