Di mîyanê înan de zî wazîyetê 18 ziwanan weş nîyo. Zarawayê kurdî kirmanckî zî mîyanê ê 18 ziwanan de yo. Eke kirmanckî nêro pawitiş o zî sey ziwananê bînan bihelîyo û peynî bibo. Polîtîkayê asîmîlasyonî kirmanckî ser o dewam kenê. Hema zî di dibistanan de domanê kurd tirkî musenê û heme kes zî na bêwicdanî û asîmîlasyon temaşe keno.Nêhelîyayişê zaravayê kirmanckî ser nuştox û xebatkarê GUN TVyê Enwer Yilmaz nê serranake xebat kena û çarçiweya xebatê xo zî Yilmaz pirtûkê ‘Ti Dejeko Bêwayîr î’ nuşt. Şinasdayişê pirtûkê Yilmazî rê bi hetkarîya Sitki Ustayê di Salona Arayî ya Alaeddînî de terraqnayiş ame viraştiş. Terraqnayişî ra di zaf hûmarîy de wendox û embazê Yilmazî û vernamzedê HDPe Nîmetullah Erdogmuş beşdar bî.
DI BINÊ TELUKE DE YO
Di terraqnayişî de sifteyin xebatkarê GUN TV û mamosteyê zarayê kurmancîyî Mehmet Şahîn qise kerd. Şahîn verê qise xo heme meymanan silam kerd û peynî zî helînayiş û vînbîyîşê zaravayê kirmanckî ser bal ant û wina vat: “Bi goreyê UNESCOyî ra dinya de 6 hezarî ziwanan ra 1999 hebî yenê qalîkerdiş. 178 ziwanî tenya hetê nêzdîya 10-50 kesî ra yenî qalîkerdiş. 2500 ziwanî zî vîndî benî û helîyenî. Bi goreyê raporê UNESCOyî yê di pêroyina atlasê ziwanan de di Tirkîya de 18 ziwanî binê tehlûkeyê vîdîbîyayîşî de yê. Nê ziwanan mîyan de lîste de rêza vêrene ya vîndîbîyayîşî de zaravayê kirmanckî ca gêno.”
Şahîn aşkera kerd ke ziwanê kirmanckî tewr kan kurdî yo, zaravayê kirmanckî ra, ê dîrokî ra ewnîyenê zaravayê kirmanckî hem zaf kan o û hem zî zengîn o û la gelo merdim ewro ewnîyeno ke no zarava kora beno hînê yeno vidîbîyayîş û sebep zî, no zaravayê kirmanckî ser o wendiş û nuştiş nêbîyo.
ROLÊ KURMANCAN
Nuştox û xebatkarê GUN TVyê Enwer Yilmaz zî verê qise xo bal ant xebatê Mehmet Şahînî û vat ke o her tim xebatê Şahînî ra îstîfade kerdo û wina vat: “Yew ziwanzan gere heme zaravayan bizano. Kurmancan zî ser kirmanckî nêheqey kerdî û ewro zî kenê. Akademîyê, komelê ziwanê kurdî xo ser o cîyayey viraşta. Akademîya ziwanê komela ziwanî gerek heme zaravayan fekan ser o karo û xebatê bikero. Tabî kî wezîfeyê xo nêkerdo, nê komelê ziwanî. Ha sebî yo? Sewbîna merdimanê xiraban seba cîyayeya kirmanckî fam kerdo û hema leza leza kewtî dewre.
Zaravayê kirmanckî ser o kayanê qirêjî kay kenê.”Yilmaz bal ant kirmanckîyê ser polîtîkayê lêminî û wina dewam kerd: “Vanê kirmancan kurd nîyê, ê xoserî sewbîna çîyê. Yanî vanê zaravayê kirmanckî xo ser o yew ziwan o û yew milet o. Kanalanê kirmanckî û kurmancî ser o TV yan akenî. Heyan ewro nê munafiqan qet ziwanê kurdî nêsirasnanê ewro zî kêvanê qay kurdperwerî. Çi heyfo ke no zaravayê delal û dîrokî ewro zaf apey menda. Derheqê ziwanê dayike de karneya Tirkîya zaf qels menda.”
NAVENDA XEBERAN