Kıbrıs sorununa çözüm amacıyla Kıbrıslı Türk ve Rum liderler arasında Cenevre’de süren müzakereler, haritaların masaya konması ve beşli zirveye geçilmesiyle yeni bir aşamaya geldi. Ancak 42 yıllık sorunun akşamdan sabaha çözülemeyeceği ve nihai anlaşmanın zaman alacağı belirtiliyor.
Kıbrıs müzakereleri Cenevre’de devam ediyor. Pazarlıklar ‘Ekonomi’, ‘Avrupa Birliği’, ‘Mülkiyet’, ‘Yönetim-Güç Paylaşımı’, ‘Toprak’ ile ‘Güvenlik ve ‘Garantiler’ olmak üzere altı temel başlık üzerinden yürütülüyor. Sorunun temelini oluşturan toprak paylaşımı konusunda tarafların karşılıklı olarak sunduğu haritalarla müzakerelerde yeni bir yola girildi. İlk kez Kıbrıslı liderler, kendi hazırladıkları haritaları Birleşmiş Milletler'e sundu. Haritalar, iki tarafın harita uzmanlarının kontrollerinin ardından BM'nin çelik kasasına alınarak kilitlendi. İşler yolunda gider ve görüşmeler toprak pazarlığı noktasına gelirse haritalar kasadan çıkarılacak ve masaya konulacak. Liderler böylece talep ettikleri oran ve yer isimleri üzerinde müzakerelere başlayabilecek. Liderler, bu süreçte önce siyasi çözümün çerçevesini oluşturmayı, ardından bunun içini doldurmayı hedefliyor.
Erdoğan istenmedi
Kıbrıslı Rum ve Türk liderler Nikos Anastasiades ile Mustafa Akıncı arasındaki görüşmelerin tamamlanması ardından planlandığı gibi dün beşli zirveye geçildi. Zirveye "garantör" sıfatıyla Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Alexis Tsipras ile İngiltere Başbakanı Theresa May’in katılıp katılmayacağı merak ediliyordu. Dün bu konu açıklığa kavuştu. Erdoğan, Tsipras ve May, Cenevre’deki Kıbrıs görüşmelere gitmek yerine dışişleri bakanlarını gönderdi. Bu kararda Erdoğan’a yönelik taraflardan gelen muhalefetin etkili olduğu belirtiliyor.
Beşli zirve başladı
BM’nin Cenevre Ofisi’nde yapılan görüşmelere dünden itibaren Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Kocyas ve İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson’ın yanı sıra, İsviçre Dışişleri Bakanı Didier Burkhalter de dahil oldu. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini de "gözlemci" sıfatıyla görüşmelerde yer aldı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in başkanlığında yapılacak zirvede 1960'tan bu yana Ada’da yürürlükte olan garanti ve güvenlik sistemi ele alınacak
Taraflar ne istiyor?
Müzakerelerde uzlaşma sağlaması en zor konular arasında, taraflara verilecek toprağın oranı, garantörlük, güvenlik ve mülkiyet meseleleri yer alıyor. Kıbrıs sorununun çözüm denklemi, Rumlara eşit siyasi haklar karşılığında toprak verilmesi üzerine kurulu. Türk tarafının sunduğu harita, Kuzey Kıbrıs sınırları içinde yer alan yüzde 36 oranındaki toprağın yüzde 29 nokta 2'ye inmesini öngörüyor. Rumlara bırakılacak yüzde 7 toprak karşılığında Kıbrıslı Türklerin Rumlarla siyasi eşitliğini sağlayacak bazı hayati yetkilerin alınması amaçlanıyor. Türk tarafının harita teklifi, Rauf Denktaş döneminde yürütülen müzakerelerde yapılan ve Kuzey Kıbrıs meclisince de onaylanmış "yüzde 29 artı” diye adlandırılan oranı temel alıyor. Rumların haritası ise Türklerden yüzde 8 oranında toprak alınmasını, böylece Kuzey'de adanın yüzde 36'sını oluşturan toprağın yüzde 28 nokta 2'ye inmesini öngörüyor. Rum tarafı garantörlüğün kalkmasını ve Türk askeri varlığının sona ermesini istiyor. Ancak Türk tarafı buna itiraz ediyor. Bu nedenle de müzakerelerin uzayabileceği belirtiliyor.
Hedef federal çözüm
Müzakerelerin hedefi 1974 yılından bu yana ikiye bölünmüş olan Kıbrıs’ı birleştirmek. Müzakereler sonucu oluşturulacak devletin ise siyasi olarak eşit haklara sahip iki federal devletten oluşması öngörülüyor.
Ancak 42 yıllık sorunun akşamdan sabaha çözülemeyeceği ve nihai anlaşmanın sağlanmasının zaman alacağı belirtiliyor. "Yıllardır tartışılan bir konunun bir günde çözülemeyeceğinin farkındayız" diyen taraflar da hala katedilmesi gereken bir mesafe olduğunu vurguluyor.
Pazarlıklar 19 aydır sürüyor
Kıbrıs müzakereleri Kesintili olarak 15 Mayıs 2015'ten beri devam ediyor.
HABER MERKEZİ