Demo ke dewlete waşta bi mergan çareserî bîyara beranê Îmralîyî girewta, bi çalakîya HDPî Leyla Guven û çalakîya xokiştişê ciwanan beranê Îmralîyî abîyê. Do serra 2020î bibo serra şikitişê tecrîdî.

Demo ke Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan teslîmê Tirkiye kerdê, koalîsyonê hukumata DSP-MHP-ANAP est bî. Netîceyê mahkemekerdişê bêhiqûqîn de 29ê Hezîran 2000î de Ocalanî rê cezayê dardekerdiş birnayê. Na roj de Şêx Seîdî û embazê ey rê zî cezayê dardekerdişî amebî dayiş. Netîceyê xoverdayişê Ocalanî û şarê Kurd de qerarê cezaya dardekerdiş bedilnayê cezaya xepisnayê.

Bado ke Ocalan berdî Giravê Îmraliyî heme salahîyetî destê Wezaretê Edaletî ra girewtî û dayî Merkezê Rayberîya Alozî ya Serokwezîrî. Na rewş teberê qanûn û mekaqanûn ê Tirkîye bî. Giravê Îmraliyî û dorûvera Giravî rêjeya diyine de warê bejahî, hewayî û dengizî de seke ‘Heremê qedexe yê lejkerî’ ame îlan kerdiş. Peynî de zî Giravê Îmraliyî dewrê MGK kerdî.

Waştî têkilîya Ocalanî şarê Kurd reyde bibirnê

Ocalan zîndanî de 24 seatî bi qamerayan ame şopnayiş, weşanê ke Ocalanî rê eravîyayê, hetê dewlete amey sansurkerdiş. Ocalan heme heqê mehkûman ra bêpar veradîyay. Lejkerê ke Îmrali de wezîfe kerdî, qisekerdişê înan bi Ocalanî ame qedexekerdiş. Heqê vejyayişê hewşî zî ame sînorkerdiş û heme deman înisîyatîfê îdarekerîya zîndanî ra ame giredayiş.  Sîstemê  Zîndanê Îmraliyî Ocalanî sifteyin serva tecrîdkerdişê Ocalanî ame akerdiş, tecrîd estbî la demê AKP de tewr tecrîd hona zêde ame berzkerdiş. AKP zey selefxuran bi kaykerdiş û pêkanînê her tewirî waşt ke têkilîya Ocalanî bi Hereketê Azadî û şarê Kurd bibirno û Hereketê Azadî tesfiye bikero. Serra 2003’î de Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî, pêvînayişê ke bi avûkatê xo de, Hereketê Azadî hîşyar kerd û vist vîrî ke “AKP, polîtîkayê tesfîye ramneno.”

Nêşkenê min teslîm bigîrê

Ocalan 22 serrî ke mîyanê tecrîdekê giran de yeno girewtiş. Cezayê hucreyî zî hîna aver berdî. Her tetbîqkerdişê cezayê hucreyî de radyo, kitab û rojname Ocalanî rê ame qedexekerdiş. Her netîceyê pêkardişê cezayê hucreyî de zî zey ‘Ocalan pêvînayişê xo de bi avûkatê xo de talîmat dano Hereketê Azadî û şer vejîyeno ver’ nîşan dayî. Tarîxê pêkardişê cezayê hucreyî tewr peynî nîşan dano ke Sîstemê Îşkence yê Îmraliyî resayo merhaleyekê corîn. Ocalan heqê tecrîd û cezayê hucreyî de her tim wina vat: “Bi nê kerdişan wazenê min teslîm bigîrê. Xora eşkenê min bikişê zî, la nêşkenê min teslîm bigîrê.” Têkoşîno ke Ocalan, 22 serrîyo Îmrali de verba tecrîdî da bêhempa yo. Finak; Ocalan demê pêkardişê cezayê hucreyî de ke qelem destê ey de çinê bi, kitabê xo yê Sosyolojîya Azadî nuşt.

