Zara Cemal Xilo, 21 senedir Cizre bölgesine bağlı köylerde unutulan ve kaybolan Kürtçe kelimeleri topluyor. Xilo, şu ana kadar 9 bin 500 sözcük topladı.
Qamişlo’da yaşayan Zara Cemal Xilo (40) doksanlı yıllardan bu yana Kürtçe üzerinde araştırmalar yapıyor. Yaklaşık 21 yıldır da kaybolmaya yüz tutmuş Kürtçe kelimeleri ve unutulan sözleri bir araya getiriyor.
Zana Cemal Xilo, Kürtçenin tamamen yasaklandığı Suriye’de asimilasyon politikalarının önüne geçmek için iğneyle kuyu kazarcasına kaybolan Kürtçe kelimelerin peşine düştü.
Rojava'da evlerde gizlice yapılan eğitimlere katılarak Kürtçe öğrenir. Kürtçe tutkusu derinleştikçe, köyleri dolaşmaya başlar. Tek tek kelimelerin kelimelerin, deyimlerin, atasözlerin peşine düşer.
12 Mart 2004 serhildanının ardından Suriye rejiminin Kürt halkına yönelik baskıları artınca Zara Cemal Xilo tümüyle yeraltına çekilir ama çalışmalarını daha sistematik bir hale getirir.
Cizre bölgesindeki tüm köyleri tek tek dolaşır. Yaşlılardan, kadınlardan unutulmaya yüz tutmuş Kürtçe kelimeleri öğrenir ve bunları defterine kaydeder.
9 bin 500 kelime topladı
Xilo, şimdiye kadar 9 bin 500 Kürtçe kelime ve cümleyi bir araya getirdi. Topladığı kelimelerin artık kaybolmayacağını belirten Xilo, “Her ne kadar asimilasyon siyaseti Kürt halkına dayatılmışsa da Kürt dili kaybolmadı” diyor.
''Şiirlerden efsanelere, özdeyişlerden fıkralara, şifa reçetelerinden yemek tariflerine kadar birçok bilgi dille birlikte yok olup gidiyor'' diyen Xilo Kürtçenin yaşatılması için akademik çalışmaların daha da geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Qamişlo’da Kürtçe eğitim veren Zara şimdi topladığı kelimelerden bir sözlük hazırlıyor.
QAMIŞLO