Çoğu Karadenizli 24 sanatçı, ‘Diren Karadeniz’ adıyla bir klip hazırladı. Klip, sanatçılar Apolas Lermi, Selçuk Balcı ve yönetmen/müzisyen Onur Yıldız’ın fikri öncülüğünde hazırlandı. Apolas Lermi’nin Kalandar albümünde seslendirdiği „Seçim Zamanı“ adlı şarkı, Şevval Sam, Hülya Polat, Niyazi Koyuncu, Efkan Şeşen, İlknur Yakupoğlu, İlkay Akkaya,Grup Yorum, Aydoğan Topal, Bayar Şahin, İhsan Eş, Savaş Yakupoğlu, Deniz Ayata (Teona), Ömer Aykut (Gurgula), Erdal Bayrakoğlu, Hikmet Akçiçek (Vova), Resul Dindar (Karmate), Tanju Topal, Yaşar Kurt, Apolas Lermi ve Selçuk Balcı tarafından seslendiriliyor.
Karadenizli bir kadının kendi halindeki dert yanmasıyla başlayan klip, Karadeniz’deki yaşam alanlarına yönelik saldırılara, çayda ve fındıkta sömürüye, yörenin anadillerinin ve kültürünün ölümüne, çevre kirliliğine, denizsizliğe, alabalıksızlığa, deresizliğe karşı duruyor. Şarkı Karadeniz’e -aslında tüm Türkiye haklarına- bir tür ‘direniş’ çağrısı yapıyor. Karadeniz’deki doğa talanından polis şiddetine son derece önemli mesajlar veriyor.

‘Benim döktüğüm terler, yaşlar’
Karadenizli sanatçıların yer aldığı klip, Trabzonlu bir kadının dert yanmasıyla başlıyor: „Zaten anam ağladı. 10 tane uşak, okut, bak, ihtiyaçları, benim döktüğüm terler, yaşlar... Sen ne diyorsun? Ne ettin, ne getirdin meydana?“ Şarkının sözleri Apolas Lermi’ye ait. Karadenizli kadınların HES protestoları, Karadeniz sahil yolu projesi ve 1 Mayıs görüntüleri eşliğinde hazırlanmış klipte Metin Lokumcu, Hrant Dink , açlık grevinden sonra yaşamını yitiren Canan-Zehra Kulaksız kardeşler ve polisin biber gazı yüzünden hayatını kaybeden Çayan Birben de var. Klipte, ‘Son Kumsal’ ve ‘Bir Avuç Cesur İnsan’ adlı belgesellerden de görüntüler yer alıyor.
Klip ilk kez 17 Haziran’da Kalan Müzik’in 20. Yıl Karadeniz Gecesi’nde gösterildi. Sosyal medyada da çokça paylaşıldı. 

Karadeniz’in muhalif duruşa ihtiyacı var
Sanatçı Apolas Lermi, klibi yapma nedenlerini şöyle açıklıyor: „Trabzon’daki linç girişimlerini, cinayetleri düşünerek yazdım.  O yörenin çocuğu olarak yazmaya çalıştım. HES karşıtı eylemlerden kadınların konuşmalarıyla şarkıyı tamamladık. Klip fikri Karadenizli müzisyen arkadaşım Selçuk Balcı ve yönetmenimiz Onur Yıldız’ın önerisiyle çıktı. Öncelikli olarak Karadeniz kökenli müzisyenleri tercih ettik, çünkü Karadeniz’in muhalif bir duruşa ihtiyacı vardı, çok faşizan bir şekilde anılıyordu. Linç girişimleri, HES ’ler, Karadeniz Sahil Yolu projesi, Hopa olayları, Çayan Birben’in ölümü var klipte…“
 
Algıyı değiştirmek için
Sanatçılar, Hrant Dink’in klipte yer almasını Karadenizliler adına bir özür olarak algılanabileceğini belirtiyor. Klibin Karadeniz’den muhalif bir ses olarak tanımlayan sanatçılar, bölgenin sadece ırkçılık olaylarıyla anılmasını istemiyor. Buna karşı İsmail Güney Yılmaz, „Karadenizde sadece Ogün Samast ve Yasin Hayal yok, Metin Lokumcu da var, Canan-Zehra Kulaksız da var. Bir algıyı kırmaya çalıştık. Bu algıyı kırmaya çalışan herkes klipte var. Karadeniz’deki insanların yaşam alanlarına, kültürüne, dillerine bir saldırı var. Buna karşı ortaya bir şey koymak gerekiyor; bunun adı direniştir. 24 sanatçı halkına ‘Diren Karadeniz’ diyor“ şeklinde konuşuyor. 


‘Ölene kadar direneceğim’
Klip boyunca Karadenizli kadınların direnişçi yönü gözler önüne seriliyor. Klibi hazırlayanlardan İsmail Güney Yılmaz, bunun gayet doğal olduğunu belirtiyor: „Bütün çileyi kadınlar çektiği için bir tepki verildiğinde de önde onlar oluyor. Yaşam alanlarına bir tehdit olduğunda kadınlar hep önde oluyor, bu klipte de kadınların olması çok doğal.“ Klibin ortasında da Trabzon Tonya’daki HES eyleminde konuşan bir kadının sözleri yer alıyor: „Biz deremizi vermeyiz asla? Teslim olmayız asla! Bizim kadınlarımız açlığa gelir, yorgunluğa gelir. Nöbet tutar, silah taşır, hayde kadınlar... Satan kim alan kim?“ Klip, yine Karadenizli bir kadının HES’lere karşı söylediği „Ölene kadar direneceğim...“ sözüyle son buluyor. 

 KÜLTÜR SERVİSİ