Serra 2007 de vejîya meydan ke dewleta Tirk Ocalan jehr kena. Avûkatê Ocalanî Adara 2007’î de Îtalya de aşkerayeke dayî çapemenî. Aşkera de ame vatiş ke Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan ameyo jehrkerdiş. Avûkatan waştî ke CPT û heyetê xoser şîrê Îmrali û na babete bişopînê. Rayedarê CPT badê 2 aşman şî Îmrali. CPT netîceyê şopnayişê xo bi raporekê rave kerd. Rapor de vajiya ke madeyê krom, stransîyom û magnezyum ê ke finaka porê Ocalan ameyî tespîtkerdiş zaf ê. Rapor de ame vatiş ke Rayberê Şarê Kurd mîyanê tecrîdêko giran de yeno girewtiş.

‘Çala merdişî’ nirxna

Şarê Kurd verba heme pêkardişê tecrîda Îmrali reaksîyonê gird nîşan dayî. Dewleta Tirk verba nê reaksîyonan mecbûr mend ke gamê peynî bierzo. La hewna zî tecrîdê Ocalanî bi metodê tewr bi tewr giran aver berd. Dewleta Tirk serra 2009 de propagandaya ‘Ma şertê Ocalanî baş kenî’ aver berd. Peynî vejîya meydan ke dewlet wazena çala merdişê seba Ocalanî biviraza. Bi no metodê zî dewlet waşt ke tecrîdê ser Ocalanî aver bero. Ocalan pêvînayişê xo yê 29ê Teşrîne de sewqkerdişê xo yê Zîndanê Tîpê F, zey derbeya 17ê Teşrînê bi name kerd. Ocalan raya yewine bi awayekê hera behsê weşîya xo kerd û hucreyê 6 metrekare zî zey ‘Çala merdişî’ nirxna. Ocalanî pêvînayişî bi avûkatê xo de vat ke Îdareyê dewlet, hucreyo newe bi awayekî plankerde hadre kerd. Ocalanî ard ziwan ke o bawer nêkeno ke nika ra pey, şertê noca weş bikerê û dijwarîya şerê Îmrali zî wina ardbî ziwan: “Ez xo zey bin bîrekî xorînê 15 metre de hîs kena, bêcîf maneno. Seba ke hewa bigero, pace akeno, la nêşkeno hewş de biroşo. Çimkî dorûvera hewşî de dêsî estî. Hewş zî tikey hutelek o. Serê ya zî tam nêakerde yo. Tena noca de ez eşkena bimeşa.”

Prosesê çareserî û komplo

Dewleta Tirk verba reaksîyonê şarê Kurd û 18ê Teşrînê 2009î de 5 hepsî berdî Îmrali. Serra 2013î de bi Rayberîya Ocalanî, ravêreyeya çareserî destpa kerd û hetanê 5ê Nîsan 2015 Ocalan, heyetê Îmrali reyde pêvînayîş viraşt. Pêvînayîşê xo de zî Ocalan seba Şoreşê Rojawanî û averşîyîşê ravêreye perspektîfan da û bi perspektîfê Ocalanî Rojawan de şorişêk bi rayîberîya cenîyan ame viraştiş labelê dijî şorişê Şorişê Rojawanî AKP zî çeteyê DAIŞ ra hetkarî da û hetkarîya AKP ser zî bi hezaran welatijê Rojhelatê Mîyanî cuyayîşê xo dayî. Erdogan ser serokdewletî ravêreyeya çareserî xirap kerd û Kurdistan de zî şer da destpêkerdiş. Dijî hêrişê çeteyê AKP şarê Kurd destpa îlankerdişê pergalê xo yê xorayîrberdiş û xopawitişî kerdî.   

