60 binin üzerinde nüfusu olan; birden fazla etnik kimlik ve kültüre ev sahipliği yapan Mardin’in Derik ilçesindeki  tarihi miraslar, devletin gasp, yok etme ve talan kıskacında.

Mardin’nin DBP’li Derik Belediyesi’ne 11 Eylül 2016’da kayyum olarak atanan memur, ilk icraat olarak Türkçe, Kürtçe ve Ermenice tabelayı sökmüştü. Ardından belediyeye bağlı onlarca kurum kapatıldı. Kayyumun son icraatı ise Derik’teki tarihi mirasların yok edilmesi.

Ermeni Ortodoks – Surp Kevork Kilisesi, Ermeni Katolik – Xelqebi Kilisesi, Yakubi (Süryani Kadim, Ortodoks), Newalê Kilisesi (Dêra Newalê), Seydê Reşito’nun Evi gibi onlarca Süryani, Ermeni ve Keldanilere ait kilise ve tarihi yapıyı bünyesinde barındıran Derik’te bundan önceki devlet ihmali ve yıkımlarından sonra, şimdi de yeni yıkımlar gerçekleştiriliyor. 

Şehir merkezinde bulunan 6 tarihi mirastan sadece biri olan Dağ Mahallesi’nde bulunan Hacı Bekir’in Evi olarak da bilinen Keldani Kilisesi’nin yıkımı atanan kayyum tarafından gerçekleştirildi ve yerine henüz ne için kullanılacağı bilinmeyen bir binanın inşaası söz konusu.


Ayinler yapılıyordu

Türk devletinin 1915 yılındaki soykırımından sonra küçük bir Ermeni grubu Derik’te kalmıştı. İlçe merkezinde bulunan kiliselerin yerleşim yerleri incelendiğinde, her milliyetin ve her mezhebin aynı oranda mahallelere dağıldıkları görülüyor. Ermeniler her dönemde ve son zamanlarda yılda bir defa İstanbul Ermeni Kilisesi’nin organize ettiği turlarla kiliseye gelip ayinlerini yapıyordu.


Ahır yapıldı

Zaman içerisinde kiliseler devlet bilgisi dahilinde gasp ediliyor. Sadece Surp Kevork Ermeni Kilisesi kalıyor. Surp Kevork Ermeni Kilisesi de süvari askerlerin atlarına ahır olarak kullanmaya müsait olmasından dolayı yıkımdan kurtuluyor. Diğer kiliseler ya boş arazi ya da üzerine yapılan inşaatlar altında kaldı.


Yıkmak yerine restore etsinler

Derik’te 2016 yılının Aralık ayında ilan edilen öz yönetim yaklaşık 4 ay sürdü. Çatışmalar boyunca tank ve top kullanan devlet güçleri halkı göçe zorladı. Çatışmalardan aylar sonra atanan kayyum Ermenilere ait tarihi evlere ‘kimin girip çıktığı belli değil’ diyerek yıkım kararı aldı.

Evlerin onarılması beklenirken yıkım kararı alınmasına sert tepki gösteren halk, “Bunlar tarihi yapılar. İnsanlar bu evleri görmek için buraya geliyorlar. Onlar da yıkılırsa bu ilçenin tarihi anlamı yok olur. Yıkmak yerine restore etsinler, daha güzel olur. Kim girip çıkıyor belli değil diye tarih mi yıkılır?” dedi. 


 KÜLTÜR SERVİSİ