Şiddetin önüne geçebilmenin yollarını arayan ve şiddete karşı mücadele eden kimi kadın örgütleri ve kadın hakları savunucuları, vahim boyutlara varan şiddet tablosunun ortaya çıkmasında bölgeyi mezbahaya çeviren mezhep savaşlarının da son derece etkili olduğuna dikkat çekiyor.


Resmi rakamlar gerçeği ifade etmiyor

2012 yılında Güney Kürdistan’da resmi rakamlara göre 4 bin 645 kadın değişik şekillerde erkek şiddetine maruz kaldı. Ancak kadın örgütleri, resmi rakamların sadece tespit edilebilenlerle sınırlı olduğunu, dolayısıyla ulaşılamayan ya da aile veya toplum korkusundan dolayı gördüğü şiddete ses çıkaramayıp şikayette bulunamayanların sayısının, mevcut rakamları katbekat aştığına dikkat çekiyor. 


Şiddet yöntemleri 

Belli başlıklar altında sınıflandırılarak yapılan istatistikler, kadına yönelik uygulanan şiddet yöntemleri konusunda da veriler sunuyor. Buna göre 2012 yılında 691 kadın gördüğü fiziki işkence sonucu, diğer yöntemlerle ise 46 kadın katledildi. 105 kadın kendini yakarken, çeşitli nedenlerden dolayı yanan kadınların sayısı ise 253. 'Yanan kadın' şeklinde tarif edilen oranın kaçının erkek şiddetinden, kaçının kazara olduğu ifade edilmiyor. Diğer şekillerde intihar sayısı ise 39 olarak açıklanıyor. 


Grafik sürekli yükseliyor

2013 yılında ise bin 382 gibi bir artışla 5 bin 316 şiddet vakası yaşandı. Şiddet sonucu yaşamını yitiren kadın sayısı, toplam intihar vakası 36 olarak ifade edilirken, belirtilmeyen sebeplerden dolayı yanan kadın sayısı 236, kendisini yakan kadın sayısı ise 113 olarak kayda geçiriliyor. 

2014 yılında sadece kayıt altına alınan verileri dahi, grafiğin her geçen gün ne kadar vahim sonuçlara gittiğini ortaya koyuyor. 

2014 yılında sadece tespit edilebilen şiddet sayısı: 7 bin 122. Şiddetin illere göre dağılımında ise Hewlêr, her zaman birinci sırada. Onu takiben diğer iller ise sırasıyla şöyle: Duhok, Silêmanî, Germiyan, Raperîn ve Soran. 

2014 yılında katledilen kadın sayısı 38, intihar 43, yanan 300, kendini yakan 90, cinsel istismara maruz kalan kadın sayısı ise 189 olarak veriliyor. 

Yıl içerisinde gördüğü şiddetten dolayı resmi kuruluşlara şikayet başvurusunda bulunan kadın sayısı ise, 6 bin 691 olarak kayıtlara geçmiş.


Kadın sünnetinde yüzde 60 artış

Güney Kürdistan İnsan Hakları Komisyonu’nun 2015 yılının yayınladığı rapora göre ise 2015 yılının son 6 ayında Güney Kürdistan’da 81 kadın intihar etti. 6 aylık zaman diliminde kadına yönelik şiddetin giderek arttığına dikkat çekilen raporda, “Son 6 ayda Güney Kürdistan genelinde 57 kendini yakma, 24 silah veya kesici aletlerle intihar ve 65 taciz veya tecavüz vakası yaşanmıştır” denildi.

Tüm bu şiddet biçimlerinin yanısıra kadın sünneti de artmaya başladı. Yapılan araştırmalarda özellikle Hewlêr ve Silêmanî bölgelerinde kadın sünneti oranında yüzde 60 oranında bir artışın olduğu açıklandı. 


Nedeni iktidar, din, mezhep temelli çatışmalar

Açık ki siyasal ve ekonomik krizlerin yanı sıra bölgede artan dinsel ve mezhepsel çatışmalar kadına dönük şiddeti arttırıyor. Daha fazla iktidar ve tahakküm amaçlı yaşanan savaşların eş zamanlı ve doğru orantılı olarak erkeğin aile içinde ve toplumda egemenlik hırsını tetiklediği, bunun da kadına yönelik şiddet şeklinde sosyo psikolojik bir vaka olarak gelişim gösterdiği de psikologların ortak görüşü. 


 ANF/SİLÊMANÎ