Ocalan verê 28ê sibate seba çareserîya problemê kurd heyetê dewlete 15 rayan pêvînayiş pê ardî. Ocalan peynî de seba çareserî bi heyetê dewlet û HDP ra protokol hadre kerd. Çarçoveyê protokolî zî mutabeqatê Dolmabahçe ame hadrekerdiş û no mutabatî zî verê heme dinya ame aşkerakerdiş la bexdê Erdogan û AKP nê protokolan qebûl nêkerdî û şer de îsrar kerdî. Ocalan pêvînayişê tewr peynî de heyetê Îmrali ra vat ke: “Çiyo ke ez bikera nêmend. Eke Îmrali ra heyetê şopî nêro şima zî êdî nêrî tiya. Eke heyetê şopî nêbo ez nêeşkena çik bikera.” Ocalan hetanê nika nêşkeno bi avûkat û heyetê Îmrali pêvînayiş pê bîyaro, çimkî xeyalê Erdoganî yê serekdewletî pê nêame û şer dest pê kerd.

Dewleta Tirk nê pêkardişanê xo de nêvindert, porê Ocalanî bêyî waştişê ey birna. Serra 2008’î de hêrişê Ocalanî kerdî. Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan deheqê na babedî de pêvînayişê xo ya 2’ina Temmuze de avûkatê xo ra wina vat: “Porê min birnay. Dewlet vana ke; ma key biwazê, ma to binê qontrolî de bigêrî, çiyê ke ma biwazê, ma kenê, çike ti destê ma de yî, 24 saetan ti bin qontrolê ma de yî.”

Çalakîya Leyla Guvene

Demê hukumata AKPî de pêvînayişê Ocalan ê bi avûkatê ci û malbatê ci de amey astengkerdiş, pêkardişê cezayê hucreyê kewtê dewre. Ocalan ame jehrkerdiş, hêrişê fizîkî berdî Ocalanî ser, pêkardişan seke Ocalan bi name keno; ‘Çala merdişî’ ser Ocalan vistê dewreyê. Serra 1999î ra nika Îmralî de tena Birêz Ocalan binê tecrîdî de nîyo, no tecrîd mojnana ke dewlete verê çareserîya persgirikê Kurd gêna. Ra ra dewlete berê Îmralîyî akerda û seba pêvînayişî heyetan şîyê û ameyê. Çi heyfo ke ma heme dîy ke demo ke dewlete waşta ser persgirikê Kurd biga, bi mergan çareserî bîyara beranê Îmralîyî ameyî girewtiş. Hetta peynîya serra 2018 û 2019î de rêzdar wekîla HDPî Leyla Guven dest pê çalakîya greva vêşanî kerd, bi gama Leyla Guvene pêroyina Dinya û hepixaneyan de çalakîyê greva vêşanî dest pê kerdê û zaf ciwanî zî çalakîya xokiştişî kerdê, çalakîyan ser o dewlete reyde mutabakat virazya kêm zî bibo beranê Îmralîyî abîyê. Ma bawer kenî ke Tirkîya de tena çareserîya persigirikê Kurd nê, xetimyayişê sîyasetê Tirkîyaye zî bi akerdişê beranê Îmralîyî çareser bibê û ma na bawerîya xo zî her ca de anenî ziwan û têkoşînê xo domnenê.

 

MERKEZÊ XEBERAN

 
 

AKP zî çeteyê DAIŞî ra hetkarî da

Dewleta Tirk verba reaksîyonê şarê Kurd û 18ê Teşrînê 2009î de 5 hepsî berdî Îmrali. Serra 2013î de bi Rayberîya Ocalanî, ravêreyeya çareserî destpa kerd û hetanê 5ê Nîsan 2015 Ocalan, heyetê Îmrali reyde pêvînayîş viraşt. Pêvînayîşê xo de zî Ocalan seba Şoreşê Rojawanî û averşîyîşê ravêreye perspektîfan da û bi perspektîfê Ocalanî Rojawan de şorişêk bi rayîberîya cenîyan ame viraştiş labelê dijî şorişê Şorişê Rojawanî AKP zî çeteyê DAIŞ ra hetkarî da û hetkarîya AKP ser zî bi hezaran welatijê Rojhelatê Mîyanî cuyayîşê xo dayî. Erdogan ser serokdewletî ravêreyeya çareserî xirap kerd û Kurdistan de zî şer da destpêkerdiş. Dijî hêrişê çeteyê AKP şarê Kurd destpa îlankerdişê pergalê xo yê xorayîrberdiş û xopawitişî kerdî.