MIHEMED HESEN / ROJNEWS/RANYA
Koye ve Sera Kışlası’ olarak bilinen Koye kalesi, Hewler’in tarihi alanlarından biri. Asurilere dayanan kale şimdi bölgenin tarihini simgeleyen bir müze olarak kullanılıyor.
Koye bölgesinde 180’e yakın tarihi yer bulunuyor. En çok tanınan tarihi yerler, Xirebe, Siktay, Bawacê, Simaqolî Mîrsede, Cinarokxan, Eski Hamam (Hemama Kevin), Kelepûri ve Satû Qala olarak biliniyor.
Tarihçiler, Koye Kalesi’nin Mir Mihemed Rewandiz Paşa tarafından yapıldığını ifade ediyor. Dönemin iktidar ve güçleri tarafından askeri merkez olarak kullanılan kale Osmanlılar Kürdistan’ı işgal ettiklerinde, Osmanlıların askeri merkezi haline getirildi. O dönemde ‘Kışla’ ismini aldı.
Rakımı yüksek olan Koye Kalesi’nin yüzölçümü 7 bin metrekaredir. Taş ve kireçten yapılan kalenin toplam 23 odası bulunuyor. Kalenin tam ortasında büyük bir salon bulunuyor. Salonun eskiden askeri eğitim yeri olarak kullanıldığı belirtilirken, kale duvarlarının genişliğinin ise 120 santimetreden oluşuyor.
Kalenin doğusu iki kattan oluşuyor. Üst katta Osmanlıların yönetim ve subaylarının bulunuyordu. Aşağı katta ise cezaevi olarak kullanılıyordu. Kuzey ve batı bölümlerinde ise güvenlikler için kullanılıyordu. Güney bölümünde ise askerlerin kalıyordu. Şimdi ise kahvehane, kütüphane ve kültür evi olarak kullanılıyor.
Koye Kalesi’nde 750 kolon bulunuyor. Bu kolonlar siper kolonları olarak kullanılıyordu. Askerler gözetim için kullanıyorlardı. Kolonlar sayesinde uzağı görebiliyorlardı.
Kalenin doğu bölümünde, iki merdiven bulunuyor. Merdivenler kullanılarak üst tabakaya geçiliyor. Üst katta 5 oda 3 salon bulunuyor. Salonlardan birinin uzunluğu 90 metre, genişliği ise 6 metre olan bir salon bulunuyor.
Kale, Koyê Turizm Vakfı tarafından Kürdistan Bölgesi Ulaştırma ve Yerel Yönetim Bakanlığı bünyesinde yönetiliyor.
Kalenin bir kısmı, kültür ve sanat bölümü olarak kullanılıyor. Kalenin duvarlarına ise Koye’nin önemli isimlerinin fotoğrafları asılı.
Koye Kalesi’ne her yıl onlarca kişi ziyaret ediyor. Üniversite öğrencileri ve özellikle de tarih bölümü öğrencileri kaleye yoğun ilgi gösteriyor.