Bu “evsiz köyü” projesi birçok deneyim de biriktirmiş. “Evsiz köyleri” ile ilgili önyargılar çürütülmüş.Mahalleliler projeye son derece olumlu yaklaşıyorlar ve bu köyü yerleşimlerinin parçası sayıyorlar. Köydeki kadınlarla sosyalleşiyor, yepyeni insani bağlar kuruyorlar. Yeni kalıcı köy projesinin 2019 baharında tamamlanması planlanıyor.
Serap ŞEN
Kenton Kadınlar Köyü (Kenton Women Village-KWV), ilkin 14 evsiz kadın için tasarlanmış sınırlı süreli bir pilot projeydi. Yerleşen kadınların kalıcı barınma imkanına kavuşana dek asgari insani koşullarda yaşaması amaçlanmıştı. Bu anlamda ilk proje bir “geçiş” köyü niteliğinde idi.
Kadınlar, Portland Kenton’daki mahalle derneğinin de onayının alındığı projede, “sleeping pod” denilen tek kişilik uyuma kabinlerinin yanı sıra ortak kullanım alanlarının yer aldığı bu küçük köye yerleştirildiler.
Projenin arkasında evsizlere yönelik yerel yardım kuruluşu, Katolik yardım kuruluşları birliği, mahalle derneği, eyalet üniversitesinin toplum yararına tasarım merkezi gibi hem resmi hem de sivil toplum kuruluşları bulunuyor.
Köy tek kişilik 14 adet küçük prefabrik uyuma kabininden ve ortak kullanım alanlarından oluşuyor. ABD’nin Oregon eyaletinin Portland kentinde kurulan Kenton Kadınlar Köyü’nde verilen hizmetlerin tamamı şöyle:
- Kalıcı barınma bulma yardımı
- Uyunacak tek kişilik küçük bir mesken (kabin)
- Ortak gıda deposu, yemek hazırlama ve yeme alanları
- Ortak tuvalet, sağlık koruma ve hijyen alanları
- Düzenli çöp toplama
- Posta kutusu ve adres
- Topluluk toplantıları ve sosyal etkinlikler
- Aracılık dahil anlaşmazlık çözümü
- Yerinde verilen liderlik ve eğitim programları
- Bağımlılık tedavisine sevk
- Ruh sağlığı tedavisine sevk
- Sigara bırakma desteği
Köyün idari ve mali hizmetleri Katolik yardım kuruluşları birliği tarafından sağlanıyor ancak işler köyün sakinlerinin bir araya geldiği bir heyet üzerinden büyük oranda öz yönetimle ilerliyor. Eğitimciler ve projenin arkasındaki kuruluşların temsilcileri ise gözlemci, destek gücü ve anlaşmazlıklarda aracı olarak bulunuyorlar.
Köyde kalan kadınların yaş ortalaması 47,5. En kısa 1, en uzun 20 yıldır evsiz olan kadınların ortalama sokakta yaşadıkları süre ise 4,5. KWV’ye gelmeden önce bu kadınların çoğunun ulaşım imkanı, nüfus cüzdanı, telefon hattı, düzenli bir geliri ve sağlık sigortası yoktu ve çok ciddi sağlık sorunları vardı. KWV’ye katıldıktan sonra düzenli olarak aylık toplu ulaşım kartına, nüfus cüzdanına, telefon hattına sahip oldular. Sosyal yardım programlarına ve sağlık sigortasına kaydoldular. Eyalet üniversitesi hastanesinden bir doktor ve öğrenci hemşireler haftada iki kez köyü ziyaret ediyor.
Kadın köyü projesi bir kez uzatıldıktan sonra kalıcı olacağı yeni bir adrese taşınıyor. Bu “evsiz köyü” projesi birçok deneyim de biriktirmiş. “Evsiz köyleri” ile ilgili önyargılar çürütülmüş. Çoğu evsiz köyü, açıldıkları yerellerde suç oranlarının düşmesini sağlamış. KWV de onlardan biri. Üstelik mahalleliler de projeye son derece olumlu yaklaşıyorlar ve bu köyü yerleşimlerinin parçası sayıyorlar. Köydeki etkinliklere katılıyorlar, köye bağış yapıyor, yemek getiriyor, köydeki kadınlarla sosyalleşiyor, yepyeni insani bağlar kuruyorlar.
Yeni kalıcı köy projesinin 2019 baharında tamamlanması planlanıyor.
Sözün kadınlarda olduğu müslüman topluluk:
T u a r e g l e r
Tuaregler, Kuzey Afrika Berberilerinin bir kolu. Kendilerini İmuhar (özgür insan olarak adlandıran Tuaregleri diğer Müslümanlardan farklı kılan, kadınlara verdikleri önemdir.
Anaerkil bir yapıya sahipler. Çocuklar annenin kabilesine ait ve soy zinciri anne kolundan yürüyor.
Eskiden göçebe olan halk, artık yarı göçebe olarak yaşıyor. Kültür ve geleneklerini, yüzyıllardır korumayı başaran nadide topluluklardan biri. Üstelik kadın haklarını benimsemiş, özel toplumlar arasındalar. Evler kadının mülküdür ve tamamen kadınların sözü geçer. Eğer biten bir evlilik olursa da, çocukların velayeti ile birlikte tüm mal varlığı kadınların olur.
Evlilik, tamamen kadınların arzusuna bağlı gerçekleşiyor. Eğer bir kadın evlenmeye karar verirse, erkeğin kendisine yazacağı şiirlerin etkileyici olmasını bekliyor.
Toplumun okur-yazarlık seviyesi de yüksek. Erkeklerin okur-yazar olduğu toplulukta, kadınlar da yine annelerinden öğrendikleri alfabeyi kullanıyor.
Bir kadın boşanma kararı aldığında, ona en büyük desteği ailesi veriyor ve bir de boşanma partisi düzenliyor. Bu parti ile aile, kızlarının yeniden bekar kaldığını kutlayarak tüm kabileye duyuruyor. Evli olmadıkları müddetçe, boşanmış ya da hiç evlenmemiş olmalarının, genç ya da yaşlı olmalarının, toplum önünde hiçbir farkı yok.
Müslüman toplulukta kadınların aksine erkekler peçe takıyor. Tuareg erkeklerinin taktığı peçeler, onların “Sahra’nın mavi adamları” olarak bilinmesini sağlamış. Erkekler, kadınlara verilen güzelliğin gizlenmemesi gerektiğine inanıyor.