Cizîr Kantonu özerk yönetiminin ilanı ardından oluşturulan Kadın Yasama Komitesi, cinsiyet eşitliğinin yasalaşması amacıyla kolları sıvadı. Kantondaki kadın kurumlarını temsil eden 25 kişiden oluşan Komite, kadın haklarına ilişkin oluşturdukları 39 yasa maddesine son şeklini verdikten sonra Kanton yönetiminin onayına sunacak.
Kadın Yasama Komitesi Başkanı Rufind Xelef, Rojava Devrimi'nin gelinen aşamasında, kazanımları yasal çerçeveye kavuşturmayı hedeflediklerini belirtti.

Tüm Rojava için geçerli
Cizîr Kantonu'ndaki kadın kurumlarıyla ortak bir çalışmayla yasa önerilerini hazırladıklarını belirten Rufînd Xelef, tasarıyı Rojava toplum yapısını esas alarak oluşturduklarını, Efrîn ve Kobanê kantonlarının kabul etmesi halinde tüm Rojava için geçerli kanunlar olabileceğini söyledi.
Geçmişte kadının iradesini yok sayan, cinsiyetçi yasaların yerine demokratik toplum ve aile yapısını hedefleyen, kadın-erkek arasındaki hak eşitliğini sağlayan yasal düzenlemeler üzerinde çalıştıklarını belirten Xelef, “Şeriat kanunlarına göre, iki kadının mahkeme önündeki şahitliği bir erkeğin şahitliğine bedeldi. Yine miras dağıtılırken erkeğe iki pay veriliyorken, kadına bir pay veriliyordu. Bu şekilde kadının iradesini hiçe sayan bir anlayış vardı. Hazırlamak istediğimiz kanunlarla bu adaletsizliklerin önüne geçmek istiyoruz” diye konuştu.
 
Kamuoyu ile paylaşılacak
Çocuk yaşta evlilikler, başlık parası, berdel, akraba arası zorla evlilikleri yasaklayan maddeleri işaret eden Xelef, başlık parasının kabullenilmiş ve normal bir durum olarak görüldüğünü, bunun kadının iradesine yapılacak en büyük haksızlık olduğunu belirtti.
Bir yıldan bu yana kanunların hazırlanması için toplum içinde araştırma gerçekleştirdiklerini belirten Xelef, yasa taslağının önümüzdeki günlerde kamuoyu ile paylaşılacağını da ekledi.

Her alanda cinsiyet eşitliği
Komite’nin üzerinde çalıştığı yasa taslağı “Esas ilkeler” ve “genel hükümler” olmak üzere iki bölümden oluşuyor. “Esas ilkeler” başlıklı ilk bölüm, “Demokratik özerk yönetim çerçevesinde cinsiyet özgürlükçü bir toplum için mücadele edilir. Yaşamın her alanında kadın erkek eşitliği esas alınır” maddeleriyle başlıyor.
Taslakta yargı, yönetim, iş hayatında cinsiyet eşitliği ve kadın temsiliyetine dönük maddeler göze çarpıyor. Tüm kurumlarda eşbaşkanlığa dayanan ortak yönetim öngörülüyor. Yine temsilcilikler, hükümet ve parlamentoda %40 cins kotasının uygulanması da bir madde olarak taslakta yer alıyor.

Cinsiyetçi uygulamalar yasaklanıyor
Ailenin demokratikleşmesi, kadına karşı şiddetin önlenmesine dönük maddeler ise yasa taslağının büyük bölümünü oluşturuyor.
Çok eşli evlilik, çocuk yaşta zorla evlendirme, berdel gibi uygulamalar yasaklanıyor.
Kadına karşı şiddetin suç olarak nitelendirildiği yasa taslağında “BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) anlaşmasına itibar edilir” şeklinde bir madde de var. 
“Başlık parası kadını mülkleştirme anlayışıdır. Başlık parası kaldırılır,  bunun yerine her iki taraf ortak bir yaşam kurmak için yaşamın temel ihtiyaçlarını karşılar” denilen taslakta, evliliğin ortak bir yaşam, karşılıklı hak gözetimi ve eşitlik anlayışı çerçevesinde olacağı ifade ediliyor.

Mahkemelere kadın danışman şartı
Boşanma durumunda mal dağılımı ve miras hukukunda eşitlik gibi hukuki düzenlemeler de yasa maddeleri arasında.
Kadınların davacı ya da davalı olduğu davalarda kadın kurumlarından bir kadının danışman olarak mahkemede bulundurulması şartı getiriliyor.

Çocuk haklarının korunması
Yasa tasarısında çocukların korunması, psikolojik-düşünsel ve fiziki gelişimi için de önemli maddeler var. Kanton yönetimlerinin sorumluklarının sıralandığı tasarıda, “Demokratik Özerk yönetimi, çocuklara yönelik şiddetin her rengini ve kötü muameleyi engelleyerek haklarını kurumları aracılığıyla garanti altına almakla görevlidir. 
Demokratik Özerklik yönetimi kişi ve ailelere özellikle çocuk ve kadınlara onurlu bir yaşamın temel gereklerini oluşturmak zorundadır” deniliyor.
Engelli ve yaşlıların gözetilmesi, uygun yaşam şartları ve iş imkanlarının oluşturulması da diğer maddelerden biri.
 


NERGÎS BOTAN/ANF/QAMIŞLO