Kurdistan de polîtîkayê asîmîlasyon û qirkerdişê kulturî dewam keno. Asîmîlasyon û qirkerdişo kulturî ser xeylê kultur û ziwanan de taxrîbatêko gird viraştî. Bitaybetî zî îlanbîyayîşê OHALî û vetişê Qerarnameyê Hukmê Qanûnî (KHK) reyde hema vaje heme sazî û dezgehê ke ser ziwan û kulturî xebetîyayênê, ameyî padayîş. Her çiqas zext û tedayî zêde yî, reyna zî tayê sazî û dezgeyî estena xo domnenî. Reyna tayê kesî hewldayîşê xo yê ziwan û kulturî ser o bi hawayo şexsî bo zî domnenî. Nînan ra yewe zî Yeter Alana ke dewa Tîaxsî ya ke girêdayeyê qezaya Pasûrî ya Amedî de cuyena ya.
Alane seba ke domanî ziwanê xo yo dayîke xo vîra nêkerî, heme cayan de kirmanckî qisey kena. Babete ser o Yete Alana 31 serreyî qisey kerde. Alane dîyar kerde ke perwerdeyo ke mekteban de yeno dayîş, parçeyêkê asîmîlasyonî yo û wina dewam kerde: “Seba ke neslo newe bi kirmanckî qisey bikero, ganî xebatê ke ziwanî ser o yenî kerdiş zêde bibî. Seba ke ziwanêk nêro xovîrakerdiş, ganî cuya rojane ra bigîre heta faalîyetê kultur û hunerî ganî heme waran de o ziwan bêro xebetnayîş. Kovarê ke bi ziwanê ma vejîyenî zaf kêmî yî. Kirmanckî ser o cigêrayîşî zaf kêmî yî. Cigêrayîşê ke yenî kerdiş zî vernîya înan yeno girewtiş. Perwerdeyo ke mekteban de yeno dayîş, ser kulturê tirkîtî ameyo awankerdiş.”
Nêşêno bibedilno
Alane dewamê qiseykerdişê xo de va ‘ganî vera asîmîlasyonî de hîna zaf bi ziwanê dayîke bêro qiseykerdiş’ û wina qedênaye: “Ma heme çîyê xo bi ziwanê xo wazenî. No tayê zî destê ma de yo. Ma eşkenî kovare û rojname zêde bikerî. Kovare û rojname nêresenî dewan. JIYAN TV estbî, o zî ame padayîş. Dewlete çiqas wazena wa înkar bikero; ez kurd a û ti kes nêşêno nêyî bibedilno.”
DÎHABER / AMED