Güney Kürdistan’da kadınlara yönelik çalışmalar yapan Alman yardım kuruluşu Wadi, Kerkük’te sünnet edilen kadınların sayısının arttığını duyurdu. Kuruluş, Kerkük’te bire bir görüştüğü kadın ve genç kızlardan yüzde 38’inin sünnet edildiğini söyledi. Uygulama Araplara göre Kürtler arasında daha çok yaygın.
Kürdistan Bölge Parlamentosu, kadın kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin baskısıyla 2011’in Temmuz ayında kadınların sünnet edilmesini yasaklayan yasağı kabul etmişti. Ancak yasanın uygulanmasında eksikliklerin sürdüğü belirtiliyor.
2004’te kadınlara yönelik bu insanlık dışı uygulamanın son bulması için geniş kampanya başlatan merkezi Almanya’nın Frankfurt kentinde bulunan Wadi adlı kuruluşun son bir raporuna göre ise, kadın sünneti Güney Kürdistan’ın kırsal kesimleri kadar şehirlerde de yaygın. Zira şimdiye kadar ki araştırmalar hep bu yöndeydi.
Wadi ve yerel kadın kuruluşu PANA’nın Kerkük’te birlikte yürüttüğü çalışmanın sonucunda hazırlanan araştırma raporu için 1212 kadın ve kız çocukla yüz yüze görüşüldü. Rapora yansıyan bilgilere göre kadınların yüzde 38’i sünnet edilmiş. Yüzde 65’lik oranla uygulama en çok Kürt kadınları arasında görülüyor. Arapların arasındaki oran, yüzde 25, Türkmenler arasında ise yüzde 12.
‘Bağdat yasa çıkartsın’
Önümüzdeki haziran ayında yayınlanacak rapordaki bir başka ayrıntı ise, genç kadınlara oranla yaşlı kadınların sünnet edilmiş olması. Buna göre sünnet edilenler arasında 20 yaşın altındaki genç kadınların oranı yüzde 15, 60 yaşın üstündekilerin oranı ise yüzde 80. Ayrıca mağdurların yüzde 40’ı Sünni, yüzde 23’ünün ise Şii olması dikkat çekti.
Bağdat hükümetine çağrı yapan Wadi, kadın sünnetinin engellenmesi için gerekli yasaların çıkarılmasını talep etti. Tahmin edilenin aksine bu uygulamanın Irak’ta da yaygın olduğuna dikkat çeken kuruluş, şimdiye kadar milyonlarca kadının mağdur olabileceğini savundu.
İslami partiler yasağa muhalif
Wadi’nin son bilgilerine göre, Güney Kürdistan’da kadınlar arasındaki sünnet oranı şu anda yüzde 60 civarında. Bu rakam geçtiğimiz temmuz ayında yüzde 66 olarak açıklanmıştı. İslami gelenekler gerekçe yapılarak kız çocukların ortalama 8 yaşından itibaren sünnet edildiği belirtiliyor. Aynı kuruluşa göre özellikle Ranya ve Qeladize kasabalarında bu uygulama hala yaygın.
Wadi’nin genel başkanı Thomas Von Der Osten, geçtiğimiz mart ayında Washington’da yaptığı görüşmede konuyu ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ile görüşmüştü. WADI’nin kurucusu Osten, Clinton’un konuyu gündemine aldığını söylemişti. İslamcı partilerin muhalefetine rağmen Güney Kürdistan’da yürürlüğe giren yasağa hala birçok yerde uyulmadığını düşünen kuruluş, Clinton’un desteğini önemli buluyor.
Sağlıklı bir araştırma yok
Kadın sünnetinin gerçek boyutlarını gösteren sağlıklı bir araştırma yok. Kadın sünnetinin Süleymaniye ve Germiyan tarafında yaygın olduğu, buna karşın Behdinan’da görünür bir uygulamanın sözkonusu olmadığı biliniyor. Bu nedenle bazı kaynaklar, yüzde 60 olarak sunulan kadın sünneti oranının abartılı olduğu görüşünde.
BM, Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşların uyarı ve çağrılarına rağmen kadın sünneti başta Afrika olmak üzere birçok ülkede yaygın. Sünnet yapılan kadını ve doğacak çocuğu için büyük tehlike taşıyan ve “jenital sakatlama” olarak adlandırılan bu uygulamaya karşı alınacak yasal düzenlemeler, Arap ülkelerinin de gündeminde.
Bazı Avrupa Birliği ülkelerinde sığınma talebinin kabul edilmesine neden olan kadın sünneti, bu aralar Mısır’da tartışma konusu. Mübarek sonrası ilk seçimlerde büyük başarı elde eden Nur Partisi, 2007 yılında yürürlüğe giren yasağa karşı çıkıyor. Söz konusu yasanın incelenmesini isteyen parti, bunun İslami kurullara göre yeniden hazırlanması taraftarı.
PERWER YAŞ - ANF/BERLİN