Türk ordusu son iki haftada Dersim, Ağrı, Antep, Siirt, Kars başta olmak üzere çok sayıda bölgede "Geçiçi Güvenlik Bölgesi" ilan etti. Son olarak Hakkari Valiliği il ve ilçe merkezlerine bağlı bölgeleri askeri bölge ilan ederek giriş çıkışları yasakladı.
Sivil girişlere yasaklanan sözkonusu bölgelerin ağırlık bölümü, geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan sivillerin yaşadığı kırsal alanlar; köy, mezra ve yaylalar.
Ağrı Valililği, "Geçici Askeri Güvenlik Bölgesi" ilan edilen Ağrı'nın Tendürek Dağı'nda Valilik, civar köy ve yayla sakinlerini bölgeyi terk etme tehdidinde bulundu. Valilik sivilere 15 gün mühlet tanıdı.
Kararın 90'lı yıllardaki köylerin boşaltılarak yakılmasını anımsattığını belirten Ağrı Dağı eteklerindeki Kulê mezrası sakinlerinden Sebile Zengel, bu sefer buna izin vermeyeceklerini söyledi. Zengel, tepkisini "Daha önce köylerimizi yaktılar. Birliğimiz bozuldu. Her bir çocuğum bir yere gitti. Artık kesinlikle köyden inmeyeceğiz. 20 yıl önce köyümüzü yaktılar. Bu sefer buna izin vermeyeceğiz. Bir kaç hayvan besleyip, burada geçimimizi sağlıyoruz. Köyümüzü boşaltırlarsa bizi fakirliğe mahkum edecekler" sözleriyle gösterdi. Sıdıka Zengel adlı köy sakini ise şunları söyledi: "Biz tüm kazancımızı bu köylerde elde ediyoruz. Bizi şimdi yine şehir yaşamına sürükleyecekler. Orada perişan olacağız. Ama kesinlikle eskisi gibi yerimi, yurdumu, doğduğum toprakları bırakmayacağım."
19 bölgenin yasak ilan edildiği Dersim'in Hozat ilçesine bağlı Karaçavuş köyüne giden Amutka Karakolu'na bağlı askerler köylülere "köyü boşaltın aksi halde olacaklardan sorumlu olmayız" tehdidinde bulundu.
HABER MERKEZİ
Yeni bir OHAL hali
Bianet'e konuşan Amed Barosu eski başkanlarından Av. Mehmet Emin Aktar, söz konusu uygulamanın 1981 tarihli 2565 Sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu’nun 32/A maddesine dayandığını ifade ediyor. 15 günden uzun süreli güvenlik bölgesi kararlar için Bakanlar Kurulu kararının şart olduğunu hatırlatan Aktar, ancak geçmiş pratiklerden yola çıkarak bir gün arayla valilerin güvenli bölge uygulamalarını aylara yayabileceğinden endişe ediyor.
"Geçici askeri güvenlik bölgesi" uygulamasının olağanüstü hal uygulamalarına dönüşme ihtimalini sorduğumuz Aktar, mevcut uygulamanın OHAL'den farklı olduğunu ama zamanla yeni bir OHAL hali alabileceğini belirtiyor.
Şırnak'a özel uygulama
Güvenlik bölgesi uygulamasında Valilik kararları esasken, sadece Şırnak'a ilişkin 6 Temmuz 2015 tarihli Bakanlar Kurulu kararı neticesinde karar alındığı ifade ediliyor. Diğer Valilikler ise geçici askeri güvenlik bölgesi ilanlarını 2565 Sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu’nun 32/A maddesindeki “Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde vali kararı ile on beş güne kadar özel güvenlik bölgesi ilan edilebilir” ifadesine dayandırıyor.
15 günü aylara yayabilir
Mehmet Emin Aktar, Valilere bu yetkinin çözüm süreci sürerken, 2013’te verildiğini hatırlatıyor: “Bazı bölgeler 15 gün vali tarafından özel güvenlik bölgesi ilan edildikten sonra bir gün aranın ardından yeni bir 15 gün daha eklenebilecek. Yani bakanlar kurulu kararına bakılmaksızın böyle bir yola başvurulabilecek. Bu yetkiyi Valiler bir kaç aya, hatta bir kaç yıla yayılabilecek şekilde kullanabilirler. İleri pratikler bu durumun OHAL'e dönüşebileceğini de düşündürtüyor. Yani valilikler birçok yerde gösteri, yürüyüş yapılmasını, toplanılmasını yasaklayabilirler. Yasaya dayanmayan, Meclis kararına dayanmayan yeni bir OHAL getirebilir.”