Suudi Arabistan ve kimi müttefikleri Katar’la diplomatik ilişkilerini kesti. Katar ekonomik ablukaya alındı.
Böyle bir kriz neden aniden patlak verdi?
Katar krizi şuanda Suriye’de yaşananlar ve bundan sonraki süreçte bölgede yaşanacak olanlarla bağlantılıdır. Gelişmeleri anlama gayesi Katar krizi ile ilgili soruları çoğaltmayı gerekli kılıyor.
Rusya’nın Suriye’de radikal islamcı örgütlere havadan ve karadan direkt müdahalesi vekalet savaşını esas itibarı ile sona erdirdi. Buna paralel, bu örgütlerin arkasındaki devletler Suriye’de sahne almaya başladılar. ABD’nin, Türkiye’nin ve İsrail’in doğrudan müdahil olduğu bir süreçtir bu. Şimdi bu doğrultuda taraflar yeni hamleler yapıyor ve sonuç almaya çalışıyorlar.
ABD Başkanı Trump dış ülkelere yaptığı ziyaretin ilkini Suudi Arabistan’a yaptı. Bir önceki başkan Barak Obama birinci iktidar döneminde ilk ziyaretini Türkiye’ye yapmıştı. Bunlarla verilmek istenen bir mesaj var mı? Bence var. O dönem Türkiye parlatılıp ‘lider’ olarak öne sürüldü. Şimdi ise Suudi Arabistan’a baş rol verileceğinin işareti olarak algılayabiliriz bu mesajı.
Trump’ın Suudi Arabistan ziyaretinde 40’a yakın Arap ülkesinin başkanları ile çektirdiği hatıra fotoğrafında elindeki kılıçla vermek istediği mesaj neydi? Trump’ın baş kumandanlığı ve Suudların ikinci pozisyondaki komutası ile İran’a karşı İSLAM NATO’sunun kuruluşu mu ilan edildi? Bir de, yine aynı ziyarette Trump’ın Suud Kralı ve Mısır‘ın darbeci cumhurbaşkanıyla ışıklı sihirli kürenin üzerine ellerini koyarak çektirdikleri bir fotoğraf vardı! Yaşananların bu fotoğrafların fısıldadıklarıyla bir alakası olabilir mi?
Suudi Arabistan’ın öncülüğünde yürütülecek İran eksenli yeni bir kaos ve çatışma politikasına karşı İran-Rus ittifakının karşı hamleleri olacaktır mutlaka. ABD ve müttefiklerinin bu sürece bir içsel hazırlığı mıdır Katar krizi? Katar El Kaide ve IŞİD gibi örgütleri destekliyormuş. Katar’a müdahelenin sebebi buymuş. Bahsi edilen radikal İslamcı örgütleri ve daha fazlasını Suudi Arabistan da destekliyor. Suudi Arabistan ve Katar’ın içinde olduğu ittifakın başını çekenlerin tümü destekliyor. Katar’la ilişkileri bozmak ve hedef tahtasına oturtmak için bu bir neden olamaz.
Katar’da ABD’nin büyük bir üssü var. Türkiye’nin de var. Suudi Arabistan ve Mısır da dahil hepsi ABD’nin müttefiği. Bölgede birlikte hareket ettiler. Aralarında ittifak ilişkilerini bozmayacak boyutta çelişkiler, liderlik ve çıkar çekişmeleri var mıydı? Vardı. Bugüne kadar ilişkiler böyle yürüdü.
Ortada ciddi bir sebep yokken bir müttefik neden gözden çıkarılır? Ya da bunu gözden çıkarma olarak değerlendirebilir miyiz?
Katar, Bahreyn’de İran yanlısı Şii muhalefeti destekliyormuş. Bu iddianın doğru olma ihtimali var mı? Bu doğru ise eğer, küçücük Katar durup dururken neden kendini ateşe atma gereği duymuş? Bence bu iddia gerçeklerle uyuşmuyor. Suriye ve Yemen’de yürütülen savaşta ABD’nin bilgisi ve desteği ile Katar ve Suudi Arabistan birlikte iş yaptılar. Suudların Bahreyn müdahalesinde de aynı ortaklık sözkonusuydu.
Katar İran’ı övmüş. Acaba ne tür gelişmeler yaşanmış ve yaşanmakta ki Katar böyle bir çıkış yapma gereği duymuş? Katar’ın vermek istediği mesaj nedir?
ABD Başkanı Trump Suudi Arabistan ve müttefikleri ile Riyad’da bir anlaşma yaptı. Kriz bundan sonra patlak verdi. Katar’ı yapılan bu anlaşmaya koşulsuz uymaya zorlama operasyonu mu bu? Anlaşmanın içeriğinde Katar’ın uymak istemediği maddeler nedir, tam olarak bilmiyoruz, ama İranla ilgili olma ihtimali yüksek!
Suriye krizinde bazı ikircikli politikalar tolere edilebiliyordu. Bölgede savaş giderek daha ciddi bir boyut almaktadır. Bu nedenle gelinen süreçte ittifak içindeki ikircikli politikaların tolere edilmediği yeni bir yapılanma süreci yaşanmaktadır.
Coğrafi konum olarak körfezin içine doğru uzanmış Katar doğusundaki Suudi Arabistan’la sınır komşusu. Körfezin karşı yakasında ise İran var. Küçücük bir ülke olarak Katar’ın, İran-Suudi Arabistan kutuplu kaos ortamında arada tost gibi ezilip gitmemek için ekonomik gücüne dayalı görece bağımsız politika yürütme olasılığıyla alakalı olabilir mi bu kriz? Yaratılan kriz, Katar’ın ABD ve Suud politikaları ile tam uyuşmayan politikalar geliştirme ihtimalini imkansız hale getirme ve ABD-Suud ittifakının yekpare duruşunu koruma hedefi güdüyor.
Aynı zamanda bununla bağlantılı başlatılan yeni süreçte Rus-İran ittifakının Katar’ı belli oranda nötralize etme olasılığını ortadan kaldırma maksadı taşıyan bir müdahaledir de diyebiliriz.
Katar krizinin Musul ve Rakka’daki IŞİD operasyonlarıyla ve bu eksende yaşanacak gelişmelerle bir ilişkisi olabilir mi? Rakka ve Musul’da yenilgiye uğratılan IŞİD elemanları ne olacak, nereye gidecek, yeni hedefleri ne, nerede kullanılacak? Bu örgütlerle bugüne kadar içli dışlı olan, destekleyip idare eden Katar’ın bundan sonraki süreçte bu örgütler üzerindeki etkisini ABD ve Suudi Arabistan’ın istediği doğrultuda kullanmaması ABD-Suud politikalarını sekteye uğratır. İşte bu rizikoyu minimize etme hamlesi olarak da görebiliriz bu krizi.
İkircikli olma durumunun ve İran-Rus ittifakından etkilenme ihtimalinin ortaya çıkaracağı rizikoyu tümden ortadan kaldırmak için Katar’da bir darbe ile tam itaatkar bir yönetimi iktidara getirme ya da Suud Krallığı tarafından Katar’ın işgal edilmesi planlarını da olasılık dışı görmemek gerekir.
Şimdilik siyasi ve ekonomik abluka ile amaca ulaşılmak isteniyor. Katar’ın ekonomik gücü kırılacak ve ABD-Suud politikalarına ters bir şey yapamaz hale getirilecektir.