• Tüm dezavantajlara rağmen mücadele edilen Rojava’da koronadan dolayı bir kişi hastanede, 8 kişi ise evde tedavi görüyor. 100 bini aşkın kişinin kaldığı mülteci kampları ise büyük risk altında.

NÛDEM TEKOŞER / QAMIŞLO

Suriye ve Kuzey-Doğu Suriye’de devam eden savaş kuşkusuz sağlık sistemini de vurdu. Tüm dezavantajlara rağmen mücadele edilen Rojava’da koronadan dolayı bir kişi hastanede, 8 kişi ise evde tedavi görüyor. 100 bini aşkın kişinin kaldığı mülteci kampları ise büyük risk altında. Kampların uluslararası koalisyonun sorumluğunda olmasına rağmen görmezden gelindiğine dikkat çeken Dr. Ciwan Mustafa, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Suriye rejiminden bugüne kadar hiçbir destek almadıklarını anlattı.

Doktor ve sağlık ekipmanları konusunda da ciddi sıkıntı yaşadıklarını aktaran Sağlık Komitesi Eşbaşkanı Mustafa’nın sorularımıza yanıtları şöyle:

Salgından dolayı ne tür tedbirler alındı?

Ortadoğu’da görülmeye başlandığında ilk olarak bölgemize sıçramaması için tedbirler alındı. Güney Kürdistan’a açılan Sêmalka Kapısı, Şubat’ta kapatıldı. Rejime açılan tüm kapılar kapatıldı. İnsanların toplu bulunduğu alanların, okulların, üniversitelerin, alış-veriş yerleri ve çarşı-pazarların kapatılması kararı alınıp hemen uygulamaya konuldu. Şehirlerarası gidiş-gelişler durduruldu. Halk, evini, çocuğunu, ailesini nasıl koruyacağı konusunda Sağlık Bakanlığı tarafından bilgilendirildi. Kriz Masası, Kuzey-Doğu Suriye geneli için kuruldu. Bölgedeki kriz masaları ise bölgelerin özgünlüğüne göre tedbir için kararlar aldı.

Sağlık alanında alınan tedbirler nelerdir?

Tüm hastanelerde özel birimler açıldı. Koronaya yakalanan hastalar için Cizîrê Bölgesi’nde 6 karantina merkezi kuruldu. Hesekê’de ise Covid-19 Hastanesi açıldı. Şimdiye kadar bu hastaneye virüs nedeniyle yatırılmış hasta yok. Suriye genelinde üç kişi hayatını kaybetti. Kuzey-Doğu Suriye’de bir kişi koronadan dolayı Qamişlo’da devlet hastanesinde tedavi altına alındı. Toplam 8 kişinin daha korona testi pozitif çıktı. Onlar da durumu ağır olmadığı için evlerinde karantina altına alındı. Tedavileri evlerinde yapıldı.

Savaştan dolayı büyük hasar gören sağlık sisteminde böylesi bir salgına karşı hazırlıklı mı?

Suriye genelinde sağlık sistemi 9 yıllık savaştan dolayı büyük zarar gördü. Özellikle Kuzey-Doğu Suriye’deki hastanelerde tıbbi malzemeler, tedavi imkanlarında eksiklikler çok var. Sağlıkçılar olarak bu konuda ciddi zorluklar yaşıyoruz. İmkanların yetersizliğine rağmen bugüne kadar gelebildik.

Sağlık çalışanlarınızın sayısı yeterli mi?

Doktorlar bu süreçte önemli bir çabanın içinde, ancak Suriye’de yıllardır süren savaştan dolayı birçok doktor yurt dışına göç etmiş durumda. Doktor ihtiyacı hem Suriye’de hem Kuzey-Doğu Suriye’de çok ciddi yaşanıyor. Yeni bir hastalık olduğu için hem doktorlar hem halk bu konuda çok bilinçsiz. Sağlıkçıların ve doktorların özellikle koronavirüsü konusunda daha fazla eğitilmesi gerekir. Halkın bu süreçte yapılan uyarıları dikkate alması doktorlarını işini kolaylaştırdı. En önemlisi de halkın yasaklara uyması, virüse karşı en etkin mücadele oldu.

Mülteci kamplarına ilişkin Sağlık Komitesi ve Kriz Masası ne tür tedbirler alıyor?

Mülteciler kamplarda bir arada yaşamak zorunda. Virüs kamplara bulaşırsa katliam yaşanır. Özerk Yönetim’in mülteci kamplarına virüsün bulaşmaması için elindeki imkanlar yetersiz. Buradaki kampların çoğu sadece Özerk Yönetim’in değil, Uluslararası Koalisyon’un da sorumluluğunda. Hol Kampı onlardan biridir. Uluslararası Koalisyon’un özellikle kamplara virüsün sıçramaması için etkin tedbirler alması gerekir. Dünya Sağlık Örgütü mülteci kampları için harekete geçmeli. Özerk Yönetim’in tek başına yapabileceği bir çalışma değil.

Suriye rejiminin ve Dünya Sağlık Örgütü’nün tutumu nedir?

Suriye rejimiyle bugüne kadar yürütülen ortak hiçbir çalışma yok, siyasi bir tutum içinde. Dünya Sağlık Örgütü ile irtibat halindeyiz ama bölgemizdeki sorunları ve ihtiyaçları görmezden geliyor. Hiçbir destek sunmuyor.

---

12 büyük kamp

Kuzey-Doğu Suriye’de 12 büyük kamp bulunuyor. Bu kamplarda ise 93 bin 300 mülteci yaşıyor. Minbic’deki bir kamp. Hesekê’de bulunan Alîşa Kampı ve Tabqa kamplarındaki nüfus net bilgiye ulaşılamadığı için bu bilançoya eklenmiş değil. Buradaki kişilerle birlikte 100 bini aşkın kişi mülteci kamplarında yaşıyor.

Edindiğimiz bilgilere göre mülteci kamplarında kalanların sayısı şöyle:

Berxwedan Kampı: 4000

Serdemê Kampı: 3500

Efrîn Kampı: 1000

Veger: 1500

İdlib ve Minbic Kampı: 900 (iki kamp mevcut. Bir kampın sayısı ise öğrenilemedi)

Girê Spî: 1900

Waşokanî Kampı: 10000

Hol Kampı: 67000

Newroz Kampı: 500

Roj Kampı: 3000